Về Côn Sơn - Kiếp Bạc, nghe hào khí Đông A giữa miền Di sản thế giới

VHO - Tối 26.9, tại đền Kiếp Bạc, Lễ tưởng niệm 726 năm Ngày mất của Anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo và khai hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mùa thu 2026 diễn ra trang nghiêm, hào hùng.

Dự chương trình có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Kim Sơn; Thứ trưởng Bộ Công an, Thượng tướng Lê Quốc Hùng; Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương Phạm Tất Thắng; Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng Lê Ngọc Châu.

Cùng dự có đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và các tỉnh, thành phố; lãnh đạo thành phố Hải Phòng; đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam, các lực lượng vũ trang trên địa bàn, đại diện các tổ chức quốc tế, tổ chức phi Chính phủ tại Việt Nam cùng đông đảo nhân dân và du khách.

Về phía Bộ VHTTDL, dự chương trình có Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ.

Tiếng trống Vạn Kiếp vang vọng giữa không gian linh thiêng

Tiếng trống hội vang vọng giữa không gian linh thiêng Khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc tại phường Trần Hưng Đạo, TP. Hải Phòng, mở màn Lễ tưởng niệm 726 năm Ngày mất của Anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo, khai hội mùa thu 2026 và công bố Bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn - Kiếp Bạc. 

Qua chương trình nghệ thuật “Vạn Kiếp - Hào khí ngàn năm” và chuỗi hoạt động văn hóa, tín ngưỡng, trải nghiệm, những giá trị lịch sử, văn hóa của vùng di sản được tái hiện sinh động, tiếp nối hào khí Đông A và lan tỏa niềm tự hào tới người dân, du khách.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND thành phố, Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc Nguyễn Minh Hùng cho biết, đã thành tục lệ thiêng liêng trong tâm thức dân tộc, cứ mỗi độ thu về, nhân dân cả nước lại hướng về Vạn Kiếp với đạo lý “Tháng Tám giỗ Cha” để tưởng nhớ Đức Thánh Trần - Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn - vị Anh hùng dân tộc kiệt xuất, biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, ý chí độc lập, tự chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Côn Sơn - Kiếp Bạc là vùng đất hội tụ những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và cảnh quan; là một trong những trung tâm tiêu biểu của vùng văn hóa xứ Đông, gắn bó sâu sắc với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Nơi đây, Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn đã xây dựng căn cứ quân sự Vạn Kiếp, luyện quân, tích trữ lương thảo; cùng quân dân nhà Trần làm nên những chiến công hiển hách trong kháng chiến chống đế chế Mông Cổ ở thế kỷ XIII. 

Với tài thao lược kiệt xuất, tầm nhìn chiến lược và trên hết là lòng trung nghĩa, đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên hết, Trần Hưng Đạo đã cùng triều đình và quân dân Đại Việt tạo nên sức mạnh của “Vua tôi đồng lòng, anh em hòa mục, cả nước góp sức”.

Sức mạnh ấy đã làm nên những chiến thắng vang dội ở Đông Bộ Đầu, Hàm Tử Quan, Chương Dương, Tây Kết, Vạn Kiếp, Bạch Đằng; viết nên những trang sử vàng bất diệt, khẳng định ý chí, trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam.

Không chỉ là một thiên tài quân sự, Hưng Đạo Đại vương còn để lại cho hậu thế một di sản tư tưởng sâu sắc về đạo làm tướng, nghệ thuật dùng người, sức mạnh đoàn kết và đặc biệt là mối quan hệ giữa dân với nước.

Một điểm nhấn đặc biệt của Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa thu năm 2026 là việc chính thức công bố Bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.

Bộ nhận diện được xây dựng trên cơ sở phối hợp, thống nhất giữa các địa phương, nhằm tạo nên hình ảnh, nhận diện chung cho toàn bộ Quần thể di sản. Đây không đơn thuần là việc giới thiệu một biểu tượng hay một hệ thống nhận diện hình ảnh.

Quan trọng hơn, đó là sự khẳng định về một Di sản chung - một tầm nhìn chung - một trách nhiệm chung. Từ dấu ấn chung ấy, chúng ta mong muốn hình ảnh Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc ngày càng được nhận diện rộng rãi trong nước và quốc tế; trở thành cầu nối để bạn bè năm châu hiểu sâu sắc hơn về lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam; về một dân tộc yêu chuộng hòa bình, giàu lòng nhân ái, luôn biết kế thừa truyền thống để kiến tạo tương lai. 

Theo NSND Đạt Tăng, Tổng đạo diễn chương trình, điểm mới của chương trình nghệ thuật năm nay là thay hình thức sử thi bằng một cấu trúc hát, múa kết hợp trống hội, qua đó kể câu chuyện di sản bằng ngôn ngữ sân khấu giàu tính biểu tượng. Tiếng trống trở thành mạch dẫn xuyên suốt, tái hiện hào khí Đông A, tinh thần đoàn kết của quân dân nhà Trần trong các cuộc kháng chiến chống Nguyên - Mông; đồng thời kết nối với không gian văn hóa Côn Sơn, nơi hội tụ những giá trị của Phật giáo Trúc Lâm; văn hóa, tư tưởng và dấu ấn của các danh nhân văn hóa lớn của dân tộc.

Chương trình gồm hai phần: “Trống hội Vạn Kiếp” với ba phân đoạn: “Khí thiêng Vạn Kiếp”, “Hào khí Đông A” và “Hùng khí Đại Việt”; “Hát múa Hào khí ngàn năm” quy tụ các nghệ sĩ, ca sĩ chuyên nghiệp, trình diễn các ca khúc “Côn Sơn - Kiếp Bạc”, “Côn Sơn hồn nước ngàn thu”, “Về miền di sản”. Sự kết hợp giữa âm nhạc, múa, nghệ thuật trình diễn, trống hội, múa lân - sư - rồng cùng công nghệ ánh sáng, hình ảnh LED, góp phần khắc họa thân thế, sự nghiệp, công đức của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, đồng thời làm nổi bật chiều sâu lịch sử, văn hóa của vùng di sản.

Từ hành hương đến hành trình khám phá

Từ lâu, Côn Sơn - Kiếp Bạc là điểm đến hành hương, nơi người dân tìm về trong mùa hội để thực hành tín ngưỡng, tưởng niệm các bậc tiền nhân và gửi gắm những ước nguyện bình an. Những nghi lễ như cáo yết, khai ấn, cầu an, hội hoa đăng, rước, tế và giỗ Đức Thánh Trần tiếp tục giữ vị trí trung tâm trong mùa hội thu năm 2026, tạo nên chiều sâu văn hóa và tính thiêng của không gian di sản.

Tuy nhiên, bên cạnh phần “Lễ”, không gian “Hội” năm nay được mở rộng đáng kể. Tại Côn Sơn, các chương trình nghệ thuật dân gian, múa rối nước và hoạt động văn hóa diễn ra từ ngày 26.9 đến 3.10, tạo thêm những điểm dừng chân để người dân, du khách thưởng thức nghệ thuật và tìm hiểu di sản theo cách trực quan hơn.

Trong dòng người tấp nập về di tích đền Kiếp Bạc để dâng hương, chị Phạm Thị Thuỷ, ở Quảng Ninh chia sẻ: “Cuối tuần, tôi cùng gia đình về Côn Sơn - Kiếp Bạc trước hết để dự lễ, tưởng niệm các bậc tiền nhân. Nhưng bên cạnh các nghi lễ trang trọng, việc được thưởng thức nghệ thuật, xem rối nước, trải nghiệm ẩm thực và tham gia các hoạt động văn hóa khiến chuyến đi thêm nhiều màu sắc. Qua mỗi hoạt động, tôi hiểu hơn về lịch sử, văn hóa và con người nơi đây”.

Sau dấu mốc UNESCO ghi danh, Côn Sơn - Kiếp Bạc được đặt trong mối liên hệ rộng hơn với các thành phần của Quần thể di sản tại Hải Phòng, Quảng Ninh và Bắc Ninh. Sự kết nối giữa các địa phương, đơn vị quản lý di tích, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng đang mở ra những tuyến trải nghiệm liên kết, giúp du khách tiếp cận di sản như một chỉnh thể văn hóa thay vì những điểm đến riêng lẻ.

Tại sự kiện, ông Lê Duy Mạnh, Phó trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cho biết: Việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản cần song hành với tạo điều kiện để công chúng tiếp cận di sản thuận tiện hơn. Vì vậy, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, làng nghề, ẩm thực và du lịch được mở rộng, nhưng vẫn lấy giá trị lịch sử, văn hóa của di tích làm nền tảng.

Cũng theo ông Lê Duy Mạnh, không gian lễ hội năm nay được chỉnh trang đồng bộ với hệ thống nhận diện di sản, điểm thông tin, điểm check-in và các khu vực trải nghiệm, giúp người dân, du khách dễ dàng tiếp cận các hoạt động. Những yếu tố mới được bố trí hài hòa, không làm thay đổi cảnh quan và không gian vốn có của di tích.

Từ hành hương, chiêm bái đến thưởng thức nghệ thuật, khám phá làng nghề, tìm hiểu lịch sử, trải nghiệm ẩm thực và kết nối các điểm di sản, Côn Sơn - Kiếp Bạc đang từng bước hình thành một không gian trải nghiệm đa dạng, trong đó giá trị di sản vẫn là mạch nguồn xuyên suốt.

Ngày 12.7.2025, tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới (UNESCO), Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm, Côn Sơn, Kiếp Bạc (thuộc địa bàn TP. Quảng Ninh, Bắc Ninh và TP. Hải Phòng) được công nhận là Di sản thế giới. Đây là Di sản thế giới thứ 9 ở Việt Nam được UNESCO công nhận và là Di sản thế giới liên tỉnh thứ 2 ở Việt Nam, cùng với Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà (thuộc địa bàn TP. Quảng Ninh và TP. Hải Phòng).