Ninh Bình: Phát lộ 3 cọc gỗ cổ, nghi vấn trận địa phòng thủ thời Trần

VHO - Trong quá trình thi công nạo vét sông Vân (phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình), tại chân cầu Chà Là, lực lượng thi công đã phát hiện 3 cọc gỗ cổ có kích thước lớn, đầu nhọn, có khả năng cao liên quan đến hoạt động quân sự thời Trần (thế kỷ XIII).

Ngày 15.4, khi thi công nạo vét sông Vân, ông Nguyễn Minh Thuân (công nhân lái máy xúc) đã phát hiện ba cọc gỗ có kích thước lớn nhô lên khỏi mặt đất cách cầu Chà Là khoảng 30m về phía Bắc. Các cọc được phát hiện trong lớp trầm tích lòng sông, ở độ sâu tương đối dưới mực nước. Ngay sau khi phát hiện, đơn vị thi công đã sử dụng máy xúc nhổ cả ba cọc gỗ lên khỏi vị trí ban đầu.

Về bố trí không gian, tại thời điểm phát hiện, ba cọc được cắm thẳng đứng, đầu nhọn hướng xuống, phần thân lộ cao khỏi mặt bùn. Các cọc được bố trí thành 2 hàng song song nhau chạy theo hướng Băc - Nam và song song với hướng của dòng chảy sông Vân, khoảng cách 2 hàng là 2m, khoảng cách giữa các cọc trong hàng là 2m.

Theo báo cáo của Bảo tàng tỉnh Ninh Bình: Các cọc được gia công, đóng thẳng đứng, tuân theo một sơ đồ hình học có chủ ý, là dấu hiệu cho thấy đây là sản phẩm do con người chế tác và bố trí với một mục đích cụ thể, không phải cọc gỗ trôi dạt tự nhiên.

Các cọc có chiều dài lớn (từ 3,76 m đến 4,15 m), chu vi thân từ 1,16 m đến 1,46 m, cho thấy được chọn từ cây gỗ có đường kính trung bình - lớn. Phần vót nhọn ở cả ba cọc đều có chiều dài khoảng 1,10 m, là chỉ số kỹ thuật cho thấy sự thống nhất trong quy cách chế tác, nhiều khả năng cùng một thời điểm, cùng thuộc một di tích và cùng một mục đích sử dụng.

Bảo tàng tỉnh Ninh Bình nhận định: 3 cọc gỗ phát hiện được tại sông Vân có nhiều đặc điểm giống với cọc gỗ phát hiện được tại chợ Sa (xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh) nằm trong không gian của chiến trường Lục Đầu Giang trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ 2 (năm 1285) và lần thứ 3 (năm 1288).

Cùng có các đặc điểm giống nhau về kỹ thuật chế tác, cùng hình dáng cọc cong ở dạng tự nhiên, cùng được đóng ở khu vực cửa sông. Điều này gợi mở thêm hướng tìm hiểu, nghiên cứu về chức năng và niên đại của di tích.

Bà Vũ Thanh Lịch, Phó Giám đốc Sở VHTT tỉnh Ninh Bình cho biết: “Việc phát hiện 3 cọc gỗ tại khu vực sông Vân là một tư liệu khảo cổ quan trọng, có giá trị trong việc nghiên cứu cấu trúc không gian của vùng đất Hoa Lư xưa, cũng như Ninh Bình ngày nay trong diễn trình lịch sử Việt Nam”.

Mặc dù chưa đủ cơ sở xác định niên đại và chức năng của các cọc gỗ, nhưng các đặc điểm kỹ thuật và hiện trường thực tế cho thấy đây là dấu tích công trình nhân tạo có tổ chức, nhiều khả năng liên quan đến hoạt động quân sự, thủy lợi hoặc giao thông trong lịch sử. Nhưng khả năng cao là cọc liên quan đến hoạt động quân sự ở thời Trần (thế kỷ XIII).

Hiện 3 cọc gỗ trên được bàn giao cho Bảo tàng tỉnh Ninh Bình lưu giữ, nghiên cứu và phát huy giá trị.