Nhịp cầu đưa chính sách đến với người dân

VHO - Hệ thống truyền thanh cơ sở ở xã Phú Tân, tỉnh An Giang đang được làm mới bằng những câu chuyện đời thường. Qua lời thoại, tiếng động... gần gũi, các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được chuyển tải sinh động, tự nhiên, góp phần đưa thông tin đến gần hơn với người dân.

Khi chính sách được kể bằng những câu chuyện đời thường

Không sử dụng những lời lẽ khô cứng của văn bản hành chính, cũng không đơn thuần truyền đạt thông tin một chiều, mỗi “Câu chuyện truyền thanh” ở xã Phú Tân bắt đầu bằng những tình huống gần gũi trong đời sống.

Đó có thể là cuộc trò chuyện trong một gia đình về việc hiến đất mở rộng đường giao thông nông thôn; sự trao đổi giữa hai vợ chồng về tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện; hay câu chuyện phân loại rác thải tại nguồn, chuyển đổi số, phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng, bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình…

Qua từng nhân vật và lời thoại, người nghe dễ bắt gặp hình ảnh của mình hoặc những người xung quanh. Sự gần gũi, đồng cảm giúp những nội dung vốn khô khan trở nên dễ hiểu, dễ nhớ và dễ vận dụng vào cuộc sống.

Ông Hồ Thái Luyện, viên chức Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Tân, chia sẻ: “Điều hay nhất của câu chuyện truyền thanh là người dân tiếp nhận chính sách một cách tự nhiên. Khi nghe các nhân vật tranh luận về việc hiến đất làm đường hay tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bà con thấy đó là câu chuyện của chính mình. Có những điều đọc văn bản rất khó nhớ, nhưng nghe qua câu chuyện thì lại thấm rất lâu”.

Thực tế cho thấy, nhiều nội dung tuyên truyền nếu chỉ phổ biến qua hội nghị hoặc văn bản sẽ khó tạo sức lan tỏa rộng rãi. Trong khi đó, câu chuyện truyền thanh tạo sự chú ý bằng tình huống, nhân vật, mâu thuẫn và cảm xúc. Người dân không chỉ nghe để biết mà còn có thể suy ngẫm, đối chiếu với thực tế của bản thân và từng bước thay đổi nhận thức, hành động.

Nghệ thuật của những thanh âm

Khác với truyền hình và các sản phẩm truyền thông đa phương tiện, câu chuyện truyền thanh không có hình ảnh. Mọi bối cảnh, cảm xúc và diễn biến đều được tái hiện bằng giọng nói, âm nhạc và tiếng động.

Tiếng gà gáy báo hiệu buổi sáng ở vùng quê; tiếng mái chèo khua nước gợi không gian miền sông nước; tiếng mưa rơi, tiếng gió thổi hay tiếng chén đĩa va chạm… đều có thể trở thành những “mảnh ghép” giúp người nghe hình dung không gian và diễn biến của câu chuyện.

Vì vậy, dù thời lượng không dài, mỗi tác phẩm vẫn đòi hỏi sự đầu tư công phu.

Bà Nguyễn Thoại Giang, kỹ thuật viên phụ trách dàn dựng âm thanh tại Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Tân cho biết, để tạo nên một "Câu chuyện truyền thanh" hoàn chỉnh, ê-kíp phải phối hợp chặt chẽ từ lựa chọn chủ đề, xây dựng kịch bản, phân vai, thu âm đến xử lý tiếng động và âm nhạc.

Theo bà Giang, phát thanh tuy không cần máy quay, ánh sáng hay trường quay hiện đại nhưng lại đòi hỏi người thực hiện phải “vẽ” được hình ảnh bằng âm thanh. Tiếng bước chân, tiếng cửa mở hay tiếng gió rít đều phải xuất hiện đúng lúc, phù hợp với không gian và trạng thái cảm xúc của nhân vật.

“Với loại hình nghệ thuật này, âm thanh chính là ngôn ngữ của sân khấu”, bà Giang chia sẻ.

Mỗi câu chuyện là một “vở kịch” của cuộc sống

Để một câu chuyện truyền thanh thật sự hấp dẫn, điều quan trọng không nằm ở việc đưa vào bao nhiêu nội dung tuyên truyền mà ở cách kể.

Những người làm phát thanh ở xã Phú Tân thường bắt đầu từ những vấn đề đang được người dân quan tâm, sau đó xây dựng tình huống phù hợp với thực tiễn địa phương.

Trên cơ sở chủ đề đã chọn, kịch bản được xây dựng với các tuyến nhân vật đại diện cho nhiều góc nhìn: người chưa hiểu đầy đủ chính sách, người còn băn khoăn, hoài nghi; người sẵn sàng đổi mới và người mạnh dạn đi đầu. Sự khác biệt về nhận thức và cách ứng xử tạo nên mâu thuẫn tự nhiên, giúp câu chuyện có sức cuốn hút.

Các chi tiết và lời thoại được chọn lọc theo ngôn ngữ đời sống, phù hợp với đặc điểm sinh hoạt và cách nói của người dân địa phương. Nhờ đó, nhân vật không trở thành những “người đọc văn bản”, mà hiện lên như những con người cụ thể với suy nghĩ, tâm lý và hoàn cảnh riêng.

Thông qua đối thoại, tranh luận và sự thấu hiểu, những vướng mắc trong câu chuyện từng bước được tháo gỡ bằng lý lẽ thay vì lời áp đặt. Cách thể hiện này giúp thông điệp tuyên truyền trở nên nhẹ nhàng nhưng sâu sắc; người nghe có cảm giác đang theo dõi một câu chuyện của cuộc sống quanh mình, thay vì đang được “học chính sách”.

Phát thanh không đứng ngoài kỷ nguyên số

Từng có ý kiến cho rằng phát thanh sẽ dần mất chỗ đứng khi internet và mạng xã hội phát triển mạnh. Tuy nhiên, thực tế tại xã Phú Tân cho thấy phát thanh cơ sở hoàn toàn có thể thích ứng với môi trường truyền thông mới.

Hệ thống loa truyền thanh thông minh được đầu tư tại các khóm, ấp, giúp hoạt động phát sóng được tự động hóa theo những khung giờ phù hợp với sinh hoạt của người dân.

Mỗi ngày, từ 6 giờ 30 phút đến 7 giờ và từ 17 giờ đến 17 giờ 30 phút, những câu chuyện truyền thanh lại vang lên trên địa bàn xã. Đây là thời điểm người dân chuẩn bị ra đồng hoặc vừa kết thúc một ngày lao động.

Không dừng lại ở hệ thống loa truyền thanh, các chương trình còn được đăng tải trên trang fanpage chính thức của xã để người dân có thể nghe lại vào thời gian thuận tiện.

Sự kết hợp giữa phát thanh truyền thống và nền tảng số đã mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, nhất là với thanh niên và những người thường xuyên sử dụng điện thoại thông minh. Điều đó cho thấy phát thanh cơ sở không nhất thiết bị thay thế trong thời đại số, mà có thể chủ động đổi mới để tiếp tục giữ vai trò là kênh thông tin gần dân.

Đưa chủ trương, chính sách vào cuộc sống

Giá trị nổi bật của “Câu chuyện truyền thanh” không chỉ nằm ở kỹ thuật hay hình thức thể hiện mà trước hết ở hiệu quả tuyên truyền.

Những chủ trương, chính sách mang tính khái quát được cụ thể hóa bằng các tình huống gần gũi với đời sống, giúp người dân hiểu đúng nội dung và nhận rõ trách nhiệm của mình.

Qua mỗi chương trình phát sóng, người dân được cung cấp thêm kiến thức pháp luật, đồng thời nâng cao nhận thức về xây dựng đời sống văn hóa, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới và chuyển đổi số. Từ đó, thông tin tuyên truyền được gắn với những vấn đề thiết thực của cộng đồng, tạo sự đồng thuận trong quá trình tổ chức thực hiện.

Bà Nguyễn Thị Phụng, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Tân cho biết, Trung tâm xác định tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng “Câu chuyện truyền thanh”; đồng thời mở rộng nội dung phản ánh đời sống văn hóa, sản xuất, tín ngưỡng và phong tục của người dân địa phương.

Trung tâm cũng đang nghiên cứu tổ chức cuộc thi sáng tác kịch bản “Câu chuyện truyền thanh” nhằm phát hiện những cây bút mới, bổ sung nguồn tác phẩm có chất lượng, phục vụ hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền ở cơ sở.

Trong bối cảnh báo chí và truyền thông chuyển mình mạnh mẽ, phát thanh cơ sở vẫn có giá trị riêng nhờ khả năng truyền tải thông tin nhanh chóng, tiết kiệm và gần gũi với người dân. Việc đổi mới nội dung, phương thức thể hiện và ứng dụng công nghệ đang mở ra hướng đi mới, tạo thêm sức sống cho loại hình truyền thông này.

Ở xã Phú Tân, mỗi khi tiếng loa truyền thanh vang lên giữa những cánh đồng hay khu dân cư, đó không chỉ là âm thanh quen thuộc của một bản tin. Đó còn là những câu chuyện mang hơi thở cuộc sống, chuyên chở chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến từng mái nhà bằng ngôn ngữ gần gũi và giàu cảm xúc.

Từ những thanh âm bình dị ấy, ý Đảng và lòng dân được kết nối một cách tự nhiên, bền bỉ, góp phần tạo sự đồng thuận và đưa chủ trương, chính sách từng bước đi vào cuộc sống.