Ngày Quốc tế Bảo tàng

VHO - Từ Ngày Quốc tế Bảo tàng 18.5 - dịp tôn vinh vai trò gìn giữ di sản và ký ức văn hóa - nhìn lại những dấu mốc diễn ra cùng ngày càng cho thấy giá trị của tri thức, lịch sử và sáng tạo trong dòng chảy phát triển của đất nước và thế giới.

Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam

Theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 2025, ngày 18.5 hằng năm được chọn là Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam. Dấu mốc này kế thừa Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam trước đây, đồng thời mở rộng nội hàm sang đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - những lĩnh vực đang được xem là động lực tăng trưởng mới của quốc gia.

Nguồn gốc của ngày này bắt đầu từ sự kiện 18.5.1963, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Đại hội lần thứ nhất Hội Phổ biến khoa học, kỹ thuật Việt Nam. Tại đây, Người nhấn mạnh khoa học phải phục vụ sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân và thúc đẩy phát triển đất nước. Từ năm 2013, ngày 18.5 chính thức trở thành Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam theo luật định.

Hiện nay, nhiều hoạt động như diễn đàn đổi mới sáng tạo, triển lãm công nghệ, tôn vinh nhà khoa học tiêu biểu được tổ chức dịp này, góp phần lan tỏa tinh thần sáng tạo trong xã hội.

Khánh thành khu công nghiệp quy mô đầu tiên của Hà Nội

Ngày 18.5.1960, Hà Nội khánh thành Nhà máy Cao su Sao Vàng, Nhà máy Thuốc lá Thăng Long và Nhà máy Xà phòng Hà Nội. Cùng với Nhà máy Cơ khí Hà Nội, các công trình này đã hình thành Khu công nghiệp Thượng Đình - khu công nghiệp quy mô lớn đầu tiên của Thủ đô thời kỳ xây dựng CNXH ở miền Bắc.

Sự kiện đánh dấu bước chuyển của Hà Nội từ một đô thị thiên về hành chính, dịch vụ sang phát triển công nghiệp. Đây cũng là giai đoạn miền Bắc bước vào công cuộc công nghiệp hóa theo Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất.

Nhiều thương hiệu hình thành từ thời kỳ này như Sao Vàng hay Thăng Long từng gắn bó với đời sống người dân suốt nhiều thập niên. Không chỉ mang giá trị kinh tế, khu công nghiệp Thượng Đình còn là biểu tượng cho tinh thần tự lực xây dựng nền công nghiệp non trẻ của đất nước trong điều kiện còn nhiều khó khăn sau chiến tranh.

Cầu Hàm Rồng - biểu tượng của ý chí Việt Nam

Ngày 18.5.1964, cầu Hàm Rồng tại Thanh Hóa và tuyến đường sắt Hàm Rồng - Vinh được khánh thành. Đây là công trình giao thông có ý nghĩa chiến lược đối với tuyến vận tải Bắc - Nam trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ.

Cầu Hàm Rồng bắc qua sông Mã, nằm ở vị trí địa chất phức tạp, việc thi công gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, đội ngũ kỹ sư và công nhân Việt Nam đã hoàn thành công trình đúng tiến độ, thể hiện năng lực xây dựng của ngành giao thông còn non trẻ lúc bấy giờ.

Trong chiến tranh phá hoại miền Bắc, cầu Hàm Rồng trở thành trọng điểm đánh phá của không quân Mỹ. Quân và dân Thanh Hóa đã kiên cường bảo vệ cây cầu huyết mạch, làm nên chiến thắng Hàm Rồng nổi tiếng.

Đến nay, công trình này vẫn được xem là biểu tượng của ý chí, tinh thần sáng tạo và sức mạnh đoàn kết trong thời chiến.

Chuyến bay dân dụng Pháp đầu tiên tới Việt Nam sau thống nhất

Ngày 18.5.1978, thực hiện Hiệp định vận chuyển hàng không Việt - Pháp, chuyến bay đầu tiên của hãng hàng không dân dụng Pháp đã hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất, TP.HCM. Đây là một trong những sự kiện đánh dấu quá trình nối lại giao lưu hàng không quốc tế của Việt Nam sau chiến tranh.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh đất nước bắt đầu mở rộng hợp tác quốc tế và khôi phục các hoạt động giao thương. Việc mở đường bay giữa Việt Nam và Pháp không chỉ có ý nghĩa về vận tải mà còn góp phần thúc đẩy quan hệ ngoại giao, kinh tế và văn hóa giữa hai nước.

Những chuyến bay quốc tế đầu tiên thời kỳ này được xem là bước khởi đầu cho quá trình hội nhập của ngành hàng không Việt Nam. Từ nền tảng còn hạn chế sau chiến tranh, hàng không dân dụng Việt Nam đã từng bước phát triển mạnh mẽ trong nhiều thập niên tiếp theo.

Nhạc sĩ Đỗ Nhuận và dấu ấn với âm nhạc cách mạng

Nhạc sĩ Đỗ Nhuận qua đời ngày 18.5.1991, để lại dấu ấn lớn trong nền âm nhạc Việt Nam hiện đại. Ông sinh năm 1922, từng giữ cương vị Tổng thư ký Hội Nhạc sĩ Việt Nam khóa I và II, đồng thời là một trong những nhạc sĩ tiêu biểu của dòng nhạc cách mạng.

Đỗ Nhuận sáng tác nhiều ca khúc nổi tiếng như “Du kích ca”, “Giải phóng Điện Biên”, “Đâu có giặc là ta cứ đi”, “Việt Nam quê hương tôi”… Các tác phẩm của ông giàu tính sử thi, gắn liền với những chặng đường đấu tranh và xây dựng đất nước.

Ông cũng được xem là người mở đường cho opera Việt Nam với các tác phẩm “Cô Sao”, “Người tạc tượng”… Việc đưa loại hình opera vào âm nhạc Việt Nam cho thấy nỗ lực kết hợp tinh hoa âm nhạc thế giới với chất liệu dân tộc, góp phần đặt nền móng cho nền âm nhạc hàn lâm Việt Nam.

Công ước Viên 1961 và nền tảng của quan hệ ngoại giao hiện đại

Ngày 18.5.1961, Công ước Viên về quan hệ ngoại giao được thông qua tại hội nghị quốc tế của Liên Hợp Quốc tổ chức ở Vienna (Áo). Đây là văn kiện pháp lý quốc tế quan trọng, đặt nền tảng cho các nguyên tắc hoạt động ngoại giao hiện đại giữa các quốc gia.

Công ước quy định nhiều nội dung cơ bản như thiết lập quan hệ ngoại giao, quyền ưu đãi và miễn trừ dành cho cơ quan đại diện ngoại giao, quyền bất khả xâm phạm đối với trụ sở đại sứ quán và nhà ngoại giao. Những quy định này góp phần bảo đảm hoạt động ngoại giao được tiến hành ổn định, phù hợp với luật pháp quốc tế.

Việt Nam tham gia Công ước Viên từ năm 1980. Đến giữa thập niên 1980, Công ước đã có hơn 140 quốc gia tham gia và hiện nay tiếp tục là một trong những văn kiện quốc tế quan trọng nhất trong lĩnh vực ngoại giao. Công ước Viên 1961 được xem là nền tảng pháp lý cho quan hệ giữa các quốc gia trong thế giới hiện đại.

Ngày Quốc tế Bảo tàng và hành trình gìn giữ ký ức văn hóa

Ngày 18.5 hằng năm là Ngày Quốc tế Bảo tàng do Hội đồng Bảo tàng Quốc tế (ICOM) khởi xướng từ năm 1977 nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của bảo tàng trong bảo tồn di sản và giáo dục cộng đồng.

Tại Việt Nam, hệ thống bảo tàng đang có nhiều đổi mới theo hướng hiện đại hóa và tăng cường ứng dụng công nghệ số. Nhiều đơn vị triển khai số hóa hiện vật, thuyết minh tự động, không gian trải nghiệm tương tác nhằm thu hút công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

Không chỉ lưu giữ hiện vật, bảo tàng ngày nay còn được xem là không gian kể chuyện lịch sử và văn hóa, góp phần kết nối cộng đồng với ký ức dân tộc. Trong bối cảnh phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch di sản, các bảo tàng ngày càng giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa đương đại.