Đình làng Ứng Cử - Hồn cốt văn hóa hồi sinh

VHO - Sau hơn bảy thập kỉ gián đoạn, đình làng Ứng Cử (xã Chuyên Mỹ, Hà Nội) chính thức được khánh thành, đánh dấu sự hồi sinh của một biểu tượng văn hóa - tâm linh gắn bó với nhiều thế hệ cư dân làng quê Bắc Bộ.

Biểu tượng đoàn kết cộng đồng

Trong không khí hân hoan những ngày đầu xuân, ngày 11.11.2026, thôn Ứng Cử, xã Chuyên Mỹ, TP. Hà Nội long trọng tổ chức Lễ khánh thành đình làng - công trình mang giá trị lịch sử, tâm linh và văn hóa sâu sắc, là biểu tượng của tinh thần đoàn kết cộng đồng qua nhiều thế hệ.

Theo các bậc cao niên, đình làng Ứng Cử được dựng cách đây hơn 200 năm, là nơi thờ Đức Thành Hoàng làng Thiên Bồng Nguyên Soái - vị thần gắn với truyền thuyết khai hoang, lập ấp của vùng đất này. Trải qua nhiều thế hệ, đình không chỉ là không gian thờ tự linh thiêng, mà còn là trung tâm sinh hoạt cộng đồng, nơi hội họp, tổ chức lễ hội, giáo dục đạo lí và gắn kết con người.

Tuy nhiên, năm 1952, trong đợt càn quét toàn xã Vân Từ (nay là Chuyên Mỹ), thực dân Pháp đã phóng hỏa đốt cháy đình làng Ứng Cử. Ngôi đình cổ với kiến trúc gỗ chạm khắc tinh xảo, mái ngói rêu phong cùng nhiều di vật quý giá đã bị thiêu rụi.

Từ đó, đời sống văn hóa - tín ngưỡng của người dân địa phương bị gián đoạn trong suốt nhiều thập kỉ. Tuy nhiên, trong tro tàn chiến tranh, người dân thôn Ứng Cử vẫn gìn giữ được hai hiện vật vô giá: bức Đại tự cổ và Ngai thờ có niên đại hơn hai thế kỉ. Những hiện vật ấy như “linh hồn” còn sót lại của ngôi đình, nuôi dưỡng khát vọng khôi phục một di sản đã mất.

Ông Phạm Văn Chung, Chi hội trưởng Hội Người cao tuổi thôn Ứng Cử xúc động chia sẻ: Trong kí ức của lớp người cao tuổi, đình làng không chỉ là một công trình kiến trúc, mà còn là kí ức, là cội nguồn, là nơi lưu giữ hồn làng. “Việc đình làng được xây dựng lại hôm nay là niềm an ủi lớn lao, là sự tiếp nối những giá trị mà cha ông đã dày công vun đắp”, ông nói.

Kiến trúc truyền thống, giá trị bền vững cho thế hệ mai sau

Xuất phát từ nguyện vọng tha thiết của nhiều thế hệ nhân dân, cùng với sự quan tâm của chính quyền địa phương, công trình khôi phục đình làng Ứng Cử đã được triển khai. Theo báo cáo tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Sinh, Trưởng thôn Ứng Cử cho biết: Công trình được khởi công giai đoạn đầu từ năm 2018, song do khó khăn về kinh phí nên phải tạm dừng. Đến tháng 8.2024, đình được tái khởi công và hoàn thành sau hơn 14 tháng thi công.

Đình làng Ứng Cử ngày nay được phục dựng theo kiến trúc truyền thống của đình làng vùng đồng bằng Bắc Bộ, với mái ngói mũi hài, đầu đao cong vút, các họa tiết rồng bay, phượng múa được chạm khắc tinh xảo. Mỗi chi tiết kiến trúc không chỉ thể hiện tay nghề của các nghệ nhân, mà còn gửi gắm ước nguyện bình an, hưng thịnh cho cộng đồng.

Đáng chú ý, toàn bộ công trình được xây dựng bằng nguồn vốn xã hội hóa. Tổng chi phí xây dựng khoảng 2,3 tỉ đồng. Nhân dân và các dòng họ trong thôn đã đóng góp khoảng 1 tỉ đồng tiền mặt, cùng nhiều vật tư, hiện vật và hàng nghìn ngày công lao động.

 Phát biểu tại buổi lễ, bà Nguyễn Thùy Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ khẳng định: Lễ khánh thành đình làng Ứng Cử không chỉ là niềm vui, niềm tự hào của riêng thôn Ứng Cử, mà còn là sự kiện có ý nghĩa quan trọng đối với công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống ở địa phương. Việc tái thiết đình làng thể hiện rõ trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc gìn giữ di sản văn hóa mà cha ông để lại.

Sau khi công trình được đưa vào sử dụng, địa phương sẽ thành lập Ban Quản lí đình, bảo đảm việc quản lí, khai thác và sử dụng đình đúng quy định pháp luật về di sản văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo; đồng thời phát huy hiệu quả vai trò của đình làng như một thiết chế văn hóa cơ sở, một “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.