Dấu ấn đột phá từ khát vọng chấn hưng, phát triển

Từ đầu năm, với sự tham mưu của Bộ VHTTDL, chuỗi kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam được tổ chức trang trọng và thiết thực, tạo tiếng vang lớn…

…và cuối năm, Hội nghị toàn quốc về phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đã mang lại kỳ vọng bước đột phá mới. Ảnh: TRẦN HUẤN, NHẬT BẮC

 Nhìn lại năm 2023, quán triệt phương châm “Quyết liệt hành động, khát vọng cống hiến”, toàn ngành đã cùng nhau tạo nên dấu ấn tự hào, vun đắp niềm tin để vượt qua thử thách, về đích thành công. Thông điệp được Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhiều lần nhắn gửi: “Văn hóa còn thì dân tộc còn…” tiếp tục khẳng định qua những dấu ấn đột phá, với khát vọng chấn hưng, phát triển.

Chuyển biến từ tư duy đến hành động

Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021 đánh dấu sự chuyển biến quan trọng về nhận thức, hành động với vai trò, tầm quan trọng của văn hóa. Kế thừa thành tựu năm 2022, nhiệm vụ và giải pháp phát triển văn hóa trong năm 2023 đã được Bộ VHTTDL quyết liệt triển khai, cụ thể hóa thành chuỗi hoạt động có ý nghĩa thiết thực. Toàn ngành đã nghiêm túc quán triệt, triển khai thực hiện kết luận của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị, đặc biệt với quan điểm “Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội”.

Ngay từ đầu năm, không khí sôi nổi, phấn chấn, tràn ngập niềm tin đã được thắp sáng qua chuỗi sự kiện kỷ niệm 80 năm ra đời Đề cương về Văn hóa Việt Nam. Đây là chuỗi sự kiện mở đầu các hoạt động văn hóa quan trọng của đất nước trong năm 2023. Từ sớm, Bộ VHTTDL đã tham mưu và chủ trì, triển khai các hoạt động, tạo sức lan tỏa, được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhận.

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng nhấn mạnh, bằng văn hóa, từ văn hóa, Đề cương về Văn hóa Việt Nam năm 1943 cùng các văn kiện của Đảng sau này đã khẳng định bản chất cốt lõi của văn hóa chính là “một mặt trận”, là “ngọn đuốc soi đường cho quốc dân đi”, là “sức mạnh nội sinh”, là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và cũng là động lực để thúc đẩy sự phát triển của đất nước”… “Việc tiếp tục tạo nên sự bứt phá mạnh mẽ trong phát triển văn hóa, xây dựng toàn diện con người Việt Nam với tư cách là một trụ cột của sự phát triển, là trung tâm của sự phát triển, là sức mạnh mềm văn hóa trong cấu trúc sức mạnh tổng thể quốc gia là điều vô cùng cấp thiết. Rõ ràng, đó không còn là giải pháp riêng của ngành văn hóa mà cần phải là giải pháp tổng thể của toàn bộ hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Để từ đó, nền tảng văn hóa truyền thống sẽ được củng cố và khơi nguồn cho những niềm tin, khát vọng cống hiến, chấn hưng văn hóa dân tộc”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng nhấn mạnh.

Tiếp nối mạch nguồn tự hào bất diệt ấy, trong suốt năm 2023, nhiều dấu ấn văn hóa quan trọng đã được tổ chức thành công. Bộ VHTTDL đã phối hợp cùng các địa phương tổ chức những sự kiện có quy mô lớn, trong đó có nhiều hoạt động lần đầu tiên như: Ngày hội Văn hóa các dân tộc có số dân dưới 10.000 người tại Lai Châu; Ngày hội VHTTDL các dân tộc vùng Tây Nguyên tại Kon Tum… Những ngày hội đã khơi dậy niềm tự hào dân tộc, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, lan tỏa những giá trị văn hóa và phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam. Đúng kỷ niệm 133 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Lễ trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về VHNT đã được trang trọng tổ chức tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Những Giải thưởng cao quý được Đảng, Nhà nước trao tặng, truy tặng cho 128 tác giả, đồng tác giả. Lễ trao tặng những giải thưởng cao quý này cũng là một trong những sự kiện văn hóa mang dấu ấn của năm 2023.

Trong những ngày cuối năm, với sự tham mưu đúng, trúng, kịp thời của lãnh đạo Bộ VHTTDL và được sự đồng ý của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Hội nghị toàn quốc về phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam được tổ chức. Đây là hội nghị đầu tiên, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam. Ảnh: Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng trình bày báo cáo trung tâm tại Hội nghị toàn quốc về phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam

Đặc biệt, năm 2023 ghi dấu ấn lần đầu tiên ngành VHTTDL tổ chức sự kiện “Tuyên dương 78 gương điển hình tiên tiến trong lĩnh vực văn hóa toàn quốc năm 2023” và Hội nghị cán bộ văn hóa toàn quốc, nhân kỷ niệm 78 năm Ngày truyền thống ngành Văn hóa (28.8.1945 - 28.8.2023). Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã gửi Thư chúc mừng và động viên toàn ngành tiếp tục cố gắng để đạt được những thành tựu mới. Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng đã có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị.

Sau những thăng trầm hậu đại dịch, bước chuyển mình mạnh mẽ của những mùa phim ảnh, các chương trình âm nhạc, nghệ thuật trong năm 2023 không chỉ giúp công chúng tìm lại những cảm xúc đẹp đẽ mà còn khẳng định sự phục hồi đầy ngoạn mục, tự tin của các lĩnh vực nghệ thuật này. Những “bữa tiệc” phim, âm nhạc được bày biện thịnh soạn, đẹp như những cánh én mùa xuân, khép lại một năm trọn vẹn với nhiều tín hiệu vui. Các sự kiện văn hóa nghệ thuật nổi bật như các LHP, chương trình nghệ thuật… đã quảng bá mạnh mẽ, đưa hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt Nam ra thế giới. Năm 2023 cũng được ghi nhận là một năm thành công của ngoại giao văn hóa Việt Nam. Nhiều hoạt động văn hóa đối ngoại được đẩy mạnh, đặc biệt là các sự kiện phục vụ lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong chuyến công tác tại nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hoa Kỳ, Brazil…; phục vụ công tác đón các nguyên thủ tới thăm Việt Nam đã tạo hiệu ứng tích cực, tôn vinh và quảng bá những giá trị bản sắc văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế.

Năm 2023 cũng là mốc có nhiều danh hiệu, di sản được UNESCO vinh danh. Việt Nam tự hào có Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được ghi danh di sản thiên nhiên thế giới; ĐàLạt, Hội An được ghi danh là Thành phố sáng tạo của UNESCO ở hai lĩnh vực âm nhạc, thủ công và nghệ thuật dân gian. Hai sự kiện tạo tiếng vang lớn là Việt Nam trúng cử Thành viên Ủy ban Di sản Thế giới nhiệm kỳ 2023-2027; hồi hương thành công ấn vàng ”Hoàng đế chi bảo” là thông điệp khẳng định thông qua con đường ngoại giao văn hóa, Việt Nam đang thể hiện cho thế giới thấy khả năng bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa quý báu của mình, cam kết duy trì sự tôn trọng và giữ gìn sự nguyên vẹn của di sản văn hóa dân tộc, đóng góp trong kho tàng di sản văn hóa nhân loại, là thành viên tích cực, có trách nhiệm của Công ước 1970 của UNESCO.

Nối tiếp những kết quả đạt được trong thực hiện chủ đề công tác năm 2022: “Xây dựng môi trường văn hóa cơ sở và công tác cán bộ”, trong năm 2023, với chủ đề công tác năm “Quyết liệt, hiệu quả, nêu gương, kỷ cương, trách nhiệm”, nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa cơ sở tiếp tục được thực hiện có hiệu quả và chiều sâu. Nhiều mô hình tiêu biểu đã hình thành, tạo sức lan tỏa và trở thành minh chứng sinh động cho sức sáng tạo trong xây dựng môi trường văn hóa cơ sở. Điển hình như mô hình Làng Văn hóa kiểu mẫu ở Vĩnh Phúc, nơi mỗi “ngôi làng” đều hướng đến mục tiêu là nơi đáng sống, trên nền tảng những giá trị văn hóa truyền thống, bản sắc được giữ gìn, phát huy.

 Ngay từ đầu năm, không khí sôi nổi, phấn chấn, tràn ngập niềm tin đã được thắp sáng qua chuỗi sự kiện kỷ niệm 80 năm ra đời Đề cương về Văn hóa Việt Nam. Đây là chuỗi sự kiện mở đầu các hoạt động văn hóa quan trọng của đất nước trong năm 2023. Từ sớm, Bộ VHTTDL đã tham mưu và chủ trì, triển khai các hoạt động, tạo sức lan tỏa, được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhận. Ảnh: Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng trình bày báo cáo trung tâm tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam - Khởi nguồn và động lực phát triển

Đột phá thể chế, chính sách

Những dấu ấn quan trọng của năm 2023 mà ngành VHTTDL đạt được, bên cạnh những nỗ lực còn là sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và sự hưởng ứng tích cực của nhân dân.

Đẩy mạnh thực hiện một trong ba khâu đột phá theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, trong năm 2023, Bộ VHTTDL đã tham mưu với Chính phủ trình Quốc hội tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách; tích cực triển khai xây dựng những văn bản, hành lang pháp lý quan trọng như: Dự án Luật Di sản văn hóa (sửa đổi), hồ sơ đề nghị xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo... Bộ cũng tham mưu, trình Chính phủ ban hành 1 Nghị quyết, 6 Nghị định để cụ thể hóa một số luật: Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, Luật Thi đua, khen thưởng; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 9 Quyết định; ban hành theo thẩm quyền 15 Thông tư… Với những đột phá mạnh mẽ về thể chế, chính sách, nguồn lực đầu tư cho văn hóa từng bước được khơi thông. Bộ VHTTDL đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Chương trình tổng thể quốc gia phát triển văn hóa giai đoạn 2023-2025; hoàn thiện Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035. Đây là chương trình có ý nghĩa quan trọng, cấp thiết, sống còn, tạo động lực, nguồn lực cho sự phát triển bền vững của đất nước. Ở các địa phương, chương trình cũng mang ý nghĩa là “liều thuốc” hồi sinh, được đội ngũ cán bộ làm văn hóa ở nhiều tỉnh, thành luôn đau đáu, trông chờ.