Đánh thức “mạch ngầm thuần hậu” từ những “chân dung” bình dị

VHO - Chiều 15.8, tại đình Hội An (phường Hội An, thành phố Đà Nẵng), sự kiện “Hồn phố trăm năm – Mạch ngầm thuần hậu” đã chính thức khai mạc, nhằm hưởng ứng Đề án “Hội An – Nhân tình thuần hậu” và chương trình “Chạm về nguyên bản” của Sở VHTTDL Đà Nẵng.

 

Không lựa chọn những câu chuyện quá lớn lao, sự kiện hướng sự chú ý vào những giá trị được hình thành từ đời sống thường nhật, nơi con người, nghề nghiệp, sự sáng tạo và cách ứng xử tạo nên chiều sâu văn hóa của một đô thị đã có hàng trăm năm lịch sử.

Xuyên suốt hai ngày diễn ra sự kiện (15 - 16.8), triển lãm văn hóa “Giới thiệu chân dung 9 sứ giả” mang đến những câu chuyện đời thường về nếp sống giản dị, chân tình của người dân Hội An, qua ấn phẩm “Ngày nảy ngày nay ở Hội An”.

Không gian triển lãm “Nghệ thuật từ những bàn tay Phố Hội” trưng bày các tác phẩm thủ công của những nghệ sĩ, nghệ nhân gắn với hồn đất, hồn cây xứ Quảng. Đó là nghệ nhân Võ Tấn Tân với nghề thủ công mỹ nghệ từ tre; nghệ nhân Trương Tấn Thọ với nghề giấy dừa và họa sĩ Văn Trí với những tác phẩm tranh.

“Sứ giả di sản” trước hết là những con người Hội An. Họ có thể là những nhân vật bình dị, những nghệ nhân vẫn ngày ngày giữ nghề, những người sáng tạo ra các tác phẩm mang dấu ấn phố Hội hay những người đang góp phần gìn giữ những nếp sống đã trở thành một phần ký ức của cộng đồng.

Qua những chân dung bình dị ấy, câu chuyện về di sản được mở rộng từ những công trình kiến trúc, không gian phố cổ đến chính những con người đang sống và sáng tạo trong lòng di sản.

Thông qua các hoạt động của sự kiện, những câu chuyện ấy được giới thiệu không phải như những giá trị thuộc về quá khứ, mà như một phần của đời sống hiện tại – nơi di sản tiếp tục được thực hành, sáng tạo và trao truyền.

Đình Hội An - công trình khởi dựng từ thế kỷ XVIII với kết cấu hậu tẩm hai tầng độc bản - được lựa chọn làm không gian tổ chức sự kiện, đây cũng là một cách trở về với không gian văn hóa cộng đồng của phố Hội.

Trong ký ức về Hội An xưa, đình làng không chỉ là nơi gắn với đời sống tín ngưỡng mà còn là không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi con người gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ những câu chuyện của đời sống. “Bán buôn có phường, sống đời có nếp” cũng là cách nói gợi nhắc về một cộng đồng phố Hội được hình thành từ sự cộng cư, gắn kết và những quy tắc ứng xử giàu tính nhân văn.

Đặt sự kiện “Hồn phố trăm năm – Mạch ngầm thuần hậu” trong không gian ấy, Ban Tổ chức mong muốn khơi lại tinh thần “cộng cư và bao dung” vốn là một phần quan trọng làm nên bản sắc Hội An.

Đồng thời gửi gắm thông điệp về sự kế thừa và giao thoa khi tầng dưới trầm mặc của ngôi đình tượng trưng cho ký ức và tâm thức truyền thống. Nơi đây, "mạch ngầm thuần hậu" - nếp sống, nếp làm của người dân Hội An chính là dòng chảy di sản quyết định sức hút vô hình của đô thị di sản suốt hàng trăm năm.

Cùng với đó là sự tiếp nối từ những tấm lòng, tầng trên vươn cao tượng trưng cho tinh thần thương cảng cởi mở. Việc những người sáng lập từ phương xa đến, lắng nghe và đồng hành cùng người bản địa phản chiếu đúng bản sắc lâu đời của Hội An. Đó chính là tính cộng cư, sự bao dung và khả năng hội tụ những nguồn lực tâm huyết vì phát triển chung.

Cũng trong chiều 15.8, bàn tròn di sản với chủ đề “Hồn phố trăm năm - Mạch ngầm thuần hậu” đã diễn ra với cuộc trò chuyện quy tụ ba trụ cột: Chính quyền - Doanh nghiệp và Trí thức - Nghệ nhân và Người dân.

Từ câu chuyện khởi xướng Đề án “Hội An - Nhân tình thuần hậu”, các đại biểu sẽ cùng trao đổi về hành trình đưa những giá trị văn hóa, ứng xử và tinh thần cộng đồng từ đề án vào thực tiễn bảo tồn, phát triển di sản và du lịch phố cổ.

Nếu Chính quyền (được xem như cái Tầm) đóng vai trò định hướng, tạo dựng cơ chế và không gian để di sản được bảo tồn, thì Doanh nghiệp và Trí thức (cái Tâm) có thể đóng góp nguồn lực, ý tưởng và những phương thức mới để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại. Ở trung tâm của câu chuyện vẫn là Nghệ nhân và Người dân (cái Thần) - những chủ thể của hệ giá trị văn hóa Hội An, những người trực tiếp thực hành và trao truyền di sản.

Chiều 15.8, Hội An đổ mưa, nhưng du khách và người dân vẫn đến tham dự sự kiện, cùng xem các trích đoạn biểu diễn nghệ thuật tuồng, cùng trao đổi những câu chuyện về “Hội An - Nhân tình thuần hậu”, như một lời động viên, cảm ơn những người đồng hành cùng sự kiện, những người đến từ nơi khác nhưng đã dành tình cảm đặc biệt cho Hội An và lựa chọn nơi đây làm quê hương thứ hai. Bằng tình yêu và tâm huyết, họ đang góp phần kết nối, tôn vinh và lan tỏa những giá trị văn hóa được bao thế hệ người Hội An gìn giữ.

Đằng sau sự kiện còn có câu chuyện về những người đến từ nơi khác nhưng đã dành tình cảm đặc biệt cho Hội An và lựa chọn nơi đây làm quê hương thứ hai. Legacy Brand và Hoianese là hai đơn vị cố vấn chiến lược, đồng tổ chức và đồng hành cùng chương trình.

Sự tham gia của các đơn vị này cho thấy một góc nhìn khác trong hành trình bảo tồn di sản, khi các nguồn lực bên ngoài tìm thấy sự kết nối với cộng đồng địa phương, từ đó góp phần giới thiệu những con người, nghề nghiệp và giá trị văn hóa vốn đã được người Hội An gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Với tinh thần đó, sự kiện được xem như một lời tri ân đối với những người đang trực tiếp làm nên diện mạo văn hóa của phố Hội – từ chính quyền, nghệ nhân, nghệ sĩ đến những người dân bình dị. Sự đồng hành của các tổ chức, doanh nghiệp và những người yêu Hội An được kỳ vọng sẽ tạo thêm những chiếc cầu nối để các giá trị ấy được nhận diện, tôn vinh và tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.