Đặc trưng văn hóa dân tộc Mông trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam

VHO - Nhân dịp Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông toàn quốc lần thứ IV tại tỉnh Điện Biên, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam tổ chức trưng bày chuyên đề “Đặc trưng văn hóa dân tộc Mông trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam”.

Đây là hoạt động có ý nghĩa chính trị, nhân văn, cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về tăng cường giao lưu, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đồng thời góp phần xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.

Theo số liệu Tổng điều tra dân số năm 2019, dân tộc Mông có 1.393.547 người, có dân số đứng thứ 8 trong 54 dân tộc Việt Nam.

Người Mông gồm nhiều nhóm địa phương như: Mông Trắng, Mông Đen, Mông Xanh, Mông Hoa… phân bố cư trú chủ yếu tại các tỉnh Tuyên Quang, Sơn La, Cao Bằng, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Thanh Hóa, Nghệ An…

Đồng bào thường cư trú quần tụ thành từng bản quy mô vài chục nóc nhà. Kiến trúc truyền thống đặc trưng là dạng nhà trệt ba gian hai chái, tường trình bằng đất kiên cố hoặc bung ván; cột gỗ kê trên đá tảng, mái lợp gỗ hoặc ngói âm dương.

Đời sống chủ yếu dựa vào nông nghiệp nương rẫy, kết hợp canh tác hốc đá, ruộng bậc thang và chăn nuôi gia súc, gia cầm để phục vụ đời sống thường nhật cũng như các dịp lễ, tết.

Các nghề thủ công truyền thống tiêu biểu như: nghề rèn đúc, mộc và dệt vải lanh. Trang phục của phụ nữ Mông nổi bật bởi màu sắc rực rỡ và hoa văn cầu kỳ cùng trang sức bằng bạc tinh xảo.

Chợ phiên vùng cao vừa là trung tâm giao thương hàng hóa, vừa là không gian sinh hoạt văn hóa, kết nối tình cảm cộng đồng sâu đậm.

Trong đời sống xã hội, người Mông đặc biệt coi trọng mối quan hệ dòng họ và luôn giúp đỡ, tương trợ nhau.

Về hôn nhân, đồng bào có tập quán tự do tìm hiểu và chọn bạn đời. Quan hệ vợ chồng luôn thuận hòa, đồng cam cộng khổ.

Đời sống tinh thần của người Mông phong phú với những làn điệu dân ca hòa quyện với thanh âm của các loại nhạc cụ độc đáo như khèn, sáo, kèn lá, đàn môi…

Người Mông có nhiều lễ hội, tiêu biểu là lễ hội Gầu Tào đón năm mới, không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn đóng vai trò nền tảng củng cố bản sắc và sức sống mãnh liệt của cộng đồng người Mông qua bao thế hệ.

Trưng bày chuyên đề “Đặc trưng văn hóa dân tộc Mông trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam” giới thiệu gần 200 tài liệu, hiện vật gốc thể khối, hình ảnh và tài liệu khoa học phụ trợ, tái hiện sinh động đời sống sinh hoạt, phong tục và tín ngưỡng tâm linh của người Mông.

Qua đó, góp phần bảo tồn, quảng bá bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc Mông nói riêng và kho tàng di sản văn hóa các dân tộc Việt Nam nói chung.

Trưng bày là cầu nối đưa di sản văn hóa truyền thống đến gần hơn với văn hóa truyền thống; đồng thời khẳng định công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, về bản sắc của đồng bào các dân tộc trong thời kỳ đổi mới với vai trò định hình màu khối sắc, giàu bản sắc của đồng bào các dân tộc trong thời kỳ đổi mới và hội nhập, củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước trên con đường đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.