Chạm vào lịch sử từ những dấu tích khảo cổ

VHO - Hơn 120 học sinh tại Gia Lai đã có dịp trực tiếp khám phá các dấu tích khảo cổ, tìm hiểu đời sống của con người thời tiền sử và thử sức với những thao tác mô phỏng công việc của nhà khảo cổ. Cách tiếp cận “học mà chơi, chơi mà học” góp phần đưa lịch sử, văn hóa đến gần hơn với thế hệ trẻ.

Trong 2 ngày 3 và 4.10, tại Nhà trưng bày Tây Sơn Thượng đạo (phường An Khê) và Di tích Rộc Tưng (xã Cửu An), Bảo tàng Pleiku tổ chức chương trình giáo dục di sản với chủ đề “Hành trình về thời tiền sử - Em làm nhà khảo cổ”.

Chương trình thuộc nhiệm vụ “Triển khai các chương trình giáo dục di sản văn hóa tại các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, bảo tàng, chú trọng kết hợp với hệ thống cơ sở giáo dục các cấp”, trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035.

Tham gia chương trình có hơn 120 học sinh đến từ Trường Phổ thông DTNT THCS Đức Cơ, Trường Phổ thông Nội trú Tiểu học và THCS Ia Dom, Trường Phổ thông DTNT THPT số 2 tỉnh Gia Lai và Trường THPT chuyên Hùng Vương.

Học khảo cổ từ hiện vật và không gian di tích

Không chỉ tiếp nhận kiến thức qua sách vở, học sinh được trực tiếp quan sát hiện vật, tìm hiểu dấu tích khảo cổ và tham gia các hoạt động trải nghiệm “Theo dấu người xưa”, “Em làm nhà khảo cổ”, “Em làm người tiền sử”.

Tại Nhà trưng bày Tây Sơn Thượng đạo, các em tìm hiểu tư liệu, hình ảnh và hiện vật liên quan đến khảo cổ học, qua đó hình dung rõ hơn về những phát hiện tại Rộc Tưng - Gò Đá.

Từ những hiện vật được giới thiệu, học sinh được làm quen với cách nhà khảo cổ thu thập, nghiên cứu, đối chiếu dữ liệu để từng bước tái hiện đời sống của con người trong quá khứ.

Tại Di tích Rộc Tưng, các em trực tiếp quan sát không gian khảo cổ, địa hình và nghe giới thiệu về quá trình phát hiện, nghiên cứu di tích. Việc học tập ngay tại địa điểm khảo cổ giúp kiến thức về thời tiền sử trở nên trực quan, dễ hình dung hơn.

Đáng chú ý, hoạt động “Em làm nhà khảo cổ” tạo điều kiện để học sinh thử sức với một số thao tác mô phỏng quá trình khảo sát và nghiên cứu.

Từ quan sát, nhận diện dấu vết đến ghi nhận thông tin, phân loại và đưa ra nhận định, các em được rèn luyện khả năng quan sát, sự cẩn thận và tư duy khoa học.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, học sinh làm việc theo nhóm, cùng trao đổi, phân tích và tìm lời giải. Qua đó, các em có thêm cơ hội rèn luyện kỹ năng phối hợp, trình bày ý tưởng và chia sẻ nhận định.

Em Nông Lương Thùy Dương, lớp 10E, Trường Phổ thông DTNT THPT số 2 tỉnh Gia Lai cho biết, em rất thích thú khi được trực tiếp thực hiện công việc khảo cổ giả định. Hoạt động giúp em hiểu hơn về công việc của các nhà khảo cổ, đồng thời có thêm kiến thức về quá trình phát hiện, nghiên cứu và bảo tồn hiện vật từ thời xa xưa.

Với hoạt động “Em làm người tiền sử”, học sinh được tìm hiểu cách con người thời xa xưa thích nghi với môi trường tự nhiên, lao động và sinh tồn. Những trải nghiệm này giúp các em hình dung cụ thể hơn về đời sống của cư dân cổ xưa từng hiện diện trên vùng đất Gia Lai.

Em Nguyễn Hồ Đức Phúc, lớp 11C8, Trường THPT chuyên Hùng Vương chia sẻ, trước đây em chủ yếu tiếp cận kiến thức qua sách vở. Qua chương trình, em có thêm những hiểu biết thực tế về các tầng địa chất, cách tạo ra công cụ, vật dụng của người tiền sử. Theo em, việc được trực tiếp thực hành giúp kiến thức dễ tiếp thu và ghi nhớ hơn.

Kết nối nhà trường với bảo tàng, di tích

Trong khuôn khổ chương trình, học sinh còn được gặp gỡ, giao lưu với PGS.TS, Nghiên cứu viên cao cấp Bùi Văn Liêm, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Khảo cổ học Việt Nam.

Qua những câu chuyện thực tế về quá trình khảo sát, nghiên cứu và tìm kiếm dấu tích người xưa, chuyên gia giúp học sinh hiểu rõ hơn về công việc của nhà khảo cổ. Các em cũng có cơ hội đặt câu hỏi, trao đổi về những vấn đề quan tâm.

Bà Nguyễn Thị An, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ, Bảo tàng Pleiku cho biết, chương trình nhằm tạo môi trường học tập sinh động, giúp học sinh ghi nhớ kiến thức lịch sử, hiểu rõ hơn giá trị và ý nghĩa của Di tích quốc gia đặc biệt Rộc Tưng - Gò Đá. Qua đó, góp phần bồi đắp tình yêu đối với lịch sử, văn hóa dân tộc và ý thức gìn giữ, phát huy giá trị di sản.

Theo Bảo tàng Pleiku, chương trình hướng đến đổi mới giáo dục di sản theo phương thức “nghe - xem - thực hành - trải nghiệm - tương tác”. Việc đưa học sinh đến bảo tàng, nhà trưng bày và di tích giúp các em chủ động tham gia vào quá trình tiếp nhận kiến thức, thay vì chỉ quan sát và lắng nghe.

Sự kết nối giữa Nhà trường - Bảo tàng - Di tích và các chuyên gia cũng mở ra cách tiếp cận gần gũi hơn đối với lịch sử, khảo cổ học.

Qua hiện vật, không gian khảo cổ và hoạt động thực hành, những dấu tích của quá khứ được chuyển tải thành những bài học trực quan, giúp học sinh hiểu hơn về vùng đất mình đang sống.

Từ hành trình về thời tiền sử, Rộc Tưng - Gò Đá không chỉ hiện lên qua những hiện vật, dấu tích khảo cổ mà còn trở thành không gian để thế hệ trẻ trực tiếp khám phá, đặt câu hỏi và trải nghiệm.

Đây cũng là cách góp phần nuôi dưỡng sự trân trọng đối với di sản và ý thức gìn giữ những giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương.