Để mỗi tấm huy chương được tỏa sáng bằng thực lực

VHO - Đằng sau mỗi tấm huy chương tại các giải đấu, các đại hội thể thao là biết bao mồ hôi, công sức và khát vọng chinh phục đỉnh cao của vận động viên. Nhưng thành tích ấy chỉ thực sự trọn vẹn khi được tạo nên từ tài năng, sự khổ luyện và tinh thần thi đấu trung thực.

Với quyết tâm xây dựng một kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X công bằng, minh bạch, công tác phòng, chống doping đang được triển khai đồng bộ, từ giáo dục nâng cao nhận thức đến kiểm soát chặt chẽ trong thi đấu.

Chủ động phòng ngừa

Thể thao Việt Nam từng phải đối mặt với những bài học đáng tiếc liên quan đến doping. Không chỉ khiến vận động viên đứng trước nguy cơ bị tước thành tích, đình chỉ thi đấu, doping còn ảnh hưởng đến sức khỏe, sự nghiệp và uy tín của thể thao nước nhà.

Chính vì vậy, phòng, chống doping không đơn thuần là nhiệm vụ kiểm tra, phát hiện vi phạm mà quan trọng hơn là xây dựng ý thức tự giác, tinh thần thi đấu trung thực cho mỗi vận động viên (VĐV).

Những ngày này, Trung tâm Phòng chống doping Việt Nam (VADA) đang tích cực triển khai các nhiệm vụ phục vụ Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026.

Theo ông Lê Minh Hà, Giám đốc Trung tâm, đây là sự kiện thể thao quy mô lớn nhất cả nước, quy tụ những VĐV tiêu biểu của các địa phương, ngành. Bảo đảm môi trường thi đấu trong sạch, để mỗi tấm huy chương phản ánh đúng năng lực và nỗ lực của VĐV là yêu cầu quan trọng trong công tác tổ chức.

Để thực hiện nhiệm vụ này, Tiểu ban Kiểm tra doping đã được thành lập do ông Lê Minh Hà làm Trưởng tiểu ban. Cùng với việc xây dựng kế hoạch kiểm tra, công tác tuyên truyền, giáo dục được xác định là giải pháp chủ động, có ý nghĩa lâu dài.

Điểm đáng chú ý là theo quy định của Ban Tổ chức, VĐV thuộc 24 môn thể thao phải hoàn thành chương trình giáo dục phòng, chống doping trước Đại hội. Đây là điều kiện bắt buộc để được đăng ký, cấp thẻ tham dự. VĐV phải tham gia đầy đủ nội dung học tập, hoàn thành bài kiểm tra và được VADA cấp giấy chứng nhận.

Yêu cầu này cho thấy sự chuyển biến trong cách tiếp cận, từ chú trọng kiểm tra, xử lý sang tăng cường phòng ngừa ngay từ cơ sở. Bởi trong thực tế, nguy cơ vi phạm không chỉ đến từ hành vi cố tình sử dụng chất cấm mà còn có thể xuất phát từ sự thiếu hiểu biết về thuốc điều trị, thực phẩm bổ sung hoặc những sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Với thông điệp “Play True - Thi đấu trung thực, bảo vệ thể thao trong sạch”, các hoạt động tuyên truyền được triển khai tại những trung tâm huấn luyện trọng điểm, đồng thời mở rộng tới các địa phương, đơn vị có đoàn VĐV tham dự Đại hội.

Chương trình đã được giới thiệu tại Trung tâm Đào tạo vận động viên cấp cao quốc gia, góp phần lan tỏa nhận thức về trách nhiệm bảo vệ thể thao trong sạch.

Một điểm mới trong công tác tuyên truyền là việc đưa Sổ tay phòng, chống doping lên nền tảng số, tích hợp trong sổ tay điện tử Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X.

Chỉ với thao tác truy cập VĐV, huấn luyện viên, bác sĩ và cán bộ quản lý có thể tìm hiểu các quy định, danh mục chất cấm năm 2026, quy trình kiểm tra, quyền và nghĩa vụ của VĐV cũng như thủ tục miễn trừ do điều trị. Cuốn sổ tay gồm 42 trang được trình bày theo từng nội dung, thuận tiện tra cứu khi cần thiết.

Kiểm soát chặt chẽ, bảo vệ giá trị của thành tích

Song hành với công tác giáo dục, việc kiểm tra doping tại Đại hội lần thứ X được chuẩn bị theo các tiêu chuẩn quốc tế, bảo đảm tính khách quan, khoa học và minh bạch.

Theo kế hoạch, VADA chịu trách nhiệm tổ chức lấy mẫu kiểm tra doping, trên cơ sở đánh giá nguy cơ của từng môn thể thao. Tất cả VĐV tham dự Đại hội đều thuộc đối tượng có thể được kiểm tra. Việc lựa chọn có thể căn cứ thành tích thi đấu, thực hiện ngẫu nhiên hoặc kiểm tra có mục tiêu theo yêu cầu chuyên môn.

Đáng chú ý, VĐV không nhất thiết phải giành huy chương mới được lựa chọn kiểm tra. Hoạt động kiểm soát có thể được tiến hành từ các vòng đấu, góp phần bảo đảm sự công bằng giữa những người tham gia tranh tài.

Các mẫu nước tiểu, mẫu máu sau khi thu thập được mã hóa, niêm phong, bảo quản và vận chuyển theo quy trình nghiêm ngặt. Theo quy định đã ban hành, mẫu được gửi tới Phòng xét nghiệm Doping Bangkok (Thái Lan), đơn vị được Cơ quan Phòng chống doping thế giới (WADA) công nhận, nhằm bảo đảm độ tin cậy của kết quả phân tích.

Công tác kiểm tra tuân thủ Bộ luật Phòng chống doping thế giới năm 2021, các tiêu chuẩn quốc tế liên quan và quy định hiện hành của Việt Nam. Trong đó, danh mục chất cấm năm 2026 của WADA là cơ sở quan trọng để các bên chủ động phòng ngừa và thực hiện kiểm soát.

Một nguyên tắc cần được đặc biệt lưu ý là trách nhiệm nghiêm ngặt. Theo đó, VĐV phải chịu trách nhiệm đối với chất cấm được phát hiện trong cơ thể, kể cả trong trường hợp sử dụng do sơ suất hoặc thiếu hiểu biết. Vì vậy, việc kiểm tra kỹ thành phần thuốc, thực phẩm bổ sung và tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi sử dụng là hết sức cần thiết.

Tuy nhiên, quy định phòng, chống doping cũng bảo đảm quyền lợi chính đáng của VĐV. Những trường hợp cần sử dụng thuốc có chứa chất thuộc danh mục cấm để điều trị bệnh có thể thực hiện thủ tục xin miễn trừ do điều trị (TUE) theo quy định.

Hồ sơ thông thường phải được nộp chậm nhất 30 ngày trước ngày thi đấu đầu tiên; trường hợp cấp cứu hoặc phát sinh tình huống y tế đặc biệt được xem xét theo quy trình riêng.

VĐV cũng có quyền được giải thích về quy trình lấy mẫu, có người đại diện hoặc phiên dịch hỗ trợ và thực hiện các quyền liên quan đến phân tích mẫu, giải quyết kết quả theo quy định. Sự chặt chẽ trong kiểm soát vì thế luôn gắn với yêu cầu tôn trọng và bảo vệ quyền lợi của người thi đấu.

Theo ông Lê Minh Hà, công tác phòng, chống doping tại Đại hội không chỉ mang ý nghĩa thực hiện quy trình kỹ thuật mà còn thể hiện cam kết của thể thao Việt Nam trong việc gìn giữ những giá trị cao đẹp của thể thao chân chính.

Để thực hiện hiệu quả, bên cạnh trách nhiệm của cơ quan chuyên môn và Ban Tổ chức, cần có sự chủ động của VĐV, sự đồng hành của huấn luyện viên, bác sĩ và các đơn vị quản lý.

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X không chỉ là nơi hội tụ tài năng, khát vọng và những cuộc tranh tài đỉnh cao, mà còn là dịp khẳng định quyết tâm xây dựng nền thể thao Việt Nam trong sạch, chuyên nghiệp và phát triển bền vững.

Để sau mỗi cuộc tranh tài, điều đọng lại không chỉ là màu sắc của những tấm huy chương, mà còn là niềm tin vào những chiến thắng được tạo nên bằng tài năng, ý chí và thực lực.