Bài cuối - Đã đến lúc coi thể thao là một ngành kinh tế

VHO - Trao đổi với Báo Văn Hóa, Cục trưởng Cục Thể dục Thể thao Việt Nam Nguyễn Danh Hoàng Việt nhấn mạnh, kinh tế thể thao đang đứng trước cơ hội phát triển mạnh mẽ khi nhu cầu tập luyện, tiêu dùng và trải nghiệm thể thao của người dân ngày càng gia tăng. Vấn đề đặt ra là phải có cách tiếp cận mới để biến những tiềm năng ấy thành nguồn lực thực sự cho thể thao và cho nền kinh tế.

Đánh thức "mỏ vàng" kinh tế thể thao: Bài 2 - Vì sao “mỏ vàng” chưa được khai phá?

Đánh thức "mỏ vàng" kinh tế thể thao: Bài 1 - Từ tiềm năng tỉ USD đến động lực tăng trưởng mới

 Theo ông, đây không chỉ là yêu cầu từ thực tiễn phát triển của ngành mà còn phù hợp với tinh thần các nghị quyết của Đảng về phát triển con người, phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cũng như Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.

P.V: Thưa Cục trưởng, trong nhiều năm, thể thao thường được nhìn nhận chủ yếu ở hai phương diện: Thành tích thi đấu và phong trào rèn luyện sức khỏe. Vì sao thời điểm này ngành Thể dục Thể thao đặt vấn đề phát triển kinh tế thể thao như một hướng đi quan trọng?

- Cục trưởng Nguyễn Danh Hoàng Việt: Trước hết phải khẳng định, thể thao luôn giữ vai trò rất quan trọng trong phát triển con người, nâng cao sức khỏe, thể lực, tầm vóc, đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân và khẳng định hình ảnh quốc gia. Các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về thể dục thể thao đều nhất quán quan điểm phát triển thể thao vì con người, vì sức khỏe nhân dân, kết hợp giữa thể thao quần chúng với thể thao thành tích cao.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, thể thao không chỉ là một hoạt động văn hóa - xã hội, mà còn là lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị kinh tế. Trên thế giới, thể thao đã trở thành một ngành kinh tế quan trọng, gắn với truyền thông, tài trợ, bản quyền, du lịch, tiêu dùng, công nghệ, dịch vụ chăm sóc sức khỏe và nhiều ngành liên quan. Ở Việt Nam, những yếu tố đó cũng đã bắt đầu hình thành. Người dân tập luyện nhiều hơn, nhu cầu sử dụng dịch vụ thể thao cao hơn, các giải đấu phong trào phát triển, doanh nghiệp quan tâm hơn, truyền thông thể thao cũng thay đổi nhanh.

Vấn đề đặt ra là chúng ta phải nhìn nhận đầy đủ hơn giá trị của thể thao. Nếu chỉ coi thể thao là lĩnh vực sử dụng ngân sách thì nguồn lực sẽ luôn có giới hạn, trong khi nhu cầu phát triển ngày càng lớn. Nhưng nếu biết khai thác đúng cách, thể thao có thể tạo ra nguồn lực để tái đầu tư cho chính thể thao. Đó là lý do chúng tôi cho rằng đã đến lúc phải coi thể thao là một ngành kinh tế, tất nhiên là một ngành kinh tế đặc thù gắn với mục tiêu văn hóa, xã hội, giáo dục và phát triển con người.

Để phát triển kinh tế thể thao, chúng ta cũng cần chuyển đổi tư duy, không thể mãi vận động tài trợ theo cách “đi xin tài trợ”, mà phải tạo giá trị để doanh nghiệp đồng hành lâu dài. Chúng tôi đang hướng tới tư duy hợp tác cùng có lợi. Nhà nước giữ vai trò định hướng, kiến tạo môi trường chính sách, bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững; còn doanh nghiệp, nhà đầu tư, liên đoàn, hiệp hội, địa phương, cơ quan truyền thông cùng tham gia tạo ra giá trị.

Ông cũng đề cập đến nhu cầu khai thác các nguồn lực từ thương hiệu, bản quyền để tái đầu tư cho thể thao. Những tài sản nào của thể thao Việt Nam cần được đánh thức trong thời gian tới?

- Thể thao có rất nhiều tài sản, cả hữu hình và vô hình. Hữu hình là sân vận động, nhà thi đấu, trung tâm huấn luyện, cơ sở vật chất phục vụ tập luyện và thi đấu. Vô hình là hình ảnh đội tuyển, thương hiệu vận động viên, giá trị giải đấu, bản quyền truyền hình, dữ liệu người hâm mộ, uy tín của các liên đoàn, hiệp hội và niềm tự hào của công chúng đối với thể thao Việt Nam.

Trong đó, bản quyền, thương hiệu vận động viên và hạ tầng tahể thao là những lĩnh vực rất cần được quan tâm. Vận động viên có thành tích, có hình ảnh đẹp, có sức lan tỏa xã hội thì đó là một tài sản. Giải đấu được tổ chức tốt, có lịch ổn định, có chất lượng chuyên môn, có truyền thông tốt thì cũng là một tài sản. Sân vận động, nhà thi đấu nếu được vận hành chuyên nghiệp, có dịch vụ đi kèm, có thể tổ chức nhiều hoạt động ngoài thi đấu, cũng sẽ tạo ra nguồn thu.

Tất nhiên, việc khai thác các tài sản này phải đúng quy định pháp luật, minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, xã hội, doanh nghiệp, vận động viên và người dân.

Một điểm nghẽn được ông nhắc đến là Việt Nam hiện còn thiếu con số thống kê đầy đủ về kinh tế thể thao. Việc xây dựng bộ chỉ số thống kê có ý nghĩa như thế nào?

- Đây là vấn đề rất quan trọng. Muốn phát triển một lĩnh vực kinh tế thì trước hết phải đo được nó. Hiện nay, chúng ta có những ước tính về quy mô kinh tế thể thao, nhưng để hoạch định chính sách, cần có dữ liệu đầy đủ, có phương pháp thống kê phù hợp và có khả năng cập nhật thường xuyên. Không có con số thống kê thì rất khó xác định quy mô thị trường, khó đánh giá đóng góp vào nền kinh tế, khó biết phân khúc nào đang phát triển nhanh, lĩnh vực nào cần chính sách hỗ trợ, nguồn lực nào cần ưu tiên.

Vì vậy, trong Đề án phát triển kinh tế thể thao mà chúng tôi đang xây dựng, một nội dung quan trọng là từng bước hình thành bộ chỉ số thống kê để đánh giá kinh tế thể thao. Chúng tôi xác định đây là công việc khó, không thể hoàn thiện ngay trong một sớm một chiều, bởi kinh tế thể thao liên quan đến nhiều lĩnh vực: Tổ chức sự kiện, dịch vụ tập luyện, bán lẻ thiết bị, truyền thông, du lịch, giáo dục, y học thể thao, công nghệ, tài trợ, bản quyền… Có dữ liệu thì mới có chính sách đúng, có chính sách đúng thì mới huy động được nguồn lực.

Đề án phát triển kinh tế thể thao đang được xây dựng sẽ tập trung vào những định hướng lớn nào, thưa ông?

- Đề án sẽ hướng tới việc nhận diện đầy đủ hơn thực trạng, tiềm năng, điểm nghẽn và các giải pháp phát triển kinh tế thể thao Việt Nam trong giai đoạn tới. Chúng tôi quan tâm đến một số nhóm vấn đề lớn.

Thứ nhất là hoàn thiện cơ sở dữ liệu, phương pháp thống kê, xây dựng bộ chỉ số bước đầu để theo dõi quy mô và cấu trúc thị trường thể thao. Thứ hai là thúc đẩy khai thác các tài sản thể thao như hạ tầng, bản quyền, thương hiệu vận động viên, giải đấu, dữ liệu người hâm mộ. Thứ ba là tạo cơ chế để doanh nghiệp, nhà đầu tư, liên đoàn, hiệp hội và địa phương tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái thể thao. Thứ tư là phát triển các lĩnh vực có tiềm năng như thể thao quần chúng, dịch vụ tập luyện, du lịch thể thao, tổ chức sự kiện, truyền thông thể thao, công nghệ thể thao. Thứ năm là gắn phát triển kinh tế thể thao với mục tiêu nâng cao sức khỏe nhân dân, xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện.

Chúng tôi cũng xác định phải làm việc này một cách thận trọng, bài bản, phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Không thể sao chép mô hình nước ngoài một cách máy móc. Việt Nam có đặc thù riêng về thể chế, thị trường, văn hóa, hạ tầng, mức thu nhập và hành vi tiêu dùng. Nhưng xu thế chung thì rất rõ: Thể thao cần được nhìn nhận như một lĩnh vực có khả năng tạo giá trị kinh tế, góp phần huy động thêm nguồn lực cho phát triển.

Tôi cho rằng dư địa phát triển là rất lớn. Nếu có cách làm tốt, kinh tế thể thao hoàn toàn có thể trở thành một lĩnh vực đóng góp đáng kể cho nền kinh tế, đồng thời tạo thêm nguồn lực cho thể thao thành tích cao và thể thao cho mọi người.

Tôi kỳ vọng trong thời gian tới, nhận thức về kinh tế thể thao sẽ thay đổi mạnh mẽ hơn. Thể thao không chỉ tiêu ngân sách, mà có thể tạo ra nguồn lực. Thể thao không chỉ mang về huy chương, mà còn tạo ra sức khỏe, niềm tự hào, việc làm, dịch vụ, du lịch, thương hiệu quốc gia và động lực phát triển. Nhưng để làm được điều đó, chúng ta phải đi từng bước chắc chắn, có chính sách phù hợp, có sự phối hợp, tham gia giữa Nhà nước, doanh nghiệp, xã hội và người dân. Có được sự đồng hành của toàn xã hội, chắc chắn kinh tế thể thao sẽ phát triển, chúng ta sẽ “đánh thức” được mỏ vàng giàu tiềm năng này.

Xin cảm ơn ông!