Uzbekistan hồi hương 9 hiện vật cổ bị buôn lậu từ London

VHO - Chín hiện vật có niên đại từ thế kỷ II đến thế kỷ VII vừa được trao trả cho Uzbekistan sau khi bị xuất khẩu trái phép và được Cảnh sát Thủ đô London (Anh) thu hồi trong một cuộc điều tra quốc tế.

Hợp tác quốc tế truy tìm hiện vật

Các hiện vật bị thu giữ vào tháng 11.2025 trong chiến dịch mang mật danh “Chiến dịch Tội lỗi tiềm tàng”. Trước khi bàn giao, chúng được trưng bày tại Đại sứ quán Uzbekistan ở London.

Những hiện vật này bao gồm các đầu tượng bằng thạch cao và đất nung có niên đại từ thế kỷ II đến thế kỷ V, gắn với thời kỳ Kushan và khu vực Termez cổ đại, nơi từng là trung tâm nghệ thuật Phật giáo với các địa điểm như Karatepa, Fayoztepa và Dalverzintepa.

Ngoài ra, còn có các mảnh tranh tường từ thế kỷ VII – VIII, được cho là liên quan đến truyền thống nghệ thuật Sogdian hoặc các trường phái kiến trúc sớm ở miền nam Uzbekistan.

Cuộc điều tra có sự phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật và giới học giả trên khắp châu Âu. Theo Cảnh sát London, việc thu hồi là một phần trong nỗ lực chống buôn bán trái phép tài sản văn hóa.

Ông Sali Shahsivari, Giám đốc điều hành Quỹ Di sản Hồi giáo Al-Furqan tại London, cho rằng việc hồi hương hiện vật mang ý nghĩa vượt ra ngoài giá trị vật chất, gắn với ký ức lịch sử và có thể trở thành lời kêu gọi trả lại thêm nhiều hiện vật khác cho quốc gia xuất xứ.

Đưa di sản trở về và tiếp tục hành trình bảo tồn

Lễ bàn giao diễn ra trong khuôn khổ một sự kiện văn hóa quốc tế tại London. Sự kiện quy tụ các nhà nghiên cứu, tổ chức văn hóa và quan chức, tập trung vào hợp tác quốc tế nhằm ngăn chặn buôn bán trái phép và bảo vệ di sản.

Giới chuyên gia nhận định việc thu hồi các hiện vật không chỉ có ý nghĩa với Uzbekistan mà còn với cộng đồng quốc tế. Quá trình điều tra có sự hỗ trợ của các học giả và các tổ chức như Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu cùng Hiệp hội Thế giới về Nghiên cứu, Bảo tồn và Phổ biến Di sản Văn hóa của Uzbekistan.

Tổ chức Art Loss Register, chuyên theo dõi các tài sản văn hóa bị đánh cắp và xuất khẩu trái phép, cũng đóng vai trò trong việc thu hồi. Đại diện tổ chức cho biết quá trình này bắt đầu sau khi một nhà buôn nghệ thuật bày tỏ lo ngại về nguồn gốc của một trong những hiện vật, một bia tưởng niệm thời Timurid.

Các hiện vật hiện được chuyển về Trung tâm Văn minh Hồi giáo tại thủ đô Uzbekistan để bảo quản, nghiên cứu và trưng bày.

Ông Firdavs Abdukhalikov, Giám đốc Trung tâm, cho biết việc hồi hương hiện vật là kết quả của các nỗ lực phối hợp từ năm 2017, trong đó có việc thành lập một nhóm chuyên trách tìm kiếm và đưa các di sản bị thất lạc trở về.

Các chuyên gia nhận định những hiện vật được thu hồi thuộc nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau, góp phần quan trọng vào việc nghiên cứu sự phát triển văn hóa tại Trung Á qua nhiều thế kỷ. Đồng thời, vụ việc cũng cho thấy tầm quan trọng của hợp tác quốc tế và nghiên cứu nguồn gốc trong cuộc chiến chống buôn bán trái phép tài sản văn hóa.