Trung Quốc tăng cường quản lý phim ngắn AI

VHO - Phim ngắn bùng nổ cùng với sự phổ biến của trí tuệ nhân tạo (AI) tạo bước chuyển lớn cho công nghiệp văn hóa Trung Quốc, song cũng làm gia tăng nguy cơ nội dung thiếu kiểm soát, ảnh hưởng đến trẻ em và thanh thiếu niên, đòi hỏi siết chặt quản lý và tăng cường bảo vệ nhóm khán giả này.

Theo Cục Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc (NRTA), trong 8 tháng đầu năm 2026, nước này đã phát hành khoảng 430.000 phim ngắn, tăng cao gấp 13 lần tổng số của cả năm 2025 với 33.000 tác phẩm.

Đáng chú ý, hơn 90% số tác phẩm này có sự tham gia của AI trong quá trình sản xuất. Số người sử dụng phim ngắn tại Trung Quốc đã vượt 800 triệu người.

Tuy nhiên, việc AI được sử dụng ngày càng phổ biến cũng kéo theo những vấn đề mới liên quan đến bản quyền, quyền đối với hình ảnh và giọng nói, tính xác thực của nội dung và trách nhiệm của nhà sản xuất.

Sự phát triển của phim ngắn diễn ra trong bối cảnh trẻ em và thanh thiếu niên ngày càng tiếp cận Internet và các nền tảng video thông qua điện thoại thông minh. Với đặc điểm thời lượng ngắn, nhịp độ nhanh và khả năng phát hành liên tục, phim ngắn có thể dễ dàng thu hút sự chú ý của người xem.

Khi kết hợp với hệ thống đề xuất dựa trên dữ liệu, người dùng có thể liên tục tiếp nhận những nội dung tương tự mà không cần chủ động tìm kiếm.

Một số nghiên cứu trên thanh thiếu niên Trung Quốc đã ghi nhận mối liên hệ giữa việc sử dụng video ngắn, hành vi sử dụng quá mức và các chỉ dấu về sức khỏe tâm lý.

Một nghiên cứu năm 2024 trên 1.302 học sinh trung học cho thấy việc sử dụng video ngắn có liên hệ với các triệu chứng trầm cảm, trong đó hành vi sử dụng video ngắn mang tính gây nghiện đóng vai trò trung gian. Đây là nghiên cứu quan sát, vì vậy chưa thể kết luận rằng xem video ngắn trực tiếp gây trầm cảm.

Một nghiên cứu khác công bố năm 2025, khảo sát 7.184 thanh thiếu niên tại hai thành phố của Trung Quốc cho thấy các dạng sử dụng điện thoại, mạng xã hội và trò chơi có vấn đề có mối liên hệ với nhau, các triệu chứng như mất kiểm soát, thu mình và sử dụng điện thoại để thoát khỏi thực tế nằm ở vị trí đáng chú ý trong mạng lưới hành vi được nghiên cứu.

Dù vậy, những kết quả trên cho thấy bảo vệ người chưa thành niên cần được xem là một nội dung quan trọng trong quá trình quản lý môi trường nội dung số. Vấn đề không chỉ nằm ở việc một sản phẩm có vi phạm quy định hay không, mà còn liên quan đến cách nội dung được đề xuất, thời lượng sử dụng và khả năng trẻ em tiếp cận những nội dung không phù hợp với độ tuổi.

Trước tình hình trên, Trung Quốc đang từng bước hoàn thiện khung quản lý đối với phim ngắn và nội dung có sự tham gia của AI. Theo NRTA, phim ngắn được tạo bằng AI phải được gắn nhãn; các nền tảng phải bảo đảm quyền sử dụng hợp pháp hình ảnh và giọng nói của cá nhân, đồng thời tăng cường kiểm tra nội dung.

Cơ quan quản lý cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay đã xử lý, gỡ bỏ khoảng 68.000 phim ngắn vi phạm quy định và có biện pháp đối với hơn 1.200 tài khoản. Hơn 90% nội dung nằm trong các hoạt động xử lý này có sử dụng AI.

Từ đầu tháng 9, Trung Quốc chính thức thực hiện “Biện pháp quản lý phát triển phim ngắn” do NRTA ban hành. Quy định áp dụng đối với phim ngắn được phát hành trên Internet, ứng dụng, nền tảng phân phối, truyền hình và các thiết bị thông minh.

Theo quy định, phim ngắn là các tác phẩm có thời lượng mỗi tập dưới 20 phút, có chủ đề, cốt truyện rõ ràng và nhân vật tương đối hoàn chỉnh. Quy định đồng thời đặt ra yêu cầu về nội dung, bản quyền và trách nhiệm của các nền tảng.

Việc ban hành quy định mới cho thấy công tác quản lý đang được điều chỉnh theo sự phát triển của thị trường, trong đó trách nhiệm kiểm soát không chỉ tập trung vào tác phẩm mà còn được mở rộng sang quá trình sản xuất và phân phối.

Một đặc điểm quan trọng của công nghiệp văn hóa số là dữ liệu người dùng ngày càng tham gia vào quá trình phân phối nội dung. Các nền tảng có thể thu thập thông tin về thời gian xem, tỷ lệ bỏ qua, lượt tương tác và chia sẻ để điều chỉnh hệ thống đề xuất.

Cơ chế này giúp nội dung nhanh chóng tiếp cận đúng nhóm khán giả, song cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm của nền tảng, đặc biệt đối với người chưa thành niên. Trong bối cảnh đó, quản lý nội dung không nên chỉ dừng ở việc phát hiện và gỡ bỏ sản phẩm vi phạm sau khi được phát hành.

Các nền tảng cần tăng cường cơ chế phòng ngừa, như phân loại nội dung theo độ tuổi, kiểm soát khả năng tiếp cận của tài khoản trẻ em, phát hiện nội dung có nguy cơ gây hại và hạn chế đề xuất lặp lại những nội dung không phù hợp.

Đồng thời, việc gắn nhãn rõ ràng đối với nội dung do AI tạo ra, tăng tính minh bạch của hệ thống đề xuất và cung cấp công cụ để phụ huynh giám sát hoạt động trực tuyến của trẻ cũng cần được chú trọng.

Vì vậy, bài toán đặt ra đối với Trung Quốc là làm thế nào để xây dựng một cơ chế quản lý đủ nhanh và hiệu quả để bảo đảm sự phát triển của thị trường không đi cùng với việc gia tăng những rủi ro đối với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.