Trung Quốc tăng cường bảo vệ “Kim tự tháp phương Đông“

VHO - Trung Quốc vừa ban hành bộ quy định mới nhằm tăng cường bảo vệ Di sản Thế giới Quần thể Lăng mộ hoàng gia Tây Hạ. Bộ quy định thiết lập khung bảo vệ toàn diện theo chuẩn quốc tế, đồng thời siết chặt việc quản lý các hoạt động có nguy cơ gây tác động đến di sản.

Nhân dịp kỷ niệm một năm được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, Quần thể Lăng mộ hoàng gia Tây Hạ tại thành phố Ngân Xuyên, Khu tự trị Ninh Hạ Hồi, Trung Quốc sẽ được áp dụng bộ quy định bảo vệ mới từ ngày 11.7.

Các quy định này được xem là "lá chắn pháp lý" được thiết kế riêng cho di sản, phù hợp với Công ước Di sản Thế giới của UNESCO và các tiêu chuẩn quốc tế.

Được mệnh danh là "Kim tự tháp phương Đông", Quần thể Lăng mộ hoàng gia Tây Hạ nằm dưới chân phía Đông dãy núi Hạ Lan. Đây là quần thể lăng mộ hoàng gia có quy mô lớn nhất, cấp bậc cao nhất và được bảo tồn tốt nhất còn lại của triều đại Tây Hạ (1038-1227).

Tháng 7.2025, quần thể lăng mộ chính thức được ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới của UNESCO, kéo theo yêu cầu áp dụng các tiêu chuẩn bảo tồn cao hơn so với những quy định địa phương trước đây. Chính quyền địa phương đã dành chín tháng để xây dựng bộ quy định mới.

Các quy định cập nhật đưa ra khái niệm "bảo vệ toàn diện", mở rộng phạm vi bảo tồn không chỉ đối với các lăng mộ hoàng gia mà còn bao gồm khu chôn cất liên quan, các di tích kiến trúc phía Bắc, công trình kiểm soát lũ, di vật khảo cổ, cảnh quan lịch sử, cảnh quan tự nhiên và những yếu tố môi trường phản ánh giá trị nổi bật toàn cầu của di sản.

Trước áp lực từ tình trạng xói mòn do mưa tại khu vực khô hạn và bán khô hạn, cùng các tác động từ hoạt động xây dựng lân cận, quy định mới áp dụng phương thức quản lý theo từng khu vực. Theo quy hoạch quản lý di sản, khu vực này được chia thành vùng lõi và vùng đệm.

Các hoạt động như chăn thả gia súc, cải tạo đất, khai thác đất hoặc cát đều bị cấm. Đáng chú ý, hành vi tự ý lái xe vào khu vực di sản – có nguy cơ làm hư hại các di tích trên mặt đất – lần đầu tiên bị quy định chế tài xử phạt cụ thể.

Bên cạnh công tác bảo tồn, bộ quy định cũng khuyến khích đẩy mạnh nghiên cứu về Tây Hạ, khảo cổ học và lịch sử nhằm nâng cao giá trị nghiên cứu và diễn giải di sản.

Việc phục hồi và phát triển bền vững di sản cũng được nhấn mạnh.

Theo đó, cơ quan quản lý được khuyến khích xây dựng bảo tàng thông minh và nền tảng trưng bày số để phục vụ công tác bảo tồn, giới thiệu di sản.

Các hình thức triển lãm tương tác, trải nghiệm nhập vai cũng được khuyến khích, trong khi hoạt động sáng tạo nghệ thuật và phát triển sản phẩm văn hóa phải tuân thủ quy định của pháp luật.

Ông Liu Zheng, thành viên Hội Di tích Văn hóa Trung Quốc cho rằng, việc ban hành các quy định mới có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước tiến so với các quy định trước đây khi không chỉ bảo vệ bản thân di tích mà còn chú trọng gìn giữ hệ sinh thái xung quanh, môi trường sống của cộng đồng và tổng thể cảnh quan di sản.

Trong khi đó, ông Du Jianlu, Trưởng khoa Dân tộc học và Lịch sử, Đại học Ninh Hạ nhận định, đây là công cụ quan trọng giúp nâng cao hiệu quả bảo tồn.

Theo ông, bộ quy định được xây dựng trên cơ sở kế thừa kinh nghiệm bảo vệ di sản tại nhiều địa phương trên khắp Trung Quốc, đồng thời trải qua quá trình tham vấn rộng rãi với công chúng và các chuyên gia.