Trung Quốc: Bí mật sau bộ chuông nghi lễ được chôn cùng lãnh chúa thời nhà Chu

VHO - Một nghiên cứu mới cho thấy bộ chuông đồng nghi lễ được chôn cùng một quý tộc thời nhà Chu ở Trung Quốc cổ đại không bị phá hủy do trộm mộ, mà nhiều khả năng đã được cố ý tháo rời nhằm "vô hiệu hóa" ý nghĩa nghi lễ sau khi tình hình chính trị thay đổi.

Nghiên cứu do Chinglong Tse, nghiên cứu sinh tại Viện Khảo cổ học, Đại học College London thực hiện và được Nhà xuất bản Đại học Cambridge công bố, tập trung vào lăng mộ của Lãnh chúa Qiu, một thành viên tầng lớp quý tộc nước Tăng thời nhà Chu (1046-256 trước Công nguyên).

Các nhà khảo cổ phát hiện trong lăng mộ một bộ chuông đồng khắc tên các vị tổ tiên của Qiu.

Theo nghiên cứu, những chiếc chuông này không chỉ là nhạc cụ nghi lễ mà còn đóng vai trò kết nối người sống với tổ tiên trong các nghi lễ cầu xin sự bảo trợ.

Các dòng khắc mô tả tổ tiên của Qiu là những người được Thiên mệnh lựa chọn và cùng chia sẻ quyền lực thiêng liêng với các vị vua nhà Chu.

Nhiều khả năng Qiu đã cho chế tác bộ chuông nhằm noi theo tổ tiên, với hy vọng nhận được sự phù trợ trước mối đe dọa từ nước Sở, đối thủ của nước Tăng thời điểm đó.

Theo ông Chinglong Tse, trong xã hội thời nhà Chu, việc người chết được chôn cùng loại hiện vật nào có ý nghĩa đặc biệt, bởi điều đó phản ánh những năng lực nghi lễ mà người còn sống mong muốn họ tiếp tục duy trì ở thế giới bên kia.

Tuy nhiên, tình hình chính trị sau đó thay đổi khi nước Tăng và nước Chu thiết lập quan hệ đồng minh thông qua hôn nhân. Trong bối cảnh mới, những nghi lễ từng được thực hiện để cầu tổ tiên giúp chống lại nước Chu không còn phù hợp.

Nghiên cứu cho rằng chính vì vậy, bộ chuông nghi lễ ban đầu đã bị cố ý tháo rời và sắp xếp các bộ phận xung quanh ngôi mộ theo một trật tự nhất định.

Theo ông Tse, hành động này nhằm "vô hiệu hóa" chức năng nghi lễ của bộ chuông, tránh để những lời cầu nguyện cũ tiếp tục tác động đến trật tự chính trị mới.

Điều đáng chú ý là các ghi chép khảo cổ cho thấy Qiu dường như đã cho chế tạo thêm một bộ chuông nghi lễ khác trước khi qua đời. Bộ chuông mới được đặt song song với bộ cũ trong lăng mộ.

Theo tác giả nghiên cứu, cách sắp đặt này có thể phản ánh nỗ lực dung hòa giữa truyền thống và thực tế chính trị: Bộ chuông mới tiếp tục bảo đảm các nghi lễ dành cho người đã khuất, trong khi bộ chuông cũ bị "tước bỏ" chức năng vốn gắn với bối cảnh xung đột trước đây.

Chinglong Tse cho rằng phát hiện này cho thấy thế giới tinh thần giữ vai trò quan trọng trong đời sống chính trị của Trung Quốc cổ đại.

Với người thời đó, tổ tiên, thần linh và các nghi lễ không chỉ là niềm tin mà còn được xem là những yếu tố có khả năng tác động đến vận mệnh của quốc gia.

Ông cũng nhấn mạnh rằng việc nghiên cứu các nền văn minh cổ không nên chỉ nhìn từ góc độ hiện đại. Những niềm tin từng chi phối quyết định của người xưa có thể xa lạ với con người ngày nay, nhưng lại là chìa khóa giúp giải thích vì sao các hiện vật được chế tác, sử dụng và chôn cất theo những cách rất đặc biệt.