“Tây Du Ký” phiên bản AI lên sóng giờ vàng, gây tranh luận khắp Trung Quốc

VHO - "Hậu Tây Du ký", bộ phim truyền hình dài tập đầu tiên của Trung Quốc được sản xuất bằng AI vừa lên sóng giờ vàng, mở ra cuộc tranh luận về khả năng máy móc tái hiện chiều sâu của các tác phẩm văn học kinh điển.

Truyền thông Trung Quốc đưa tin bộ phim thu hút lượng người xem cao ngay trong lần đầu phát sóng ở khung giờ vàng. Tỉ lệ người xem và thị phần của phim đều vượt 1,5%, đứng đầu trong số các chương trình được phát trên các kênh truyền hình vệ tinh cấp tỉnh trong cùng khung giờ.

Một Tây Du Ký hoàn toàn mới

Được chuyển thể từ tiểu thuyết thần thoại nổi tiếng thời nhà Minh (1368-1644), Hậu Tây Du Ký mở ra một câu chuyện mới. Lấy bối cảnh một thiên niên kỷ sau chiến thắng của Tôn Ngộ Không, bộ phim kể về một chú khỉ đá trẻ tên Tôn Hiếu Sinh cùng những người bạn đồng hành trong hành trình mới nhằm lập lại trật tự vũ trụ.

Không đi theo công thức làm lại quen thuộc, bộ phim gây chú ý với hình ảnh mang phong cách tranh vẽ truyền thống Trung Quốc, kết hợp công nghệ mới với mỹ học phương Đông.

Loạt phim thần thoại này cũng được giới thiệu là bước đột phá đầu tiên trong việc thực hiện chính sách quản lý mới của Trung Quốc, được gọi là “21 Quy định Phát sóng”, với mô hình “xem xét trong khi phát sóng” - cơ chế cho phép quá trình sản xuất và xét duyệt phim truyền hình dài tập được thực hiện theo từng giai đoạn.

Theo nội dung được giới thiệu, “21 Quy định Phát sóng” nhằm tối ưu hóa hệ thống kiểm duyệt nội dung truyền hình của Trung Quốc. Thay vì yêu cầu hoàn tất việc xem xét toàn bộ nội dung trước khi phát sóng, chính sách này cho phép các bộ phim truyền hình theo mùa và phim dài tập được sản xuất theo từng giai đoạn, xem xét từng phần và chỉnh sửa trong quá trình thực hiện.

Buổi ra mắt đã nhanh chóng tạo ra cuộc tranh luận trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc.

Nhiều cư dân mạng đánh giá cao thế giới quan mới mẻ và hình ảnh kỹ thuật số được đầu tư, cho rằng bộ phim mang đến diện mạo mới cho một IP truyền thống. Trong khi đó, những người hoài nghi đặt câu hỏi liệu nội dung do AI tạo ra có thể xây dựng nhân vật đủ chiều sâu và truyền tải được những giá trị văn hóa của tác phẩm kinh điển hay không.

Một vấn đề khác cũng được đặt ra là sự phát triển nhanh của ngành phim truyền hình sử dụng AIGC có thể tác động đến việc làm của các nhà làm phim, đồng thời làm giảm yếu tố nhân văn trong sáng tạo nghệ thuật.

AI hỗ trợ, con người vẫn quyết định

Li Dongshen, đạo diễn chính của bộ phim nhấn mạnh triết lý sáng tạo lấy con người làm trung tâm.

Tại một sự kiện, ông cho biết toàn bộ cốt truyện chính, quá trình phát triển nhân vật và biểu đạt cảm xúc đều do các biên kịch là con người thiết kế, xây dựng và trau chuốt. AI chủ yếu được sử dụng để hỗ trợ khâu tạo hình ảnh và tối ưu hóa cốt truyện.

“Không có mô hình AI phim truyền hình nào hoàn thiện có thể tự mình đảm nhiệm công việc viết kịch bản. Toàn bộ quá trình sáng tạo được thúc đẩy và kiểm soát bởi tư duy cũng như đánh giá thẩm mỹ của con người”, ông nói.

Theo đạo diễn Li, AI đang làm thay đổi đáng kể quy trình sản xuất phim. Trong ngành điện ảnh truyền thống, kịch bản thường được hoàn thiện trước khi quay vì việc chỉnh sửa sau đó tốn nhiều chi phí. Với AI, việc thay đổi kịch bản trở nên dễ dàng hơn, cho phép quá trình sáng tạo bắt đầu từ một ý tưởng và tiếp tục phát triển theo thời gian.

Tuy nhiên, sự linh hoạt này không đồng nghĩa máy móc luôn đưa ra những lựa chọn hợp lý.

“Mô hình AI sẽ không bao giờ nói ‘không’ như một nhà quay phim”, đạo diễn Li nói, đồng thời cho rằng AI có thể buộc phải đưa ra một giải pháp phi logic. Vì vậy, các nhà sáng tạo vẫn phải dựa vào trực giác và năng lực thẩm mỹ của con người để nhận ra những điểm bất hợp lý.

Để giảm rủi ro về bản quyền và bảo đảm tính chân thực trong biểu đạt nghệ thuật, đoàn làm phim sử dụng giọng lồng tiếng của con người thay vì giọng tổng hợp bằng AI. Công việc thiết kế nghệ thuật cốt lõi cũng được giao cho các nhóm sáng tạo là con người.

AI có thể tạo hình ảnh, nhưng khó thay thế chiều sâu con người

Bộ phim được xem là dấu mốc đáng chú ý khi AIGC từ những sản phẩm video ngắn trên mạng bước vào hệ thống truyền hình chính thống, đồng thời cho thấy tiềm năng của AI trong việc tái hiện những không gian thần thoại quy mô lớn bằng ngôn ngữ hình ảnh mang đậm mỹ học Trung Quốc.

Tuy nhiên, những hạn chế của công nghệ cũng bộc lộ khá rõ. Biểu cảm nhân vật còn cứng, diễn biến cảm xúc đôi khi mang tính công thức, trong khi nhân vật thiếu sự sống động vốn có của diễn viên thật. Đây là những điểm đặc biệt đáng lưu ý khi AI được sử dụng để chuyển thể các tác phẩm văn học kinh điển.

Thách thức lớn hơn không nằm ở khả năng tạo ra hình ảnh đẹp hay tái cấu trúc một câu chuyện, mà ở việc truyền tải chiều sâu văn hóa và những trải nghiệm rất con người trong tác phẩm.

AI có thể xây dựng thế giới hình ảnh cho một câu chuyện mới trong vũ trụ Tây Du Ký, nhưng việc thể hiện những giá trị như niềm tin, sự hy sinh, lòng trắc ẩn và những mâu thuẫn nội tâm vẫn phụ thuộc nhiều vào khả năng sáng tạo, trải nghiệm và cảm nhận của con người.

Từ góc độ này, xu hướng làm phim bằng AIGC được đánh giá nhiều khả năng sẽ phát triển theo hướng con người giữ vai trò định hướng, còn AI đảm nhiệm và hỗ trợ những công đoạn mà công nghệ có lợi thế. Con người quyết định ý nghĩa văn hóa, nội dung và giá trị nghệ thuật, trong khi AI giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, mở rộng khả năng thể hiện hình ảnh và rút ngắn một số công đoạn sáng tạo.

Cách tiếp cận này cũng cho thấy câu hỏi quan trọng nhất không hẳn là AI có thể thay thế con người trong làm phim hay không, mà là con người sẽ sử dụng AI như thế nào để mở rộng giới hạn của nghệ thuật mà vẫn giữ được yếu tố nhân văn.