Mỹ - Iran tiến gần thỏa thuận hoà bình lịch sử

VHO - Mỹ, Iran và các bên trung gian liên tiếp phát đi những tín hiệu tích cực về một thỏa thuận chấm dứt xung đột, làm dấy lên kì vọng về bước ngoặt ngoại giao lớn nhất tại Trung Đông trong nhiều năm qua. Nếu đạt được đồng thuận cuối cùng, thỏa thuận có thể mở đường cho các cuộc đàm phán sâu hơn về hồ sơ hạt nhân Iran và khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz.

Triển vọng về một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran trở nên rõ nét hơn khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14.6 tuyên bố hai bên có thể sớm hoàn tất một thỏa thuận hòa bình. Ông cho biết eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại sau khi các bên đạt đồng thuận, đồng thời khẳng định quan hệ giữa Washington và Tehran đang có những tín hiệu tích cực.

Tuy nhiên, phía Iran vẫn giữ thái độ thận trọng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết thời điểm kí kết chưa được xác định, song thừa nhận tiến trình đàm phán đang có những bước tiến đáng kể và khả năng đạt thỏa thuận trong thời gian tới vẫn được duy trì.

Theo Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi, lộ trình đàm phán dự kiến gồm hai giai đoạn. Trước mắt, hai bên sẽ hướng tới một bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột và tạo cơ sở xây dựng lòng tin. Sau đó, các cuộc thương lượng kĩ thuật sẽ được triển khai để xử lí những vấn đề phức tạp hơn như chương trình hạt nhân của Iran và việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

Các nguồn tin ngoại giao cho biết dự thảo hiện nay tập trung vào việc mở lại eo biển Hormuz, dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa hàng hải và thiết lập cơ chế đối thoại mới giữa hai nước. Đây được xem là những bước đi đầu tiên nhằm giảm căng thẳng và tạo nền tảng cho các cuộc đàm phán dài hạn.

Những tín hiệu lạc quan từ Tehran cũng trùng khớp với đánh giá của Pakistan - quốc gia đang tham gia vai trò trung gian hòa giải. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết Mỹ và Iran đã nhất trí được khuôn khổ cơ bản cho một thỏa thuận hòa bình và đang tiến gần hơn bao giờ hết tới việc chấm dứt xung đột.

Giới quan sát nhận định, dù vẫn còn nhiều khác biệt cần giải quyết, việc các bên liên tiếp phát đi thông điệp tích cực trong những ngày gần đây cho thấy cơ hội đạt được một bước đột phá ngoại giao là hoàn toàn có cơ sở. Nếu thành công, đây sẽ là thỏa thuận quan trọng nhất kể từ khi xung đột bùng phát, đồng thời góp phần ổn định tình hình Trung Đông và bảo đảm lưu thông tại eo biển Hormuz - một trong những tuyến vận tải năng lượng chiến lược nhất thế giới.