Máy ảnh kỹ thuật số lớn nhất thế giới khảo sát vũ trụ trong một thập kỷ

VHO - Máy ảnh kỹ thuật số lớn nhất từng được chế tạo đã chính thức đi vào hoạt động, mở đầu chương trình khảo sát vũ trụ kéo dài 10 năm của Đài quan sát Vera C. Rubin ở Chile.

Từ đỉnh núi nơi đài quan sát đặt trụ sở, kính thiên văn sẽ chụp hàng trăm bức ảnh mỗi đêm và ghi lại những vùng không gian chưa từng được quan sát với độ chi tiết cao. Từ đó sẽ hỗ trợ các nhà khoa học nghiên cứu sự hình thành và biến đổi của vũ trụ.

Dự án “Khảo sát Di sản về Không gian và Thời gian” (LSST) được Đài quan sát Vera C. Rubin tại Chile chính thức khởi động từ ngày 1.7. Với máy ảnh kỹ thuật số lớn nhất từng được chế tạo, nặng khoảng 3 tấn, dự án sẽ tiến hành quan sát bầu trời trong suốt một thập kỷ.

Nhờ hệ thống các bộ lọc màu hiện đại, máy ảnh có thể quan sát bầu trời với độ nhạy vượt xa mắt người, ghi lại hàng trăm hình ảnh mỗi đêm. Dữ liệu thu thập sẽ được ghép thành một “bộ phim” về quá trình vận động của vũ trụ.

Từ đó, các nhà khoa học sẽ theo dõi sự biến đổi và chuyển động của các thiên thể, từ tiểu hành tinh đến các vụ nổ siêu tân tinh, theo thời gian.

Được Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (NSF) và Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) đồng tài trợ với kinh phí khoảng 800 triệu USD, Đài quan sát Vera C. Rubin tọa lạc trên đỉnh núi Cerro Pachón ở miền Bắc Chile, với độ cao 2.682m so với mực nước biển.

Với bầu trời tối, ít ô nhiễm ánh sáng và không khí khô, nơi đây được đánh giá là một trong những địa điểm lý tưởng nhất thế giới để quan sát bầu trời và nghiên cứu thiên văn.

Mỗi đêm, hệ thống sẽ ghi lại hàng nghìn bức ảnh quét toàn bộ bầu trời phía Nam chỉ sau vài ngày. Khi chương trình khảo sát được triển khai trong những năm tới, các nhà nghiên cứu sẽ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ học máy để sàng lọc khối dữ liệu khổng lồ, theo dõi những thay đổi của bầu trời theo thời gian và phát hiện các hiện tượng đáng chú ý.

Hệ thống dự kiến sẽ tự động phát đi khoảng 7 triệu cảnh báo mỗi đêm, giúp các nhà khoa học nhanh chóng nhận diện các chuyển động bất thường, những vụ nổ thiên văn và nhiều hiện tượng vũ trụ khác.

Trong 10 năm hoạt động, kính thiên văn sẽ nhiều lần quan sát lại cùng một vùng trời, quan sát sự vận động và tiến hóa của các ngôi sao, thiên hà cũng như nhiều thiên thể khác. Nhờ đó, các nhà khoa học có thể phát hiện và nghiên cứu những hiện tượng thiên văn hiếm gặp mà trước đây gần như không thể quan sát được.

Những hình ảnh thu thập được kỳ vọng sẽ giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về quá trình hình thành và tập hợp của các thiên hà trong suốt hàng tỷ năm, cũng như hé lộ thêm những manh mối về nguồn gốc và sự tiến hóa của vũ trụ.