Chiếc bút giúp phi hành gia Apollo 11 rời Mặt Trăng sắp được đấu giá

VHO - Chiếc bút dạ từng giúp phi hành gia Buzz Aldrin khởi động mô-đun đổ bộ để rời Mặt Trăng trong sứ mệnh Apollo 11 năm 1969 sắp được đưa ra đấu giá tại New York. Theo Sotheby's, hiện vật lịch sử này được ước tính có giá từ 800.000 đến 1,2 triệu USD.

Nếu không có một chiếc bút dạ nhỏ và sự nhanh trí của các phi hành gia, sứ mệnh Apollo 11 có thể đã kết thúc trong thảm họa.

Ngày 20.7.1969, hai phi hành gia đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng là Neil Armstrong và Buzz Aldrin đã dành gần ba giờ trên bề mặt để thu thập các mẫu đá và bụi.

Khi trở lại mô-đun đổ bộ Mặt Trăng (LM) để chuẩn bị cất cánh về Trái Đất, Aldrin vô tình va ba lô hỗ trợ sự sống vào công tắc cầu dao, khiến bộ phận này bị gãy.

Trong cuốn hồi ký Magnificent Desolation xuất bản năm 2009, ông kể rằng khoảnh khắc ấy khiến "tim như thắt lại", bởi đây là cầu dao quan trọng duy nhất cung cấp điện cho động cơ đưa hai phi hành gia rời khỏi bề mặt Mặt Trăng.

Trong thư xác nhận nguồn gốc hiện vật gửi Sotheby's, Aldrin hài hước viết rằng ông cho rằng Neil Armstrong đã làm gãy công tắc, còn Armstrong lại nghĩ chính ông là người gây ra sự cố.

Tuy nhiên, trong cuốn No Dream Is Too High xuất bản năm 2016, Aldrin cho biết nhiều khả năng chính chiếc ba lô cồng kềnh của ông đã vô tình va vào công tắc khi chuẩn bị bước ra ngoài hoặc trở về khoang tàu sau chuyến đi bộ trên Mặt Trăng.

Dù nguyên nhân là gì, Aldrin cho biết điều quan trọng nhất lúc đó là tìm cách sửa chữa để có thể trở về Trái Đất.

Hai phi hành gia đã báo cáo sự cố với Trung tâm Điều khiển nhiệm vụ. Tuy nhiên, sau nhiều nỗ lực, các kỹ sư dưới mặt đất vẫn không thể tìm ra phương án khắc phục từ xa.

Lúc đó, Aldrin nảy ra ý tưởng sử dụng chiếc bút dạ ông mang theo trong bộ đồ dùng cá nhân. Vì đầu bút bằng nhựa, ông cho rằng nó an toàn hơn so với việc dùng ngón tay hoặc một vật bằng kim loại để tác động vào mạch điện.

"Tôi cẩn thận ấn đầu bút vào cầu dao. Trong khoảnh khắc đó, tôi gần như không dám nhấc cây bút lên vì hy vọng nó sẽ giữ được", Aldrin nhớ lại.

Ý tưởng đã thành công. Công tắc được giữ đúng vị trí, cho phép động cơ khởi động và giúp Armstrong cùng Aldrin rời Mặt Trăng an toàn.

"Từ đó, cuối cùng chúng tôi cũng có thể trở về Trái Đất", ông viết.

Chiếc bút và mảnh công tắc cầu dao bị gãy đều thuộc bộ sưu tập cá nhân của ông Buzz Aldrin. Năm 2012, Quốc hội Mỹ cho phép các phi hành gia thời kỳ Apollo giữ lại những vật dụng dùng một lần từ các sứ mệnh như kỷ vật cá nhân.

Aldrin cho biết ông đã lưu giữ hai hiện vật này suốt hơn nửa thế kỷ, kể từ khi NASA trao lại cho ông sau chuyến trở về từ Mặt Trăng năm 1969.

Ông Aldrin nhấn mạnh công tắc cầu dao và chiếc bút là hai hiện vật có ý nghĩa đặc biệt, bởi chúng gắn trực tiếp với lần hạ cánh và cất cánh đầu tiên của con người trên Mặt Trăng. Theo ông, đây cũng là những hiện vật hiếm hoi từng được các phi hành gia trực tiếp sử dụng trong sứ mệnh và được chứng thực về nguồn gốc.

Theo Sotheby's, người mua hiện vật sẽ nhận được cả chiếc bút lẫn mảnh cầu dao bị gãy, hai hiện vật gắn với một trong những khoảnh khắc nguy hiểm nhất của sứ mệnh Apollo 11.