Bầu trời Trung Đông “tê liệt“: Cú sốc hàng không lớn nhất sau Covid-19

VHO - Ngành hàng không toàn cầu đang trải qua tình trạng gián đoạn nghiêm trọng nhất kể từ khi đại dịch Covid-19 làm tê liệt bầu trời thế giới. Hàng trăm nghìn hành khách bị mắc kẹt khi các trung tâm trung chuyển lớn ở Trung Đông đồng loạt đóng cửa.

Theo Guardian, chỉ riêng sáng sớm 2.3 đã có 1.239 chuyến bay bị hủy. Theo dữ liệu từ nền tảng theo dõi FlightAware, gần 2.800 chuyến bay bị hủy trong ngày 28.2 và 3.156 chuyến bị hủy vào ngày 1.3.

Các sân bay lớn tại Trung Đông, trong đó có Dubai – trung tâm hàng không quốc tế nhộn nhịp nhất thế giới – đóng cửa ngày thứ ba liên tiếp. Không phận Iran, Iraq, Kuwait, Israel, Bahrain, UAE và Qatar gần như trống rỗng, theo dữ liệu của Flightradar24.

Ba hãng hàng không lớn vùng Vịnh gồm Emirates, Etihad Airways và Qatar Airways đồng loạt hủy hàng trăm chuyến bay. Emirates tạm ngừng toàn bộ chuyến bay đến và đi từ Dubai đến 15h ngày 2.3 (giờ UAE). Etihad Airways dừng các chuyến bay đến và đi từ Abu Dhabi đến 14h cùng ngày. Qatar Airways tạm ngừng hoạt động do không phận Qatar bị đóng cửa.

Ngoài khu vực Trung Đông, tình trạng gián đoạn cũng lan sang châu Âu và châu Á. Air India hủy các chuyến bay khởi hành từ Delhi, Mumbai và Amritsar tới nhiều thành phố lớn ở châu Âu và Bắc Mỹ. Hành khách bị mắc kẹt từ Bali đến Frankfurt.

Henry Harteveldt, nhà phân tích ngành hàng không và Chủ tịch Atmosphere Research Group, nhận định: “Không có cách nào nói giảm nói tránh. Hành khách nên chuẩn bị cho việc chậm hoặc hủy chuyến trong vài ngày tới khi các cuộc tấn công tiếp diễn và hy vọng sớm kết thúc”.

Xung đột còn lan sang Lebanon, khi Israel tiến hành không kích vào vùng ngoại ô phía nam Beirut sau các vụ phóng tên lửa từ lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Việc không phận khu vực đóng cửa kéo dài hơn 24 giờ và sự ngưng trệ của ba trung tâm trung chuyển lớn ở vùng Vịnh được các nhà phân tích đánh giá là chưa từng có tiền lệ.

Phi hành đoàn và phi công hiện phân tán khắp thế giới, khiến quá trình khôi phục hoạt động bay thêm phức tạp ngay cả khi không phận được mở lại.

Tác động không chỉ dừng ở vận tải hành khách. Vịnh Ba Tư là điểm giao cắt quan trọng của các tuyến hàng không quốc tế, vì vậy việc đóng cửa bầu trời gây áp lực lớn lên chuỗi cung ứng toàn cầu, trong bối cảnh vận tải biển cũng đang đối mặt nhiều rủi ro.

Giới đầu tư phản ứng tiêu cực. Cổ phiếu Japan Airlines giảm 5,6%, Singapore Airlines giảm 4,5%, Qantas giảm 5,4% và Cathay Pacific giảm 2,9%.

Giá dầu Brent có lúc tăng vọt 13%, lên 80 USD/thùng, và các nhà phân tích cảnh báo giá có thể tiến tới mốc 100 USD/thùng.

“Đối với tất cả mọi người, tác động chính sẽ đến từ giá dầu, điều chắc chắn sẽ tăng”, chuyên gia tư vấn hàng không Bertrand Grabowski nhận định.

Nhiều hãng phải điều chỉnh lộ trình bay để tránh các không phận bị đóng hoặc hạn chế. Trước đó, chiến sự Nga – Ukraine đã buộc các hãng tránh không phận hai nước này, khiến tuyến bay qua Iran và Iraq trở nên quan trọng hơn. Nay, việc đóng cửa không phận Trung Đông buộc các hãng hoạt động trong các hành lang bay hẹp hơn, gia tăng rủi ro và chi phí.

Ian Petchenik, Giám đốc truyền thông của Flightradar24, cảnh báo nguy cơ gián đoạn kéo dài là mối lo lớn nhất với hàng không thương mại.

Trong khi hành khách phổ thông chật vật tìm đường về, giới siêu giàu chuyển sang thuê chuyên cơ riêng. Theo Ameerh Naran, Giám đốc điều hành công ty môi giới máy bay phản lực tư nhân Vimana Private, Ả Rập Xê Út hiện là lựa chọn khả thi nhất để rời khu vực. Giá thuê chuyên cơ từ Riyadh tới châu Âu có thể lên tới 350.000 USD.

Sau nhiều năm quen với gián đoạn do xung đột khu vực, ngành hàng không Trung Đông lần này đối diện cú sốc chưa từng có về quy mô và thời gian. Nếu xung đột tiếp tục leo thang, bầu trời toàn cầu có thể còn hỗn loạn trong nhiều tuần tới.