Luật AI của Việt Nam đánh dấu bước ngoặt khuôn khổ pháp lý tại Đông Nam Á

VHO - Trên trang SCMP, một số nhà phân tích nhận định đây là lần đầu tiên một quốc gia tại Đông Nam Á thông qua Luật về Trí tuệ nhân tạo (AI), nâng tiêu chuẩn từ các hướng dẫn tự nguyện thành khuôn khổ pháp lý mang tính ràng buộc trên toàn khu vực.

Tại Việt Nam, Luật Trí tuệ nhân tạo chính thức có hiệu lực từ ngày 1.3.2026. Đây là lần đầu tiên Việt Nam xây dựng và ban hành một đạo luật riêng về AI.

Luật ra đời mở đường cho đổi mới sáng tạo, bảo vệ con người, bảo vệ quốc gia và khẳng định AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò quyết định của con người.

Trang SCMPdẫn bài viết nhận định Việt Nam đang dẫn đầu khu vực Đông Nam Á bằng việc triển khai khung pháp lý toàn diện đầu tiên về trí tuệ nhân tạo (AI).

Điều này cho thấy sự sẵn sàng chuyển từ các hướng dẫn tự nguyện sang quy định pháp lý mang tính ràng buộc. Đây là bước chuyển mà các nhà phân tích cho rằng có thể định hình lại cách các doanh nghiệp triển khai AI trong khu vực.

Luật AI đã đưa ra mô hình phân loại rủi ro theo cấp độ. Các nhà cung cấp AI tại Việt Nam phải phân loại hệ thống thành mức rủi ro thấp, trung bình hoặc cao, dựa trên hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Bên cạnh đó, các công ty cũng phải ghi nhãn rõ ràng các nội dung do AI tạo ra, chẳng hạn như công nghệ giả mạo sâu (deepfake), đồng thời thông báo cho khách hàng biết liệu họ đang tương tác với một bot AI hay với nhân viên con người.

Theo SCMP, cách tiếp cận này đề cao trách nhiệm giải trình, tính minh bạch và an toàn.

Ông Paco Pangalangan, nghiên cứu viên về công nghệ và quyền con người tại Trường Harvard Kennedy cho rằng luật AI của Việt Nam có thể trở thành “phép thử thực tế đầu tiên của khu vực”.

“Lộ trình AI có trách nhiệm của ASEAN và Hướng dẫn về quản trị AI đã đặt nền móng quan trọng, và luật của Việt Nam chính là nơi những nền tảng đó được kiểm chứng”, ông Pangalangan nhấn mạnh.

Bà Saijai Liangpunsakul, cựu Giám đốc phụ trách tác động xã hội tại Phandeeyar cũng cho rằng bước tiến này của Việt Nam cho thấy Đông Nam Á đang bắt đầu chuyển từ các nguyên tắc tự nguyện sang cơ chế thực thi trong bối cảnh các tác hại trực tuyến do AI gây ra ngày càng gia tăng.

Theo bà Liangpunsakul, luật AI của Việt Nam có thể thúc đẩy các cuộc thảo luận giữa các quốc gia ASEAN về việc vượt ra khỏi các khuôn khổ tự nguyện, tạo ra nghĩa vụ rõ ràng đối với các công ty AI và cung cấp cho chính phủ công cụ hành động khi xảy ra tác hại.