Khi cảnh báo về mạng xã hội đến quá muộn, AI có đi vào “vết xe đổ“?

VHO - Trước những cảnh báo về rủi ro của mạng xã hội gần đây, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra thách thức mới khi trẻ ngày càng tương tác sâu với chatbot và phụ thuộc vào công nghệ này.

Bảo vệ trẻ an toàn trước AI

Nhiều năm sau khi những rủi ro mà mạng xã hội gây ra cho trẻ em bắt đầu trở nên rõ ràng, các bang của Mỹ trong mùa hè này đã thúc đẩy những bước đầu tiên trong việc bảo vệ trẻ em.

Tuy nhiên, một thế hệ trẻ em mới lại bắt đầu tiếp cận với công nghệ thậm chí còn mạnh mẽ hơn là trí tuệ nhân tạo (AI). Trong lúc những nỗ lực tăng cường để mạng xã hội trở nên an toàn hơn vẫn đang được triển khai thì những kinh nghiệm này có thể mang lại bài học cho những người đang tìm cách bảo vệ trẻ em trước AI.

Công nghệ này hiện đang phát triển nhanh đến mức phạm vi rủi ro có thể gây ra đối với người trẻ và quá trình phát triển mới chỉ dần được nhận diện.

Khi Meta đồng ý thay đổi các nền tảng mạng xã hội và tăng cường các biện pháp bảo vệ trong một thỏa thuận dàn xếp trị giá 18 tỉ USD, công ty này đã đạt được tiến bộ khi “giải quyết những điều đã biết từ nhiều năm qua” về những mối nguy hiểm.

Các công ty AI đã bắt đầu triển khai một số tính năng an toàn từng được các công ty mạng xã hội đưa vào sử dụng, trong đó có các biện pháp xác minh độ tuổi và hạn chế một số trải nghiệm đối với trẻ vị thành niên.

Tuy nhiên, những người vận động cho an toàn trẻ em cho rằng nỗ lực của các bậc cha mẹ, công ty công nghệ và cơ quan quản lý trong việc tìm hướng đi cho vấn đề an toàn mạng xã hội cần hành động sớm hơn để giảm thiểu những tác hại mà AI có thể gây ra cho trẻ em.

“Những bài học mà chúng ta rút ra mang đến hy vọng sẽ không bước vào cuộc cách mạng công nghệ tiếp theo một cách vô thức,” Tiến sĩ Dana Suskind, Giáo sư phẫu thuật và nhi khoa tại Đại học Chicago nói.

AI và mạng xã hội tiềm ẩn những rủi ro khác nhau

Những lo ngại về mạng xã hội tập trung vào thời gian trẻ em dành cho các nền tảng như Instagram và TikTok, cũng như những hệ lụy đối với sức khỏe tinh thần.

Các tổ chức vận động bảo vệ trẻ em cũng đặc biệt quan tâm đến quyền riêng tư dữ liệu, cũng như nguy cơ trẻ trở thành mục tiêu của bắt nạt trên mạng hoặc những kẻ xấu có thể tiếp cận các em thông qua Internet.

AI có thể len lỏi sâu hơn vào đời sống của trẻ em. Trẻ không chỉ tiếp xúc với nội dung do AI tạo ra trên các nền tảng mạng xã hội, mà còn có thể dễ dàng trò chuyện với chatbot AI, trong đó có cả những chatbot được tích hợp trên các ứng dụng mạng xã hội. 

Nhiều trẻ sử dụng AI để hỗ trợ việc học và làm bài tập. Một số em thậm chí đã hình thành những mối quan hệ không lành mạnh với chatbot, trong khi các chuyên gia đặt câu hỏi về tác động của việc tiếp cận AI đối với sự phát triển não bộ của trẻ. Các công ty công nghệ cũng đang thúc đẩy những món đồ chơi tích hợp AI dành cho trẻ em từ 2 tuổi.

Các chiến dịch nhằm tăng cường an toàn cho trẻ em trên mạng xã hội và khi sử dụng AI đều đang diễn ra trên cả phương diện pháp lý lẫn lập pháp. Các cá nhân và các bang của Mỹ đã khởi kiện những công ty công nghệ vì lo ngại về mức độ an toàn của sản phẩm, trong khi các nhà lập pháp ở cả cấp bang và liên bang vẫn đang tìm cách xây dựng quy định quản lý công nghệ này.

So với các công ty mạng xã hội, nhiều tập đoàn AI đang thúc đẩy bổ sung các biện pháp bảo vệ. Quá trình giám sát ngày càng gia tăng của các cơ quan quản lý và xã hội đối với những tác động của mạng xã hội đến sức khỏe tinh thần của trẻ em.

OpenAI ra mắt tài khoản dành cho thanh thiếu niên vào tháng 8, khoảng 4 năm sau khi ChatGPT được giới thiệu, với một số hạn chế, trong đó có việc cấm các cuộc trò chuyện mang tính lãng mạn và không cho chatbot đưa ra những gợi ý có cảm xúc cá nhân đối với người dùng.

Trong khi đó, năm 2024, Meta đã triển khai tài khoản dành cho thanh thiếu niên trên nền tảng này.

Khi công bố thỏa thuận dàn xếp vào mùa hè năm nay, Meta cho biết “đảm bảo thanh thiếu niên có trải nghiệm an toàn và tích cực trên các nền tảng là yêu cầu tuyệt đối cấp thiết” đối với công ty. Meta cũng kêu gọi các đối thủ như TikTok và YouTube áp dụng một số tiêu chuẩn mà công ty đang triển khai theo thỏa thuận dàn xếp.