Đào tạo kỹ năng nghề là chìa khóa nâng cao năng suất lao động và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số

VHO - Tại chương trình Thủ tướng Chính phủ trao đổi với đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam sáng 5.6, các đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp nâng cao năng suất lao động trong bối cảnh chuyển đổi số.

Phát biểu tại phiên thảo luận, ông Phạm Đình Duẩn, Anh hùng Lao động, Phó Trưởng phòng Điều khiển sản xuất, Công ty Cổ phần Than Vàng Danh, cho rằng mặc dù năng suất lao động của Việt Nam đã được cải thiện trong những năm gần đây nhưng vẫn còn khoảng cách đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Theo ông, người lao động Việt Nam có nhiều phẩm chất như cần cù, ham học hỏi và khả năng thích ứng nhanh, song khoảng cách về năng suất chủ yếu xuất phát từ trình độ công nghệ, mức độ cơ giới hóa, tự động hóa, năng lực quản trị và điều kiện sản xuất.

Từ thực tiễn công tác, ông nhấn mạnh mỗi người lao động cần không ngừng học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và chủ động tiếp cận công nghệ mới để nâng cao năng suất và thu nhập.

Chia sẻ từ góc độ giáo dục và chuyển đổi số, bà Trần Thùy Dương, Chủ tịch Công đoàn Trường Đại học FPT (Tập đoàn FPT), nhận định chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực mới thúc đẩy năng suất lao động. Tuy nhiên, thách thức hiện nay là trang bị kỹ năng để người lao động làm chủ công nghệ.

Từ thực tiễn triển khai các chương trình đào tạo và hỗ trợ chuyển đổi số, bà kiến nghị đẩy mạnh phổ cập kỹ năng số và AI cho người lao động; có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đồng thời cho công nghệ và con người; đồng thời xây dựng các nền tảng số dùng chung nhằm hỗ trợ học tập, tra cứu thông tin và nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức công đoàn cũng như người lao động.

 

Trao đổi về các ý kiến của đại biểu theo sự phân công của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn bày tỏ sự đồng tình và tiếp thu những đề xuất liên quan đến đào tạo, đào tạo lại kỹ năng cho lực lượng lao động cũng như các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục nghề nghiệp.

Bộ trưởng nhấn mạnh, nguồn nhân lực có kỹ năng nghề cao đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới. Đảng và Nhà nước đã xác định đổi mới giáo dục và đào tạo là một trong những đột phá chiến lược, trong đó giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò then chốt trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, Nghị quyết số 71 đã tạo nền tảng quan trọng và đề ra nhiều giải pháp mang tính đột phá đối với phát triển giáo dục, đào tạo nói chung và giáo dục nghề nghiệp nói riêng.

Để thể chế hóa các chủ trương này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội ban hành Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025 với nhiều cơ chế, chính sách mới nhằm thúc đẩy phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Hiện nay, Bộ đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan hoàn thiện các nghị định và thông tư hướng dẫn để triển khai hiệu quả các quy định của luật.

Bộ trưởng cho biết, một trong những nhóm chính sách trọng tâm là tạo điều kiện thu hút mạnh mẽ hơn các nguồn lực đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp. Trong đó có các cơ chế khuyến khích doanh nghiệp thành lập cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoặc tăng cường hợp tác với các trường cao đẳng, trung cấp nghề nhằm gắn kết chặt chẽ hơn giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ người học, người lao động khi tham gia đào tạo nghề cũng được chú trọng; đồng thời có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo và thu hút những người có kỹ năng nghề cao tham gia giảng dạy tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Liên quan đến nguồn lực đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp, Bộ trưởng cho biết Quốc hội đã phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về đổi mới, hiện đại hóa và phát triển giáo dục, đào tạo giai đoạn từ nay đến năm 2035. Trong chương trình này có cấu phần dành cho phát triển giáo dục nghề nghiệp, tập trung đầu tư cho các trường cao đẳng có nhiệm vụ đào tạo chất lượng cao ở quy mô quốc gia và vùng.

Đây được xem là nguồn lực quan trọng để hiện đại hóa cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, xưởng thực hành và trang thiết bị đào tạo, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động.

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, cùng với đầu tư cơ sở vật chất, ngành giáo dục đang triển khai các giải pháp xây dựng nền tảng giáo dục số và nền tảng quản trị số. Trong đó, các chức năng liên quan đến đào tạo nghề, công nhận kết quả học tập và chứng chỉ nghề nghiệp sẽ được tích hợp nhằm tạo điều kiện xây dựng các chương trình đào tạo linh hoạt, nâng cao chất lượng và cá thể hóa quá trình học tập cho người lao động.

Các nền tảng này không chỉ giúp người lao động tiếp cận cơ hội học tập thuận lợi hơn mà còn góp phần giảm chi phí đào tạo, nâng cao hiệu quả học tập và khả năng thích ứng với yêu cầu mới của thị trường lao động.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đang xây dựng hệ thống phần mềm và nền tảng kết nối cung-cầu lao động giữa doanh nghiệp với người lao động. Trên cơ sở đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trường cao đẳng và đại học sẽ có thêm dữ liệu để điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.

Nhấn mạnh vai trò của tổ chức công đoàn trong quá trình nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn mong muốn Công đoàn Việt Nam tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục trong việc nắm bắt, phản ánh kịp thời nhu cầu kỹ năng của thị trường lao động, đặc biệt là các kỹ năng số và kỹ năng xanh.

Đồng thời, công đoàn cần tăng cường vận động đoàn viên, người lao động chủ động học tập, nâng cao tay nghề, tự đào tạo ngay tại nơi làm việc; đồng hành bảo vệ quyền lợi và hỗ trợ an sinh cho người lao động trong quá trình đào tạo lại, chuyển đổi nghề nghiệp.

Khẳng định quyết tâm của ngành giáo dục, Bộ trưởng nhấn mạnh, đầu tư cho kỹ năng của người lao động chính là đầu tư cho năng suất lao động, cho năng lực cạnh tranh và sự phát triển tự cường, bền vững của đất nước. Ngành giáo dục và đào tạo cam kết đồng hành mạnh mẽ nhằm khơi dậy trí tuệ Việt Nam, góp phần đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.