Từ kỷ lục phòng vé đến hành trình bền vững của phim Việt

VHO - Năm 2025 có thể xem là cột mốc đặc biệt của điện ảnh Việt Nam. Lần đầu tiên sau nhiều năm, câu chuyện về phim Việt không chỉ xoay quanh nỗi lo doanh thu hay sự lép vế trước bom tấn ngoại, mà là những kỷ lục phòng vé liên tiếp bị xô đổ, thị phần phim nội áp đảo và bầu không khí sáng tạo lan tỏa mạnh mẽ.

 Tuy nhiên, phía sau bức tranh tăng trưởng rực rỡ ấy vẫn tồn tại những gam màu đối lập, cho thấy điện ảnh Việt đang bước vào giai đoạn phân hóa sâu sắc, nơi doanh thu cao chưa hẳn đồng nghĩa với niềm vui bền vững...

 Bức tranh rực rỡ

Nếu như vài năm trước, doanh thu phòng vé Việt Nam chủ yếu tập trung vào các dịp nghỉ lễ, gắn với một vài “thương hiệu bảo chứng” như Trấn Thành hay Lý Hải, thì năm 2025 chứng kiến sự bùng nổ mang tính đồng loạt. Không chỉ số lượng phim ăn khách gia tăng, mà cách thức làm phim, phát hành và tiếp cận khán giả cũng thay đổi mạnh mẽ.

Các nhà sản xuất ngày càng đầu tư bài bản vào chiến lược marketing, kết hợp KOL, KOC, Fanpage phim, cộng đồng cine và đặc biệt là tận dụng triệt để sức lan tỏa của các nền tảng số như YouTube, TikTok, Facebook Reels... Không ít dự án kể câu chuyện hậu trường, quá trình sản xuất, chia sẻ cảm xúc của ê kíp, từ đó tạo hiệu ứng FOMO khiến khán giả nóng lòng “ra rạp vì sợ bỏ lỡ”.

Một thực tế dễ nhận thấy trong năm 2025 là tâm lý “cứ phim Việt là đến rạp” đang dần hình thành trở lại. Đây là điều từng bị đánh mất trong một thời gian dài, khi phim ngoại, đặc biệt là Hollywood và Hàn Quốc chiếm ưu thế áp đảo. Việc khán giả sẵn sàng bỏ tiền mua vé cho phim nội địa không chỉ vì thói quen, mà còn bởi chất lượng phim Việt đã có sự cải thiện rõ rệt, cả về nội dung lẫn hình thức.

Bảng xếp hạng các phim trăm tỉ năm qua cho thấy một sự mở rộng đáng kể về thể loại. Nếu trước đây, phim hài và phim gia đình - tình cảm chiếm ưu thế gần như tuyệt đối, thì nay điện ảnh Việt đã chứng kiến sự trỗi dậy của các dòng phim kinh dị, trinh thám và đặc biệt là phim chiến tranh, lịch sử.

Những tác phẩm như Mưa đỏ, Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối, Tử chiến trên không... đã tạo nên bất ngờ lớn khi khai thác đề tài chiến tranh, lịch sử - một thể loại vốn lâu nay chủ yếu gắn với mục đích tuyên truyền, ít được kỳ vọng về mặt thương mại; mở ra kỳ vọng về một hướng đi mới cho điện ảnh Việt.

Song song với sự trỗi dậy của dòng phim chính luận, đề tài gia đình, tình cảm vẫn duy trì được nhóm khán giả ổn định. Các tác phẩm như Chị dâu, Bộ tứ báo thủ, Nụ hôn bạc tỉ, Mang mẹ đi bỏ… tiếp tục phát huy thế mạnh ở yếu tố hài hước, tâm lý, khai thác những mối quan hệ gần gũi trong đời sống. Đây vẫn là lựa chọn an toàn của nhiều nhà sản xuất khi muốn tiếp cận số đông khán giả, đặc biệt là nhóm khán giả gia đình.

Ngoài ra, năm 2025 còn chứng kiến sự “hút khách” mạnh mẽ của dòng phim kinh dị - tâm linh. Những cái tên như Nhà gia tiên; Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu; Quỷ nhập tràng; Đèn âm hồn... đều đạt doanh thu “khủng”, cho thấy thị hiếu khán giả ngày càng cởi mở với các thể loại mới. Không chỉ dựa vào yếu tố hù dọa đơn thuần, nhiều tác phẩm đã chú trọng hơn đến kịch bản, không khí và chiều sâu văn hóa bản địa.

Một điểm sáng khác của điện ảnh Việt năm qua là sự “lột xác” về mặt kỹ thuật. Chất lượng hình ảnh, âm thanh, hiệu ứng hậu kỳ được nâng lên rõ rệt, tiệm cận với chuẩn mực khu vực. Điều này phản ánh sự trưởng thành của đội ngũ làm nghề cũng như sự đầu tư nghiêm túc của các nhà sản xuất vào công nghệ và quy trình sản xuất.

Không dựa vào vài “điểm sáng” phòng vé...

Tuy nhiên, bên cạnh những gam màu sáng, 2025 cũng ghi nhận không ít nỗi buồn của các nhà làm phim. Điển hình là Mưa trên cánh bướm - tác phẩm từng được vinh danh tại LHP Venice 2024, nhưng khi về Việt Nam chỉ thu về khoảng 647 triệu đồng. Nguyên nhân không nằm ở chất lượng phim, mà ở việc kén khán giả đại chúng, nhịp phim chậm, nhiều tầng triết lý trừu tượng, hạn chế về marketing và hệ thống phát hành.

Gần đây nhất là Quán Kỳ Nam, tác phẩm đoạt giải Sao băng tại LHP quốc tế Hawaii (Mỹ), được nhiều người trong giới và khán giả đánh giá cao. Dẫu vậy, doanh thu của phim sau ba tuần ra rạp chỉ đạt khoảng 4,5 tỉ đồng - một con số khiêm tốn nếu đặt cạnh những “bom tấn” nội địa khác. Đây là minh chứng rõ nét cho sự lệch pha giữa giá trị nghệ thuật và khả năng thương mại, một bài toán chưa có lời giải thỏa đáng của điện ảnh Việt.

Xét trên bình diện tổng thể, 2025 vẫn là một năm tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường điện ảnh nước nhà về doanh thu. Theo thống kê của Box Office Vietnam và báo chí, tổng doanh thu phòng vé cả nước đạt khoảng 6,14 nghìn tỉ đồng, trong đó phim Việt chiếm khoảng 61,4% thị phần. Nhiều bộ phim liên tiếp vượt mốc 100 tỉ đồng, thậm chí có trường hợp đạt trên 700 tỉ đồng, cho thấy quy mô thị trường và sức chi tiêu của khán giả ngày càng tăng.

TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến Phát triển điện ảnh Việt Nam, nhận định, năm qua đánh dấu sự phát triển vượt bậc của thị phần phim Việt và sự tăng trưởng chung của thị trường. Theo bà, không khí sáng tạo, sự hứng khởi làm nghề đang lan tỏa mạnh mẽ, khi nhiều nhà làm phim trẻ, phim độc lập được ghi nhận và trao giải tại các LHP quốc tế. Những thành công liên tiếp trong và ngoài nước đã tạo động lực cho giới đầu tư tìm đến Việt Nam.

Bà Đinh Thị Thanh Hương, Phó Chủ tịch HĐQT Galaxy Group - Chủ tịch điều hành Galaxy Studio cũng cho rằng điện ảnh Việt Nam đang ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng hiếm có. Sau dịch Covid-19, điện ảnh Việt tăng trưởng hơn 20% so với năm 2019, trong khi nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia... mới chỉ phục hồi khoảng 60%. Đặc biệt, thị phần phim nội địa từ mức 30% trước Covid-19 đã tăng lên gần 50% vào năm 2024 và đạt khoảng 62% trong năm 2025.

Dẫu vậy, khi đi sâu vào cấu trúc doanh thu phòng vé, bức tranh tăng trưởng này bộc lộ sự không đồng đều. Phần lớn doanh thu toàn thị trường vẫn tập trung vào một số ít phim có lợi thế vượt trội về thương hiệu, chiến lược phát hành, hệ thống rạp và truyền thông.

Trong khi đó, không ít tác phẩm - kể cả những phim được đầu tư nghiêm túc về nội dung và nghệ thuật - lại có vòng đời chiếu rạp ngắn, doanh thu thấp và nhanh chóng rời khỏi hệ thống phát hành.

Theo bà Lý Phương Dung, nguyên Phó Cục trưởng Cục Điện ảnh, hiện tượng này phản ánh mô hình “tăng trưởng tập trung” của điện ảnh Việt Nam năm 2025. Các phim dẫn đầu không chỉ tạo lợi nhuận cho riêng mình mà còn kéo mặt bằng doanh thu chung lên cao, nhưng đồng thời làm gia tăng khoảng cách giữa nhóm phim ăn khách và phần còn lại. Sự gia tăng tổng doanh thu vì thế không đồng nghĩa với việc cơ hội tiếp cận khán giả được phân bổ công bằng.

Bà Lý Phương Dung cho rằng, ở góc độ phát triển ngành, đây là vấn đề cần được nhìn nhận tỉnh táo. Tăng trưởng doanh thu là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để khẳng định sự phát triển bền vững của điện ảnh. Một thị trường điện ảnh mạnh không chỉ dựa vào vài “điểm sáng” phòng vé, mà cần tạo được không gian tồn tại cho các dòng phim đa dạng, cho những tìm tòi nghệ thuật, cho các nhà làm phim mới và những tác phẩm có giá trị lâu dài.

Năm 2025, vì thế, vừa là năm của những thành tựu rực rỡ, vừa là lời nhắc nhở về những thách thức nội tại. Điện ảnh Việt Nam đã đi được một chặng đường dài, nhưng để bước tiếp một cách bền vững, bài toán cân bằng giữa doanh thu, giá trị nghệ thuật và sự đa dạng sinh thái vẫn là bài toán cần lời giải.