Phim Việt khai thác về lịch sử - văn hóa tạo dấu ấn

VHO - Phim điện ảnh khai thác về lịch sử – văn hóa Việt Nam đang trở lại mạnh mẽ trên đường đua phòng vé. Từ những dự án từng bị xem là “khó xem”, dòng phim này nay liên tiếp tạo hiện tượng doanh thu, cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong thị hiếu và nhu cầu thưởng thức của khán giả.

Nếu trước đây dòng phim lịch sử vẫn bị gắn mác “khó xem” và khó thành công về mặt doanh thu, thì bức tranh điện ảnh hiện nay đã thay đổi. Không còn nằm ở “vùng trũng” doanh thu, phim khai thác lịch sử – văn hóa đang từng bước chiếm lĩnh phòng vé, tạo nên những hiện tượng hiếm thấy.

Phải kể đến dự án Đào, Phở và Piano – một bộ phim Nhà nước đặt hàng nhưng đã tạo nên cơn sốt “cháy vé” chưa từng có, thu về hơn 21 tỉ đồng.

Nối tiếp sức nóng ấy, điện ảnh Việt tiếp tục mang đến dự án quy mô hơn về lịch sử hào hùng như Đất rừng Phương Nam (thu về hơn 140 tỉ đồng) hay dự án Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên – tác phẩm khai thác sự khắc nghiệt và kiên cường dưới lòng đất Củ Chi, đạt mức doanh thu 172,4 tỉ đồng, trở thành một trong những phim lịch sử chiến tranh thành công nhất những năm gần đây.

Tuy nhiên cái tên nổi bật nhất là Mưa đỏ – bộ phim đề tài lịch sử chiến tranh cách mạng của đạo diễn Đặng Thái Huyền.

Lấy bối cảnh trận chiến 81 ngày đêm tại Thành cổ Quảng Trị năm 1972, Mưa đỏ không chỉ tái hiện sự khốc liệt của chiến tranh, mà còn đi sâu vào số phận con người, những hy sinh thầm lặng và khát vọng sống giữa lằn ranh sinh tử. Tác phẩm lập nên cột mốc chưa từng có khi trở thành phim Việt có doanh thu cao nhất mọi thời đại, đạt khoảng 714 tỉ đồng, thu hút hơn 8,3 triệu lượt khán giả ra rạp trong năm 2025.

Không dừng lại ở thành công thương mại, Mưa đỏ còn được giới chuyên môn đánh giá cao và giành hàng loạt giải thưởng điện ảnh danh giá.

Chia sẻ về hành trình của bộ phim, đạo diễn Đặng Thái Huyền từng nhấn mạnh: “Tôi tin rằng cả hội đồng đánh giá lẫn khán giả đều cảm nhận được câu chuyện mà Mưa đỏ kể - một câu chuyện về lịch sử chiến tranh cách mạng đầy cảm xúc. Chúng tôi đã dồn toàn bộ tâm huyết, sự tận hiến của mình vào bộ phim. Và tôi nghĩ chính sự chân thành ấy đã được cảm nhận trọn vẹn”.

Đáng chú ý, nhiều tác phẩm tiếp cận văn hóa truyền thống, đời sống xã hội xưa theo những cách kể hiện đại cũng tạo được dấu ấn rõ nét.

Dự án Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu của đạo diễn Victor Vũ kết hợp yếu tố trinh thám với bối cảnh xã hội Việt Nam thế kỷ trước, đã vượt mốc doanh thu 240 tỉ đồng, chứng minh sức hút của thể loại cổ trang – điều tra khi được đầu tư bài bản. Trong khi đó, Nhà gia tiên của Huỳnh Lập – bộ phim tâm linh pha trộn yếu tố truyền thống gia đình và tín ngưỡng Việt đã thu về hơn 200 tỉ đồng, trở thành hiện tượng phòng vé đầu năm 2025 và thu hút lượng lớn khán giả trẻ. 

Nhìn rộng hơn, thành công của dòng phim lịch sử - văn hóa không phải là sự trỗi dậy ngẫu nhiên, mà phản ánh nhu cầu sâu sắc của công chúng.

Sau một thời gian dài bị chi phối bởi phim ngoại và nội dung giải trí thuần túy, người xem Việt ngày càng tìm kiếm những tác phẩm có chiều sâu, giàu ý nghĩa và gắn kết với cội nguồn. Hơn nữa, sự đầu tư chất lượng về kịch bản, bối cảnh, phục trang và kỹ xảo giúp các phim không chỉ hấp dẫn về nội dung mà còn tạo được trải nghiệm điện ảnh, chinh phục cả những khán giả khó tính. 

Theo thống kê từ hệ thống Box Office Vietnam, năm 2025 ghi nhận bước nhảy đáng kể của phim Việt tại phòng vé, với mức tổng doanh thu vượt 3.000 tỉ đồng và thị phần phim nội địa chiếm khoảng 62% tổng doanh thu, vượt qua phim ngoại, điều hiếm thấy trước đây.

Ưu thế doanh thu này được củng cố bởi sức hút của nhiều tác phẩm lịch sử và văn hóa, trong đó Mưa đỏ dẫn đầu, khiến một số phim ngoại như bom tấn Hollywood phải chật vật cạnh tranh. 

Thành công của dòng phim lịch sử - văn hóa không chỉ là tín hiệu tích cực cho điện ảnh Việt, mà còn mở ra triển vọng mới cho việc kết nối giá trị nghệ thuật với nhu cầu khán giả hiện đại. Tuy nhiên, con đường này cũng gặp nhiều khó khăn. Việc khai thác lịch sử và văn hóa luôn đi kèm với rủi ro. Bài học từ những tranh cãi của các dự án đi trước cho thấy, khán giả yêu văn hóa, nhưng họ cũng là những “giám khảo” tinh tường.

Dẫu vậy, với sự xuất hiện của những dự án tiềm năng như Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ Vua Đinh vào đầu năm 2026, cho thấy các nhà làm phim Việt đang ngày càng tự tin đào sâu vào “mỏ vàng” văn hóa nghìn năm của dân tộc.