Nhà hát Kịch TP.HCM công diễn “Thanh gươm và bà mẹ” dịp 30.4

VHO - Nhà hát Kịch TP.HCM sẽ công diễn vở kịch nói "Thanh gươm và bà mẹ" vào hai suất lúc 19h, ngày 26 và 27.4. Đây là tác phẩm được dàn dựng nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30.4.1975 - 30.4.2026).

Thanh gươm và bà mẹ của tác giả Phan Vũ, do NSND Trần Ngọc Giàu đạo diễn, NSND Hồ Văn Thành phụ trách âm nhạc, NSND Doãn Bằng thiết kế sân khấu. Tác phẩm thuộc đề tài chiến tranh cách mạng, nhưng được xây dựng theo hướng khai thác chiều sâu tâm lý, tập trung vào những xung đột nội tâm và lựa chọn của con người trong hoàn cảnh khắc nghiệt.

Vở diễn quy tụ dàn nghệ sĩ gồm NSƯT Việt Hà (vai bà mẹ), NS Quốc Thịnh (Trần Trung Chánh), NS Hoàng Tấn (Trần Trung Hiếu), NS Hoàng Phi (Vĩnh Hường), NS Huỳnh Thanh Trung (Trần Trung Thành) và bé Quốc Vinh (Trần Trung Thành lúc nhỏ).

Lấy bối cảnh miền Tây sông Hậu trong khói lửa chiến tranh thời chống Mỹ, tác phẩm xoay quanh gia tộc Trần Trung với thanh gươm cổ thời Quang Trung – biểu tượng của khí tiết và lòng yêu nước.

Trung tâm câu chuyện là nhân vật bà Tư, người mẹ chịu nhiều bi kịch khi chồng theo cách mạng, con trai lại đứng về phía đối địch. Bị tra tấn đến mù lòa tại trại cải huấn Phú Lợi, bà sống trong bóng tối suốt nhiều năm nhưng vẫn giữ vững niềm tin đất nước sẽ thống nhất, gia đình sẽ đoàn tụ.

Cao trào của vở diễn được đẩy lên khi trung tá Vĩnh Hường – kẻ đã tra tấn và làm bà Tư mù mắt lại là người từng cứu giúp con trai bà. Mâu thuẫn giữa ân và oán, giữa tình thân và lý tưởng khiến nhân vật rơi vào lựa chọn nghiệt ngã…

Vở diễn không sử dụng nhiều bối cảnh mà chủ yếu diễn ra trong không gian ngôi nhà của bà Tư. Các lớp diễn được chuyển cảnh linh hoạt thông qua chính những vật dụng sân khấu, hệ thống cửa trước – cửa sau, không gian trong – ngoài, kết hợp với các lớp đối thoại căng thẳng. Cách dàn dựng này tạo nên nhịp điệu kịch liên tục, giúp khán giả dễ dàng hình dung bối cảnh và theo dõi mạch truyện.

Thiết kế sân khấu được dựng mới hoàn toàn với sự hỗ trợ của NSND Doãn Bằng, hướng tới tính biểu tượng và hiệu quả thị giác. Đặc biệt, phần kết vở diễn được xử lý theo hướng mở rộng không gian trình diễn, tạo cho khán giả cảm giác hòa vào khoảnh khắc hòa bình, đoàn viên của gia đình và đất nước.

Các lớp thoại được xây dựng mang tính đối thoại và đấu trí, nhất là những phân đoạn giữa nhân vật trung tá Vĩnh Hường và bà Tư. Ở các lớp diễn này, NS Hoàng Phi thể hiện rõ nét nhân vật sĩ quan ác ôn, tạo cảm giác căng thẳng cho người xem qua từng hành động, lời thoại. Những câu nói tưởng chừng nhẹ nhàng nhưng đều hàm chứa dụng ý, mang tính tra khảo, góp phần đẩy cao kịch tính.

Trong khi đó, nhân vật bà mẹ do NSƯT Việt Hà đảm nhận giữ vai trò trục cảm xúc của toàn bộ tác phẩm. Vai diễn đòi hỏi chiều sâu nội tâm, cần được khai thác kỹ để thể hiện trọn vẹn những giằng xé của nhân vật.

Theo đại diện Nhà hát Kịch TP.HCM, đây là một trong những tác phẩm được dàn dựng nhân dịp Kỷ niệm 30.4, đồng thời hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong tác phẩm, chi tiết trại cải huấn Phú Lợi (thuộc Bình Dương trước đây) được nhắc đến qua lời thoại của nhân vật chính, gợi lại nơi bà mẹ từng bị tra khảo bởi Vĩnh Hường. Tình tiết này giúp làm rõ những mất mát, đau đớn mà nhân vật đã trải qua, đồng thời gợi nhắc một giai đoạn lịch sử gắn với địa danh Bình Dương, qua đó làm rõ hơn hoàn cảnh và diễn biến của câu chuyện.

Chia sẻ về quá trình dàn dựng, Giám đốc Nhà hát Kịch TP.HCM Hà Quốc Cường cho biết, ê kíp đã tập trung toàn lực cho vở diễn trong thời gian qua. Các nghệ sĩ gần như dành trọn thời gian để tập luyện, hoàn thiện lời thoại và xử lý tâm lý nhân vật với cường độ cao.

“Anh em tranh thủ từng khoảng thời gian ngắn để làm việc, có khi chỉ kịp ăn nhanh rồi vào tập ngay. Điều quan trọng là giữ được cảm xúc và độ chín cho vai diễn”, ông nói.

Vở diễn được xây dựng theo hướng tăng cường tính biểu tượng và không gian sân khấu đa chiều. Thiết kế sân khấu mới hoàn toàn, tận dụng tối đa điều kiện hiện có để tạo chiều sâu thị giác, đồng thời hỗ trợ diễn xuất nội tâm của diễn viên. Ê kíp cũng chủ động điều chỉnh một số chi tiết, đặc biệt ở phần kết, nhằm tạo dư âm cảm xúc rõ nét hơn cho người xem.

Trong bối cảnh cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế, không gian biểu diễn chưa hoàn chỉnh, tập thể nghệ sĩ Nhà hát Kịch TP.HCM vẫn nỗ lực duy trì nhịp sáng đèn. Theo ông Hà Quốc Cường, việc có thể tổ chức biểu diễn đã là một cố gắng lớn, thể hiện quyết tâm duy trì hoạt động nghề nghiệp và phục vụ khán giả. Nhà hát đang từng bước xây dựng kế hoạch biểu diễn định kỳ, hướng tới từ 2–4 suất mỗi tháng.

“Thời gian tới, Nhà hát Kịch TP.HCM dự kiến tiếp tục phát triển các dự án mới, mở rộng đề tài, trong đó có những kịch bản gắn với đời sống đương đại, nhằm đa dạng hóa nội dung và thu hút khán giả trẻ”, Giám đốc Nhà hát chia sẻ thêm.