Mức phạt chưa đủ răn đe

VHO - Vụ "Tự tình phương Nam 4" biểu diễn sai nội dung cấp phép bị xử phạt, song mức phạt bị cho là “nhẹ”, chưa đủ răn đe, chưa có chế tài với nghệ sĩ biểu diễn.

Chương trình Tự tình phương Nam 4tại TP.HCM đã gây chú ý khi Bùm Bum (tên thật Võ Thị Thùy Dung) biểu diễn trích đoạn Mê Linh biệt khúc trong vở Tiếng trống Mê Linh – tiết mục không nằm trong danh mục đăng ký và được cơ quan quản lý chấp thuận.

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM vừa xử phạt Công ty TNHH Giải trí Kim Loan – đơn vị tổ chức chương trình Tự tình phương Nam 4 do vi phạm quy định trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật.

Sai phạm được xác định là “Tổ chức biểu diễn nghệ thuật không đúng nội dung ghi trong văn bản chấp thuận”, căn cứ điểm a, khoản 2, Điều 11 Nghị định 38/2021/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo.

Dù cơ quan chức năng không công bố mức phạt cụ thể, song theo khung quy định hiện hành, hành vi này có thể bị xử phạt từ 10 đến 15 triệu đồng đối với cá nhân, và gấp đôi đối với tổ chức.

Vấn đề đặt ra là mức phạt này liệu có đủ sức răn đe? Nếu so sánh với doanh thu bán vé hoặc hiệu ứng truyền thông mà chương trình tạo ra – kể cả từ những tranh cãi thì mức xử phạt hiện hành dễ bị nhìn nhận là “nhẹ tay”. Đáng chú ý, vụ việc chưa đặt ra chế tài cụ thể đối với cá nhân trực tiếp biểu diễn là Bùm Bum.

Thực tế cho thấy, quy định xử phạt hành chính hiện nay chủ yếu mới dừng ở việc nhắc nhở, chấn chỉnh và xử lý vi phạm ở mức độ hành chính, chưa chạm tới các chế tài mạnh hơn như đình chỉ biểu diễn, hạn chế cấp phép trong thời gian nhất định, hoặc buộc hoàn trả doanh thu từ phần nội dung vi phạm.

Điều này chưa đủ sức răn đe các đối tượng vi phạm, nhất là trong bối cảnh thị trường biểu diễn ngày càng cạnh tranh, áp lực thu hút khán giả lớn.

Trước đó, ngày 26.2.2026, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cho biết đã tiếp nhận hồ sơ đề nghị tổ chức biểu diễn của Công ty TNHH Giải trí Kim Loan. Đến ngày 5.3, Sở đã ban hành văn bản chấp thuận chương trình, đồng thời Hội đồng nghệ thuật tiến hành thẩm định nội dung theo quy định.

Tuy nhiên, qua kiểm tra, cơ quan quản lý xác định tiết mục Mê Linh biệt khúc không nằm trong danh mục đã đăng ký. Tại buổi làm việc ngày 16.3, đại diện đơn vị tổ chức thừa nhận sai sót khi biểu diễn ngoài nội dung được cấp phép.

Trong một diễn biến khác, ngày 25.3.2026, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đã ban hành Công văn 3566/SVHTT-NT gửi các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp hoạt động biểu diễn nghệ thuật trên địa bàn TP.HCM, yêu cầu tăng cường kỷ cương, đảm bảo tính trung thực trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật.

Công văn được ban hành trên cơ sở các chỉ đạo từ Bộ VHTTDL và UBND TP.HCM, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấn chỉnh tình trạng biểu diễn không trung thực, đặc biệt là hiện tượng lạm dụng công nghệ để thay thế biểu diễn trực tiếp (hát nhép).

Công văn 3566 yêu cầu các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân cần chấp hành quy định pháp luật trong quá trình tổ chức, thực hiện các vở diễn, chương trình biểu diễn nghệ thuật, đặc biệt lưu ý tới các chương trình biểu diễn tại nhà hát, sân khấu trong nhà đối với các hành vi:

+ Lạm dụng phương tiện kỹ thuật, sử dụng âm thanh từ bản ghi âm thay cho việc biểu diễn trực tiếp trên sân khấu (dư luận gọi là “hát nhép”), xâm phạm quyền thụ hưởng giá trị văn hóa tốt đẹp của công chúng, tác động tiêu cực đến đạo đức cộng đồng và tâm lý xã hội đối với hoạt động biểu diễn nghệ thuật.

+ Biểu diễn không đúng nội dung, hình thức đăng ký đã được cơ quan thẩm quyền thẩm định, chấp thuận.

+ Xây dựng kịch bản chi tiết: Khi thực hiện thủ tục hành chính, yêu cầu đơn vị xây dựng kịch bản thể hiện chi tiết nội dung, hình thức của các tiết mục biểu diễn cùng với các yêu cầu về chất lượng nghệ thuật và điều kiện kỹ thuật; trang phục; hình ảnh minh hoạ cho chương trình, vở diễn (nếu có) theo trình tự thời gian diễn ra chương trình.

+ Tuân thủ nội dung đã được chấp thuận: Thực hiện đúng kịch bản, tiết mục, hình thức và danh sách nghệ sĩ biểu diễn đã đăng ký và được cơ quan chức năng chấp thuận.

+ Tổ chức phúc khảo các vở diễn, chương trình nghiêm túc, đầy đủ nội dung theo hồ sơ đề nghị chấp thuận biểu diễn, kịch bản, thành phần sáng tạo tham gia biểu diễn, trang phục, đạo cụ, hình ảnh minh hoạ…; tiếp thu điều chỉnh theo ý kiến góp ý được Hội đồng nghệ thuật thống nhất (nếu có).

Ngoài ra, các chương trình, vở diễn, nhất là các chương trình, vở diễn đề tài lịch sử, truyền thống dân tộc Việt Nam cần chú trọng tôn vinh bản sắc văn hóa thông qua nội dung, hình thức dàn dựng phù hợp (thiết kế mỹ thuật, hình ảnh minh hoạ, phong cách dàn dựng, âm nhạc…).