Ký ức những năm tháng không quên qua tác phẩm mỹ thuật tiêu biểu

VHO - Sáng 25.8, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam diễn ra lễ khai mạc triển lãm chuyên đề “Ký ức những năm tháng không quên”, giới thiệu hơn 50 tác phẩm tiêu biểu thuộc nhiều thể loại, chất liệu, hướng tới kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2.9.1945 - 2.9.2026).

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương tham dự và cắt băng khai mạc Triển lãm.

Các tác phẩm được lựa chọn từ Bộ sưu tập Mỹ thuật hiện đại của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, với nhiều chất liệu như sơn dầu, sơn mài, lụa, bột màu, chì… Qua hội họa, đồ họa và điêu khắc, triển lãm đưa công chúng trở về với công cuộc khôi phục, kiến thiết đất nước trong những thập niên 1950 - 1980.

Điểm nổi bật của triển lãm là hình ảnh con người Việt Nam trong lao động, sản xuất, học tập và xây dựng cuộc sống mới. Nhiều nghệ sĩ đã đi qua các vùng miền, từ nhà máy, xí nghiệp, công trường, nông trường đến nông thôn, miền núi để ghi lại không khí lao động sôi nổi và tinh thần lạc quan của nhân dân.

Ở mảng đề tài nông nghiệp, nông thôn, những tác phẩm như Cấy (Nguyễn Văn Bình), Tát nước chống hạn (Nguyễn Tư Nghiêm), Trên đồng cỏ nông trường Đồng Giao (Tạ Thúc Bình), Đóng thuyền (Hoàng Kiệt), Gieo mạ - Gặt mùa (Huỳnh Phương Đông)… khắc họa chân thực vẻ đẹp của người lao động và nhịp sống sản xuất trong những năm tháng xây dựng cuộc sống mới.

Trong ký ức về miền Bắc vừa sản xuất, vừa chiến đấu, tinh thần đoàn kết, tất cả vì tiền tuyến miền Nam được thể hiện qua các tác phẩm Việt Bắc (đắp đường) (Đào Đức), Tiếp vận Tây Nguyên (Nguyễn Như Huân), Lao động vì miền Nam (Thanh Ngọc, Trọng Cát)... Đây cũng là những tác phẩm ghi dấu một thời kỳ mà lao động và cống hiến trở thành biểu tượng của ý chí, niềm tin và tinh thần trách nhiệm với đất nước.

Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hình ảnh người công nhân tiếp tục trở thành nguồn cảm hứng sáng tác. Những màu áo xanh, dáng người khỏe khoắn, không khí lao động khẩn trương được thể hiện trong Tổ lắp ráp nhà máy đóng tàu Hải Phòng (Nguyễn Kao Thương), Công nhân mỏ (Nguyễn Sĩ Tốt)...

Không chỉ tập trung vào những công trình lớn hay hoạt động sản xuất, triển lãm còn dành không gian cho những khoảnh khắc đời thường, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp của con người trong cuộc sống. Đưa cơm ra đồng (Nguyễn Quốc Hùng), Bé cho gà ăn (Nguyễn Phú Cường), Không tham của rơi (Đào Văn Can) phản ánh những nét đẹp bình dị về tình cảm, lao động và nhân cách.

Đặc biệt, tinh thần hiếu học, ham học hỏi - một nét đẹp văn hóa của người Việt - được thể hiện qua Học hỏi lẫn nhau (Nguyễn Đỗ Cung) và Nữ công nhân đứng đọc sách (Cần Thư Công).

Phát biểu khai mạc triển lãm, TS Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho biết, đề tài lao động sản xuất, xây dựng đất nước luôn là nguồn cảm hứng sáng tác của nhiều nghệ sĩ. Các họa sĩ, nhà điêu khắc đã đi đến nhiều vùng miền, từ nhà máy, xí nghiệp, công trường, nông trường đến nông thôn, miền núi, để khắc họa sinh động, chân thực tinh thần và không khí lao động, sản xuất, kiến thiết đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Theo TS Nguyễn Anh Minh, hơn 50 tác phẩm được giới thiệu tại triển lãm không chỉ phản ánh không khí lao động sản xuất của các tầng lớp nhân dân mà còn lưu giữ những cảm xúc, khát vọng, niềm tin và ý chí vươn lên của dân tộc. Qua đó, mỹ thuật trở thành một dạng “ký ức thị giác”, giúp công chúng hôm nay hiểu sâu sắc hơn về một giai đoạn lịch sử của đất nước.

“Di sản mỹ thuật như một kho tàng ký ức thị giác của dân tộc. Mỗi tác phẩm là một di sản của thời đại, góp phần bảo tồn những giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật, giúp công chúng hôm nay và mai sau hiểu sâu sắc hơn về quá khứ để thêm trân trọng hiện tại và hướng tới tương lai”, TS Nguyễn Anh Minh nhấn mạnh.

“Ký ức những năm tháng không quên” không chỉ là hành trình trở về quá khứ mà còn là dịp tôn vinh những giá trị trường tồn được kết tinh trong các thế hệ người Việt Nam: tình yêu lao động, sự cống hiến, tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường và nhân cách cao đẹp.

Từ những hình ảnh tưởng như đã thuộc về một thời xa xưa, triển lãm gợi mở sự kết nối với hiện tại, khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và khát vọng chung sức xây dựng một Việt Nam phát triển, hùng mạnh, giàu bản sắc văn hóa.