Khám phá thế giới “Giữa sắc và không” của hoạ sĩ Trung Sơn

VHO - Triển lãm mỹ thuật “Giữa sắc và không” của họa sĩ Trung Sơn đang diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, giới thiệu tới công chúng Thủ đô hơn 30 tác phẩm sơn dầu vẽ xuyên suốt 8 năm sáng tác.

Đây là bộ tranh được thực hiện bằng kỹ thuật sơn dầu ướt trên ướt, dựa trên quá trình nghiên cứu và thực hành vẽ chân dung trực họa với người mẫu sống.

Các tác phẩm trong triển lãm tập trung vào hình ảnh thiếu nữ Việt Nam trong trang phục truyền thống như áo ngũ thân, áo dài. Trên nền những mảng màu đơn sắc nguyên khối – đỏ, cam, vàng, lục, lam, tím – hình ảnh người thiếu nữ hiện lên mong manh, tĩnh lặng, mang vẻ đẹp thanh tao, hướng nội.

Không có phông cảnh, không câu chuyện minh họa, tranh của Trung Sơn đặt người xem trước một không gian tối giản, nơi chỉ còn “sắc” và “khoảng không” đối thoại với nhau.

Ý tưởng xuyên suốt của bộ tranh mang đậm tinh thần tư tưởng Phật giáo truyền thống của người Việt, gợi mở triết lý “sắc tức thị không, không tức thị sắc”. Trong cái đặc quánh của màu sắc, người xem dần cảm nhận sự tan biến của hình và sắc, để rồi bước sang một trạng thái thị giác khác – nơi màu sắc như rút lui, nhường chỗ cho khoảng trống và sự tĩnh tại.

Ở đó, ranh giới giữa người xem và tác phẩm dường như được xóa nhòa, chân dung thiếu nữ không còn là đối tượng để ngắm nhìn mà trở thành tấm gương phản chiếu nội tâm người đối diện.

Giám tuyển Ngô Trần Vũ chia sẻ, khi bước vào không gian trưng bày, người xem như đi vào một miền tịch lặng, nơi màu sắc “biết thở” và ánh sáng “biết trò chuyện”.

Bố cục tranh được tối giản triệt để: màu nền chiếm lĩnh không gian, nhân vật nhỏ bé nhưng lại là tâm điểm của mọi ánh nhìn. Sự nghịch lý thị giác này tạo nên cảm giác căng nhẹ giữa hữu hình và vô hình, giữa tĩnh và động, khiến người xem buộc phải đi chậm lại để cảm nhận.

Một chi tiết đặc biệt xuất hiện trong nhiều tác phẩm là hình ảnh con ngựa gỗ nhỏ nằm trong tay thiếu nữ. Vốn là biểu tượng của chuyển động và khát vọng vượt thoát, nhưng khi thu nhỏ và đặt trong trạng thái bất động, con ngựa trở thành biểu trưng cho chuyển động nội tâm – một sự dịch chuyển lặng lẽ, hướng vào bên trong, phù hợp với tinh thần thiền định mà bộ tranh theo đuổi.

Họa sĩ Trung Sơn sinh năm 1980 tại Huế, không trải qua đào tạo hội họa chính quy. Anh đến với nghệ thuật như một cơ duyên khi đã ngoài 30 tuổi. Ban đầu, hội họa là phương tiện kết nối bạn bè và gây quỹ thiện nguyện cho chương trình “Gieo Nhà Gặt Nhà”, hỗ trợ xây dựng nhà ở cho người dân miền Trung.

Qua nhiều năm nghiên cứu và thực hành với nhiều chất liệu, đề tài khác nhau, anh tìm thấy con đường riêng ở hội họa chân dung hiện thực, đặc biệt là vẽ trực họa với người mẫu tại xưởng.

Chính xuất phát điểm không hàn lâm tạo nên cho tranh Trung Sơn một vẻ mộc mạc, chân thành. Đường nét đôi khi còn run, hòa sắc chưa tuyệt đối hoàn hảo, nhưng lại chứa đựng sự trung thực hiếm thấy.

Áo dài trong tranh không còn đơn thuần là trang phục mà như “làn da thứ hai” của nhân vật, kín đáo, tinh khiết, không gợi phô bày mà gợi chiều sâu nữ tính rất Việt.

Theo ban tổ chức, “Giữa sắc và không” không phải là triển lãm nhằm phô diễn kỹ thuật hay tìm kiếm sự hoàn mỹ hình thức. Bộ tranh giống như một hành trình chiêm nghiệm, nơi người họa sĩ tự học mượn màu sắc để diễn đạt những suy ngẫm về đời sống, về triết lý Phật giáo và về vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam.

Triển lãm để lại cho người xem một cảm giác nhẹ tênh, một khoảng lặng nội tâm – nơi “hư không” không rỗng mà sáng, không lạnh mà tĩnh.

Triển lãm “Giữa sắc và không” là lời mời công chúng bước vào một không gian chậm, lắng và sâu, để cảm nhận hội họa không chỉ bằng mắt, mà bằng sự rung động thầm lặng của tâm thức.