Giải mã tên gọi “Dân chơi Dân ca” của Phương Mỹ Chi

VHO - Ngày 27.8, ca sĩ Phương Mỹ Chi ra mắt album "Dân chơi Dân ca". Album tiếp tục khai thác chất liệu âm nhạc dân gian, kết hợp với cách sản xuất đương đại của DTAP.

Sau MV Thiên đường với người thương khai thác văn hóa Khmer Nam Bộ, Phương Mỹ Chi và DTAP mở rộng không gian âm nhạc với nhiều chất liệu dân ca, âm nhạc truyền thống ở các vùng miền.

Album cũng cho thấy sự tham gia sâu hơn của Phương Mỹ Chi trong quá trình sáng tác. Bên cạnh vai trò ca sĩ, cô trực tiếp viết một số phân đoạn mang âm hưởng truyền thống. Đây là bước chuyển từ hình ảnh một ca sĩ trẻ được biết đến với dòng nhạc dân ca sang một nghệ sĩ chủ động hơn trong việc xây dựng sản phẩm và câu chuyện âm nhạc của mình.

“Dân chơi Dân ca” được hiểu như thế nào?

Tên album Dân chơi Dân ca được xây dựng trên cách chơi chữ với nhiều lớp nghĩa. Theo ê kíp, “dân chơi dân ca” trước hết có thể được hiểu theo nghĩa gần gũi: người dân cùng chơi với dân ca.

Với cách hiểu này, dân ca không chỉ được đặt trong không gian biểu diễn hay lễ hội, cũng không chỉ được xem như một phần ký ức. Chất liệu dân gian có thể trở thành nguồn cảm hứng để cộng đồng tiếp cận, thưởng thức và sáng tạo.

Ở một nghĩa khác, “dân chơi” gợi đến người có hiểu biết, có gu và thực sự dành thời gian tìm hiểu một lĩnh vực. “Dân chơi dân ca” vì thế còn có thể được hiểu là người bước sâu vào thế giới dân ca, hiểu chất liệu mình tiếp xúc và biết cách sáng tạo cùng những chất liệu đó.

Tên gọi này cũng có thể được hiểu theo cách đơn giản hơn: người dân vừa chơi, vừa ca.

Các cách hiểu trên được ê kíp đặt cạnh nhau để hình thành tinh thần chung của album. Việc đưa dân ca đến gần công chúng không đồng nghĩa với làm đơn giản hay thay đổi giá trị truyền thống. Ngược lại, người sáng tạo cần hiểu chất liệu trước khi thử nghiệm với chúng trong một ngôn ngữ âm nhạc mới.

Với Phương Mỹ Chi, “dân chơi” vì vậy được đặt trong tinh thần khám phá, thử nghiệm và chủ động tiếp cận văn hóa. Đây cũng là thông điệp mà album hướng đến: đưa chất liệu văn hóa Việt đến gần hơn với khán giả trẻ bằng cách kể những câu chuyện quen thuộc trong một không gian âm nhạc hiện đại.

Một hành trình qua nhiều vùng văn hóa

Dân chơi Dân ca được xây dựng như một câu chuyện âm nhạc liền mạch, kết nối nhiều vùng đất, chất liệu văn hóa và cảm xúc của một cô gái trẻ.

Không gian của album trải dài từ Bắc vào Nam, từ cao nguyên đến đồng bằng. Mỗi vùng đất mang theo những đặc điểm về văn hóa, thiên nhiên, đời sống và âm nhạc. Khi được đặt trong cùng một album, các chất liệu này tạo thành những phần khác nhau của một hành trình chung về con người và đời sống Việt Nam.

Trục kết nối của album còn nằm ở câu chuyện tình yêu. Phương Mỹ Chi lần lượt đi qua những cung bậc cảm xúc của một cô gái: những rung động đầu tiên, quá trình tìm kiếm và lựa chọn, cùng nhau vượt qua thử thách, gắn bó rồi có cả những thời điểm thất tình.

Tình yêu trong album cũng được đặt trong bối cảnh đời sống và văn hóa của từng vùng miền. Cách yêu, cách thể hiện tình cảm và những chi tiết trong đời sống được đưa vào ca khúc như một phần của câu chuyện.

Trong cấu trúc này, Phương Mỹ Chi không chỉ thể hiện các ca khúc mà còn đóng vai trò nhân vật trung tâm, dẫn dắt người nghe qua từng không gian văn hóa. Các ca khúc được thể hiện chủ yếu ở ngôi thứ nhất, qua góc nhìn của một cô gái trẻ.

Những chất liệu dân gian vì vậy không chỉ dùng để nói về quê hương, lịch sử hay ký ức. Chúng còn được sử dụng để kể những câu chuyện về thiên nhiên, con người, tình yêu và tuổi trẻ. Các nhạc cụ gắn với những vùng văn hóa khác nhau cũng được đưa vào bản phối, góp phần tạo nên sự khác biệt giữa các ca khúc.

DTAP và bài toán kết hợp chất liệu truyền thống

Với Dân chơi Dân ca, DTAP tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc thiết kế không gian âm nhạc cho từng chất liệu. Bài toán đặt ra là làm sao để mỗi chất liệu vẫn giữ được đặc điểm riêng nhưng có thể tồn tại trong một tổng thể đương đại.

Album tham chiếu nhiều loại hình âm nhạc truyền thống và chất liệu văn hóa. Trong đó có những trích đoạn được chuyển thể từ Chèo Dương xuân, Hát Xoan Phú Thọ với Xin huê, Đố huê, Bỏ bộ, dân ca Nam Bộ Lý chèo đưa cá Ông.

Album cũng khai thác âm nhạc dân gian Thái và nghệ thuật Xòe, dân ca Ê-đê, nhạc cung đình Huế, dân ca Huế Lý Mười thương, Cải lương tuồng cổ, Xẩm Nhời này, nghệ thuật hò Bả Trạo và các yếu tố âm nhạc Khmer Nam Bộ.

Sự đa dạng này khiến việc sản xuất album không thể chỉ dựa trên một công thức chung. Theo hướng tiếp cận của DTAP, từng chất liệu được xem như một không gian âm thanh riêng. Một câu hát, nét giai điệu, tiết tấu, màu sắc nhạc cụ hoặc tinh thần trình diễn từ nguyên bản có thể trở thành điểm xuất phát để xây dựng cấu trúc mới.

Nhờ đó, chất liệu truyền thống không chỉ được sử dụng như những đoạn trích để tạo nhận diện. Chúng trở thành thành phần trong cấu trúc âm nhạc của từng ca khúc.

Nếu xem Dân chơi Dân ca là một hành trình qua nhiều vùng đất, DTAP là bộ phận thiết kế phần âm thanh cho hành trình đó. Mỗi ca khúc có màu sắc riêng nhưng vẫn nằm trong một tổng thể thống nhất.

Sau khi phát hành, album nhanh chóng nhận được sự chú ý trên các nền tảng âm nhạc. Theo thông tin từ ê kíp, chưa đầy hai giờ sau khi ra mắt, ca khúc Liễu yếu đào tơ và Thử lòng quân tử lần lượt đứng ở vị trí Top 1 và Top 2 trên bảng xếp hạng Zing MP3.

Album Dân chơi Dân ca hiện đã được phát hành trên các nền tảng âm nhạc số.