Đưa vấn nạn bạo lực học đường lên sân khấu nhạc kịch

VHO - Vở nhạc kịch “Vết xước” gợi mở câu chuyện về bạo lực học đường, những tổn thương tâm lý của học sinh và trách nhiệm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, nhân văn.

Tối 16.10, tại Rạp Công Nhân, Hội Sân khấu TP.HCM phối hợp với Nhà hát Kịch TP.HCM giới thiệu vở nhạc kịch Vết xước, chuyển thể từ kịch bản Kính vạn hoa của tác giả Trần Mỹ Trang. Thông qua câu chuyện học đường, tác phẩm đặt ra vấn đề về bạo lực học đường, sự im lặng trước những tổn thương và vai trò của gia đình, nhà trường, xã hội trong việc bảo vệ học sinh.

Tham dự chương trình có Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM Nguyễn Văn Minh; Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM Đinh Thị Thanh Thủy; NSND Trịnh Kim Chi, Chủ tịch Hội Sân khấu TP.HCM; NSND Trần Ngọc Giàu, Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật Hội Sân khấu TP.HCM; Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM Phạm Đắc Mỵ Trân; Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP.HCM Nguyễn Hoàng Vinh, cùng đại diện các trường, văn nghệ sĩ và công chúng yêu sân khấu.

Vở diễn do NSND Trần Ngọc Giàu và đạo diễn Trần Đàm Công Ninh dàn dựng; nhạc sĩ, NSƯT Thanh Liêm là giám đốc âm nhạc; NSND Trịnh Kim Chi chỉ đạo nghệ thuật; nhạc sĩ Nhật Duy phụ trách âm nhạc; Ryo Huỳnh biên đạo múa. Chương trình có sự tham gia của NSƯT Việt Hà, ca sĩ Trịnh Kim Liên, ca sĩ MiHa cùng các diễn viên Phan Thành Vinh, Tuấn Tú, Kan Lê, Phương Uyên, Đông Hải, Hồng Phạm, Trần Hằng Nghi, Bảo Cường cùng Vũ đoàn Chuông Gió.

Không để những tổn thương bị lãng quên

Bạo lực học đường không phải câu chuyện chỉ được nhắc đến sau mỗi vụ việc rồi dần lắng xuống khi sự chú ý của cộng đồng chuyển sang những vấn đề khác. Với những học sinh chịu tổn thương, nỗi sợ hãi, mặc cảm và sự thiếu tin tưởng có thể tiếp tục tồn tại, nhất là khi các em không tìm được người lắng nghe hoặc không đủ can đảm lên tiếng.

Từ câu chuyện trên sân khấu, Vết xước gợi nhắc rằng xây dựng môi trường học đường an toàn không thể chỉ dừng ở những lời kêu gọi hay khẩu hiệu. Điều quan trọng là khả năng nhận diện những thay đổi bất thường ở học sinh, sự lắng nghe không phán xét và việc can thiệp kịp thời khi phát hiện hành vi gây tổn thương.

Tác phẩm đồng thời đề cập ý nghĩa của việc xây dựng trường học hạnh phúc, nơi thành tích không phải là thước đo duy nhất, thầy cô và học sinh được tôn trọng, bạn bè biết yêu thương, chia sẻ và cùng giải quyết khó khăn. Để có được môi trường ấy, trách nhiệm không thuộc riêng nhà trường mà cần sự đồng hành của gia đình và xã hội.

Đây cũng là vấn đề được ngành giáo dục TP.HCM quan tâm. Tại Hội thảo Xây dựng “Trường học hạnh phúc” trong các cơ sở giáo dục trên địa bàn TP.HCM năm học 2026-2027 do Sở GD&ĐT TP.HCM tổ chức ngày 13.10.2026, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP.HCM Huỳnh Lê Như Trang cho biết, từ tháng 10.2023, Sở đã ban hành Bộ tiêu chí “Trường học hạnh phúc” gồm 18 tiêu chí, áp dụng tại 100% cơ sở giáo dục trên địa bàn.

Sau ba năm triển khai, trước yêu cầu thực tiễn của thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính, Sở GD&ĐT TP.HCM tiếp tục lấy ý kiến các cơ quan liên quan để điều chỉnh bộ tiêu chí theo hướng tinh gọn, phù hợp hơn với thực tiễn, tránh hình thức và không tạo thêm gánh nặng hành chính cho các trường học.

Dự thảo được điều chỉnh từ 18 xuống còn 9 tiêu chí, đồng thời lấy ý kiến các nhà khoa học, chuyên gia và cán bộ quản lý giáo dục trước khi trình UBND TP.HCM ban hành.

Mô hình trường học hạnh phúc hướng đến việc xem trường là ngôi nhà thứ hai, nơi học sinh được lắng nghe, tôn trọng cá tính và phát triển cả kiến thức, kỹ năng lẫn trí tuệ cảm xúc. Việc ứng xử và bảo đảm an toàn trên không gian mạng cũng được chú trọng trong quá trình xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh.

Thử nghiệm hình thức nhạc kịch với đề tài học đường

Chia sẻ về quá trình dàn dựng Vết xước, NSND Trần Ngọc Giàu cho biết việc lựa chọn đề tài học đường xuất phát từ yêu cầu đặt ra trong thực tế, đồng thời ê kíp muốn thử nghiệm hình thức nhạc kịch trên sân khấu.

Một đoạn nhạc kịch trong vở

Theo đạo diễn, khó khăn trong quá trình thực hiện là làm sao đưa âm nhạc vào vở diễn phù hợp với nội dung và tình huống, tránh cách làm quen thuộc là dựng kịch rồi bổ sung các tiết mục ca hát. Âm nhạc cần gắn với diễn biến câu chuyện, hỗ trợ biểu đạt tâm lý nhân vật và tạo sự liền mạch cho tác phẩm.

Điều kiện kinh phí cũng là một trong những hạn chế của quá trình dàn dựng. Ê kíp đã sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ một số công đoạn, sau đó tiếp tục chỉnh sửa để phần âm nhạc phù hợp với giọng hát của diễn viên và từng tình huống trong vở diễn.

Âm nhạc trong Vết xước được triển khai theo từng đoạn gắn với diễn biến câu chuyện. Cách thể hiện này đặt ra yêu cầu phối hợp giữa diễn xuất, giọng hát và âm nhạc để chuyển tải nội dung một cách tự nhiên.

Với dung lượng vừa phải, tiết tấu nhanh và sự tham gia của các diễn viên trẻ trong vai học sinh, vở diễn được kỳ vọng có thể đưa đến các trường THCS, THPT, góp phần nâng cao nhận thức của học sinh về bạo lực học đường, đồng thời cảnh báo những tổn thương do hành vi bắt nạt, bạo lực gây ra.

“Việc đưa đề tài xã hội lên sân khấu không thay thế các giải pháp quản lý, giáo dục và can thiệp trong thực tế. Tuy nhiên, nghệ thuật có thể góp phần mở ra những cuộc trao đổi về cách ứng xử, giúp người xem nhận diện hậu quả của hành vi gây tổn thương và suy nghĩ về trách nhiệm của mình đối với người xung quanh”, hiệu trưởng một trường THPT tại TP.HCM chia sẻ.

Ông Hà Quốc Cường, Giám đốc Nhà hát Kịch TP.HCM cho biết, qua Vết xước, Hội Sân khấu TP.HCM và Nhà hát Kịch TP.HCM mong muốn góp thêm tiếng nói nghệ thuật trong việc nâng cao nhận thức về bạo lực học đường, hướng đến môi trường giáo dục an toàn, nhân văn. Thông điệp của vở diễn là không để những tổn thương bị bỏ quên, không xem nhẹ tiếng nói của học sinh và không để các em phải đơn độc khi cần được giúp đỡ.

Bạo lực học đường cần được ngăn chặn từ sớm bằng sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Những thông điệp trên sân khấu chỉ thực sự có ý nghĩa khi được tiếp nối bằng hành động cụ thể trong đời sống, để mỗi học sinh đều được lắng nghe, tôn trọng và bảo vệ.