Chú trọng phát triển đội ngũ sáng tác và lý luận, phê bình trong trường đại học đa ngành

VHO - Ngày 27.10, tại Hà Nội, Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương tổ chức Tọa đàm khoa học “Đào tạo đội ngũ sáng tác và lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật trong các trường đại học đa ngành - những vấn đề lý luận và thực tiễn”.

Chú trọng phát triển đội ngũ sáng tác và lý luận, phê bình trong trường đại học đa ngành - Anh 1

Tọa đàm thu hút đông đảo các đại biểu

Phát biểu đề dẫn, Ủy viên Hội đồng, Phó trưởng Tiểu ban Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật trong nhà trường PGS.TS Nguyễn Thành nhận định: Văn học, nghệ thuật là lĩnh vực được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm và đặt nhiều kỳ vọng, điều đó được thể hiện rõ trong hệ thống văn kiện của Đảng liên quan đến văn học, nghệ thuật, trong các nghị quyết Đại hội của Đảng và đặc biệt trong phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc ngày 24.11.2021.
Để văn học, nghệ thuật phát triển đáp ứng đúng với những kỳ vọng của Đảng và Nhà nước, tương xứng với vị thế quốc gia và yêu cầu phát triển bền vững đất nước thì vấn đề đào tạo đội ngũ, đặc biệt là đội ngũ sáng tác và lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật được đặt ra một cách bức thiết.
Với mục tiêu bước đầu nhằm tổng kết hoạt động đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật (bao gồm cả sáng tác và lý luận, phê bình) của các trường đại học vốn chỉ có truyền thống nghiên cứu khoa học cơ bản và đào tạo đa lĩnh vực, tọa đàm thu hút sự tham gia của đội ngũ nhà khoa học, nhà giáo, người hoạt động trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật từ các cơ sở giáo dục đại học.

Từ năm 2016, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt ban hành Đề án đào tạo nguồn nhân lực văn học, nghệ thuật ở nước ngoài đến năm 2030 và bắt đầu triển khai từ 2017. Trong đề án xác định rõ sáu lĩnh vực và một ngành được thụ hưởng gồm: Âm nhạc, mỹ thuật, sân khấu, điện ảnh, múa, xiếc, lý luận và sáng tác văn học Điều đó cho thấy sự quan tâm và quyết tâm của Đảng và Nhà nước dành cho sự nghiệp phát triển nguồn nhân lực văn học, nghệ thuật là rất lớn.

Chú trọng phát triển đội ngũ sáng tác và lý luận, phê bình trong trường đại học đa ngành - Anh 2

PGS.TS Phạm Quang Long phát biểu

Thực tế cho thấy, khoảng 10 năm gần đây đã có một sự biến đổi quan trọng theo hướng đa dạng hóa loại hình đào tạo. Nếu trước đây, việc đào tạo nhân lực cho lĩnh vực này chủ yếu do các trường chuyên ngành (hệ thống trường nghệ thuật dân sự và quân đội) và trường sư phạm chuyên ngành thì trong khoảng 10 năm trở lại đây, các chương trình đào tạo sáng tác và lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật bắt đầu được các trường đại học, cả khối công lập và ngoài công lập, triển khai xây dựng và tuyển sinh.

Nguồn nhân lực được đào tạo từ các trường đa ngành trong khối đại học đang có sự tham gia tích cực vào thị trường lao động, nhận được sự phản hồi tích cực từ phía nhà tuyển dụng. Ngoài ra, việc đào tạo đó cũng là một khuynh hướng phổ biến trên thế giới và theo dự đoán, những năm tới và sẽ còn tiếp tục phát triển.

Chú trọng phát triển đội ngũ sáng tác và lý luận, phê bình trong trường đại học đa ngành - Anh 3

PGS.TS Phạm Xuân Thạch phát biểu

PGS.TS Phạm Xuân Thạch, Ủy viên Hội đồng, Trưởng Tiểu ban Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật trong nhà trường cho biết, khảo sát sự phát triển của các mô hình đào tạo nhân lực văn học, nghệ thuật trong các trường đại học đa ngành, có thể thấy đây là một xu thế tất yếu sẽ còn diễn ra mạnh mẽ ở Việt Nam, trong khối công lập cũng như khối tư thục hoặc có vốn đầu tư nước ngoài. Thực tế đó đòi hỏi các cấp quản lý có một sự đổi mới tư duy trong hệ thống quản lý, mở rộng cửa chính sách tạo sự bình đẳng giữa mô hình đào tạo này và mô hình đào tạo truyền thống, tận dụng được thế mạnh của mỗi mô hình để đóng góp vào sự phát triển của văn học, nghệ thuật, cũng như của lĩnh vực công nghiệp văn hóa, đúng theo tinh thần các Nghị quyết của Đảng về văn hóa trong thời gian vừa qua.
Nhìn lại lịch sử, có thể thấy, trong quá khứ từng tồn tại những mô hình đào tạo nhân lực văn học, nghệ thuật gắn với các đại học đa ngành, đa lĩnh vực mà một trong những kinh nghiệm có giá trị chính là những thành công của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, một cơ sở giáo dục nằm trong Đại học Đông Dương.
Với tầm nhìn của người sáng lập, họa sĩ V. Tardieu và nhờ được gắn kết với những kiến thức nhân văn đa dạng, nên sinh viên trường không chỉ tinh thông nghề nghiệp, mà có kiến thức lý luận và nhân văn sâu sắc, đó chính là nền tảng cho một “thế hệ vàng” của hội hoạ Việt Nam.

Theo PGS.TS Phạm Quỳnh Phương, từ điểm nhìn có tính lịch sử, có thể thấy việc đào tạo nhân lực văn học, nghệ thuật cũng cần phải được đặt trong bối cảnh của ngành công nghiệp văn hóa. Công nghiệp văn hóa tạo nên những không gian thực hành nghề nghiệp vượt khỏi giới hạn của những bộ môn nghệ thuật truyền thống và đòi hỏi nguồn nhân lực đa dạng hơn nghệ sĩ thực hành nghệ thuật truyền thống.

Đòi hỏi các cấp quản lý có sự đổi mới tư duy để có những giải pháp khả thi

Toạ đàm đã gợi mở ra những giải pháp có tính khả thi về đào tạo đội ngũ sáng tác, phê bình văn học nghệ thuật với nhiều cách tiếp cận vấn đề rất mới. Thực tế đòi hỏi các cấp quản lý có một sự đổi mới tư duy trong hệ thống quản lý, mở rộng cửa chính sách tạo sự bình đẳng giữa mô hình đào tạo này và mô hình đào tạo truyền thống, tận dụng được thế mạnh của mỗi mô hình để đóng góp vào sự phát triển của văn học, nghệ thuật cũng như của lĩnh vực công nghiệp văn hóa, đúng theo tinh thần các Nghị quyết của Đảng về văn hóa văn nghệ.

(PGS, TS Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật TƯ)

HIỀN LƯƠNG

Ý kiến bạn đọc