Toàn cảnh “Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc” - 2026

Mang chủ đề “Âm sắc Việt, Hội tụ, Tỏa sáng”, "Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc" - 2026 là hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp nhằm tôn vinh những giá trị đặc sắc của âm nhạc truyền thống; tạo môi trường để nghệ sĩ, nhạc công, giảng viên, học viên và sinh viên giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao kỹ thuật biểu diễn và tư duy sáng tạo.

Cuộc thi do Cục Nghệ thuật biểu diễn chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị và địa phương liên quan tổ chức. Thông qua các phần thi độc tấu và hòa tấu, sự phong phú của nhạc cụ, tác phẩm và các loại hình âm nhạc truyền thống Việt Nam được giới thiệu tới đông đảo công chúng.

Hai đợt thi, 33 đơn vị nghệ thuật

Cuộc thi được tổ chức thành hai đợt tại Lâm Đồng và Thái Nguyên, quy tụ các nhà hát, đoàn nghệ thuật, học viện, nhạc viện, cơ sở đào tạo và đơn vị nghệ thuật thuộc lực lượng vũ trang đến từ nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.

Đợt 1 diễn ra từ ngày 24 đến 30.10.2026 tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng, đường Nguyễn Tất Thành, phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng. Theo thông tin chính thức tại lễ khai mạc, đợt thi quy tụ 16 đơn vị nghệ thuật và gần 400 thí sinh.

Đợt 2 diễn ra từ ngày 6 đến 12.11.2026 tại Nhà hát Ca, Múa, Nhạc quốc gia Việt Nam, chi nhánh Thái Nguyên, sân khấu Trung tâm Nghệ thuật Việt Bắc, số 118 đường Hoàng Văn Thụ, phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên, với 17 đơn vị nghệ thuật đăng ký tham gia.

Toàn bộ cuộc thi có 18 buổi thi biểu diễn với 150 tiết mục, gần 800 nghệ sĩ và diễn viên tham gia. Quy mô này tạo nên một bức tranh đa dạng về nhạc cụ, phong cách trình diễn và bản sắc âm nhạc của nhiều vùng văn hóa.

Âm sắc ba miền cùng hội tụ

Các đơn vị tham gia đến từ nhiều địa phương thuộc ba miền Bắc, Trung, Nam. Mỗi nhà hát, đoàn nghệ thuật và cơ sở đào tạo mang đến cuộc thi một sắc thái riêng, góp phần tạo nên diện mạo thống nhất trong đa dạng của âm nhạc dân tộc Việt Nam.

Từ những bài bản gắn với âm nhạc cung đình, tuồng, chèo, cải lương, đờn ca tài tử đến thanh âm của các cộng đồng dân tộc miền núi phía Bắc, miền Trung, Tây Nguyên và Nam Bộ, mỗi chương trình dự thi là một câu chuyện về vùng đất, con người và đời sống văn hóa.

Sự tham gia rộng khắp của các đơn vị cho thấy âm nhạc truyền thống vẫn đang được bảo tồn bằng hoạt động đào tạo, truyền dạy và biểu diễn chuyên nghiệp. Đồng thời, quy mô toàn quốc của cuộc thi phản ánh sự quan tâm của các địa phương đối với việc phát triển đội ngũ nghệ sĩ, duy trì các nhà hát, đoàn nghệ thuật và tạo môi trường thực hành cho nhạc cụ dân tộc.

Tinh thần “Âm sắc Việt, Hội tụ, Tỏa sáng” được thể hiện rõ qua ba lớp ý nghĩa. “Âm sắc Việt” là bản sắc được kết tinh trong từng nhạc cụ, bài bản và phong cách trình diễn. “Hội tụ” là cuộc gặp gỡ giữa các vùng miền, thế hệ và trường phái nghệ thuật. “Tỏa sáng” là cơ hội để tài năng, bản lĩnh nghề nghiệp và sức sáng tạo của nghệ sĩ được khẳng định trên sân khấu chuyên nghiệp.

Bốn bảng thi, nhiều không gian sáng tạo

Nội dung cuộc thi được chia thành bốn bảng. Bảng 1 và Bảng 2 lần lượt dành cho nội dung độc tấu, hòa tấu của các đơn vị kịch hát dân tộc. Bảng 3 và Bảng 4 dành cho nội dung độc tấu, hòa tấu của các đơn vị ca, múa, nhạc và cơ sở đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp.

Sự phân chia này bảo đảm đặc trưng nghề nghiệp của từng nhóm đơn vị, đồng thời mở rộng không gian để nghệ sĩ thể hiện khả năng làm chủ nhạc cụ, xử lý tác phẩm và phát triển chất liệu âm nhạc truyền thống.

Ở nội dung độc tấu, mỗi nghệ sĩ phải thể hiện kỹ thuật cá nhân, chiều sâu biểu cảm và khả năng truyền tải tinh thần tác phẩm. Trong hòa tấu, yêu cầu được mở rộng sang khả năng phối hợp giữa các nhạc cụ, xây dựng kết cấu âm thanh và tạo nên một chỉnh thể nghệ thuật hài hòa.

Các chương trình dự thi khai thác bài bản cổ nhạc, làn điệu trong các loại hình kịch hát dân tộc, dân ca truyền thống, tác phẩm cải biên, chỉnh lý hoặc sáng tác mới trên cơ sở phong cách âm nhạc dân tộc. Một số bảng thi cho phép sử dụng tác phẩm nước ngoài được chuyển soạn, phối khí cho nhạc cụ dân tộc Việt Nam, qua đó mở rộng khả năng giao lưu và đối thoại nghệ thuật.

Không chỉ là cuộc tranh tài

Cuộc thi được tổ chức định kỳ nhằm phát hiện và tôn vinh những tài năng biểu diễn nhạc cụ dân tộc. Đây cũng là cơ hội để nghệ sĩ, nhạc công, giảng viên, học viên và sinh viên chuyên ngành âm nhạc truyền thống khẳng định năng lực, rèn luyện kỹ năng và trao đổi kinh nghiệm nghề nghiệp.

Ở góc độ rộng hơn, cuộc thi góp phần đưa nhạc cụ dân tộc đến gần công chúng, nhất là thế hệ trẻ. Khi những thanh âm truyền thống tiếp tục vang lên trên sân khấu, được ghi hình, lan tỏa trên báo chí và nền tảng số, di sản không chỉ được lưu giữ mà còn được tiếp nhận bằng những phương thức mới.

Âm nhạc truyền thống là một bộ phận quan trọng của di sản văn hóa dân tộc, kết tinh tâm hồn, bản sắc và sức sáng tạo của nhiều thế hệ người Việt Nam. Bảo tồn nhạc cụ dân tộc vì thế không chỉ là giữ lại những giá trị của quá khứ, mà còn là trao truyền kỹ năng, tri thức và tình yêu nghệ thuật cho hiện tại và tương lai.

Trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số, yêu cầu đặt ra là vừa giữ vững đặc trưng âm nhạc truyền thống, vừa đổi mới phương thức sáng tạo, biểu diễn và quảng bá. Điều này đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ cho công tác đào tạo, truyền dạy, phát triển đội ngũ nghệ sĩ và mở rộng không gian tiếp cận công chúng.

Thành công của cuộc thi do đó không chỉ được đo bằng số lượng giải thưởng. Giá trị quan trọng hơn nằm ở những tài năng được phát hiện, kinh nghiệm nghề nghiệp được chia sẻ, tác phẩm được giới thiệu và tình yêu dành cho âm nhạc dân tộc được lan tỏa trong đời sống.

Từ những âm sắc riêng của từng vùng đất, cuộc thi đang góp phần tạo nên một bản hòa âm chung của văn hóa Việt Nam. Đó là nơi di sản gặp gỡ sáng tạo, nghệ sĩ gặp gỡ công chúng và những thanh âm truyền thống tiếp tục tìm thấy sức sống trong đời sống đương đại.