Từ mo cau đến triệu sản phẩm xanh mỗi năm

VHO - Từng bị xem là phế phẩm, mo cau ở Quảng Ngãi nay được tận dụng để sản xuất các sản phẩm thân thiện môi trường, mở thêm sinh kế cho người dân và tạo nên vòng tuần hoàn xanh ở làng quê.

“Của bỏ đi” nay thành nguồn thu ổn định

Tại một điểm thu mua mo cau ở xã Thiện Tín, không khí những ngày này khá nhộn nhịp. Vừa tháo những bó mo cau trên xe, bà Trịnh Thị Xí (67 tuổi, trú xã Thiện Tín) vui vẻ chia sẻ, trước đây mo cau gần như không ai quan tâm, nay lại trở thành nguồn thu nhập phụ giúp người dân cải thiện cuộc sống.

“Tuổi già như tôi, giờ có thêm việc nhặt mo cau kiếm thêm thu nhập cũng vui lắm. Trước đây thứ này bỏ đi hết, giờ bán được tiền nên bà con ai cũng tranh thủ nhặt”, bà Xí nói.

Theo bà Xí, công việc này không quá nặng nhọc. Sau khi nhặt mo cau trong vườn, người dân sẽ lựa những mo đạt yêu cầu, màu đẹp, không bị ẩm mốc rồi cắt bỏ lá, đem phơi khô trước khi bán cho các điểm thu mua.

“Mỗi tuần tôi cũng kiếm thêm được vài trăm nghìn đồng. Với người già ở quê thì khoản thu nhập này đáng quý lắm”, bà Xí cho biết.

Không riêng người lớn tuổi, nhiều lao động nông thôn cũng tranh thủ thời gian nông nhàn để thu gom mo cau bán kiếm thêm thu nhập. Hiện mỗi mo cau được thu mua với giá khoảng 1.000 đồng.

Theo tính toán, với 1ha cau, mỗi năm người dân có thể thu được khoảng 10.000 mo cau, trong đó khoảng 6.000 - 7.000 mo đạt tiêu chuẩn để bán. Như vậy, ngoài nguồn thu từ quả cau, người trồng còn có thêm khoảng 6 - 7 triệu đồng/năm từ chính phần phế phẩm trước đây bị bỏ đi.

Không chỉ giúp tăng thu nhập, việc tận dụng mo cau còn góp phần thay đổi thói quen sản xuất và sinh hoạt ở nhiều vùng quê. Những đống mo cau từng bị đốt bỏ gây khói bụi nay được thu gom, tái sử dụng để tạo ra giá trị kinh tế mới.

Hành trình biến mo cau thành sản phẩm xuất khẩu

Người góp phần tạo nên sự thay đổi ấy là anh Nguyễn Văn Tuyến (43 tuổi), Giám đốc Công ty TNHH Mega Eco ở xã Nghĩa Hành.

Ít ai biết rằng khi bắt đầu ý tưởng sản xuất chén, dĩa từ mo cau vào năm 2020, anh Tuyến từng đối mặt với không ít hoài nghi. Trong một lần tìm hiểu các sản phẩm thân thiện môi trường, anh biết được tại Ấn Độ, mo cau được sử dụng để sản xuất chén, dĩa dùng hằng ngày. Nhận thấy Quảng Ngãi có vùng nguyên liệu lớn, anh quyết định thử sức với hướng đi mới.

Năm 2020, anh mạnh dạn nhập máy móc từ Ấn Độ về, thuê 4 - 5 lao động địa phương để bắt đầu sản xuất. Tuy nhiên, khó khăn xuất hiện ngay từ khâu nguyên liệu.

“Lúc đó đi vận động người dân thu gom mo cau rất khó vì không ai nghĩ thứ trước giờ vứt đi lại bán được tiền”, anh Tuyến nhớ lại.

Không chỉ thiếu nguyên liệu, đầu ra sản phẩm cũng gặp nhiều trở ngại. Những chiếc chén, chiếc dĩa làm từ mo cau còn quá xa lạ với thị trường trong nước.

“Riêng năm 2020 gần như tôi không bán được sản phẩm nào. Mang hàng đi giới thiệu khắp nơi nhưng rất ít người quan tâm”, anh Tuyến kể.

Dù vậy, anh vẫn kiên trì theo đuổi hướng đi đã chọn. Anh tin rằng xu hướng tiêu dùng xanh sẽ phát triển mạnh trong tương lai và các sản phẩm thân thiện môi trường sớm được thị trường đón nhận.

Sau thời gian tìm hướng tiếp cận, anh bắt đầu đẩy mạnh quảng bá trên mạng xã hội, giới thiệu quy trình sản xuất hoàn toàn tự nhiên của sản phẩm. Từ những mo cau khô, công nhân sẽ chà rửa sạch, ngâm nước cho mềm rồi đưa vào khuôn ép nhiệt khoảng 40 giây để tạo hình. Sau đó, sản phẩm được cắt gọt theo viền khuôn để hoàn thiện thành chén, dĩa, khay đựng thực phẩm.

Theo anh Tuyến, toàn bộ quá trình sản xuất không sử dụng hóa chất. Nhờ đặc tính thân thiện môi trường, sản phẩm dần được thị trường chú ý. Đơn hàng bắt đầu tăng lên, đặc biệt từ các thị trường như Mỹ, Hà Lan, Hàn Quốc và Canada.

Đầu năm 2023, khi hoạt động ổn định hơn, anh Tuyến thành lập Công ty TNHH Mega Eco để mở rộng quy mô sản xuất và xây dựng thương hiệu.

Thị trường xanh mở ra dư địa lớn

Hiện doanh nghiệp của anh Tuyến cung cấp ra thị trường hơn 30 dòng sản phẩm từ mo cau với giá dao động khoảng 2.000 - 3.000 đồng/sản phẩm. Trong đó, các loại dĩa vuông, chén vuông và khay chữ nhật là những mặt hàng bán chạy nhất.

Theo anh Tuyến, sản phẩm từ mo cau có độ cứng tốt, không thấm nước, có thể dùng để đựng thực phẩm, trái cây, gia vị… Sau khi sản xuất, sản phẩm được khử khuẩn và đóng gói bằng bao ép nhiệt trước khi đưa ra thị trường.

Nếu như trước đây thị trường nội địa còn khá dè dặt thì hiện nay sức tiêu thụ đã tăng lên rõ rệt. Năm 2026, thị trường trong nước chiếm khoảng 60% sản lượng tiêu thụ của doanh nghiệp. Nhiều hệ thống lớn như AEON hay hãng hàng không Vietjet Air đã sử dụng sản phẩm của công ty.

Theo kế hoạch, riêng năm 2026, doanh nghiệp dự kiến đưa ra thị trường khoảng 4,5 triệu sản phẩm từ mo cau.

Sau hơn 6 năm kiên trì với hướng đi từ phế phẩm nông nghiệp, mô hình của anh Tuyến không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn tạo ra tác động xã hội rõ nét. Hiện nhà máy tạo việc làm ổn định cho khoảng 25 lao động địa phương. Đồng thời, khoảng 20 điểm thu mua mo cau cũng giúp hàng trăm hộ dân có thêm nguồn thu nhập phụ.

Điều anh Tuyến trăn trở lúc này không còn là đầu ra sản phẩm mà là làm sao nâng cao hơn nữa giá trị của các sản phẩm xanh từ mo cau.

“Tiềm năng còn rất lớn. Với công suất hiện tại, công ty chỉ mới tiêu thụ khoảng 1/3 lượng mo cau mà người dân có thể cung cấp”, anh Tuyến nói.