Ngư dân Quảng Ngãi đổi cách đi biển để giữ vững sinh kế

VHO - Trong bối cảnh giá nhiên liệu liên tục biến động, hoạt động khai thác hải sản của ngư dân Quảng Ngãi chịu không ít áp lực, thay vì bị động trước khó khăn, nhiều ngư dân đã chủ động điều chỉnh cách làm nghề, tìm hướng thích ứng linh hoạt để duy trì nhịp sống biển cả và giữ vững sinh kế.

Những ngày đầu tháng 4, tại Cảng cá Tịnh Hòa (xã Đông Sơn), không khí tấp nập tàu thuyền ra vào sau những chuyến biển dài ngày. Sau gần 25 ngày bám ngư trường Hoàng Sa, ông Đỗ Văn Chì (xã An Phú), chủ tàu cá QNg 97089TS vẫn còn nguyên cảm giác “căng mình” của một chuyến biển nhiều tính toán.

Ông Chì cho biết, biến động giá xăng dầu trong thời gian qua khiến mỗi quyết định ra khơi đều phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn trước. Nếu trước đây, nghề biển dựa nhiều vào kinh nghiệm và nhịp điệu tự nhiên của ngư trường, thì nay bài toán chi phí buộc ngư dân phải tính đến từng giờ vận hành máy, từng hải trình di chuyển.

Trong hành trình thích ứng ấy, điều đầu tiên thay đổi chính là cách tổ chức lao động trên tàu. Thay vì những khoảng nghỉ rời rạc như trước, các thuyền viên thống nhất tăng cường bám biển liên tục, tận dụng tối đa thời gian đánh bắt cả ngày lẫn đêm. Với họ, mỗi giờ lênh đênh trên biển không chỉ là thời gian lao động mà còn là nỗ lực cân bằng giữa chi phí và sản lượng.

Không dừng lại ở đó, ông Chì còn mạnh dạn kéo dài thời gian mỗi chuyến biển thêm vài ngày, trong giới hạn an toàn của nhiên liệu dự trữ. Sự điều chỉnh này không chỉ là tính toán kinh tế, mà còn phản ánh một sự thay đổi trong tư duy sản xuất – từ “đi biển theo thói quen” sang “đi biển theo hiệu quả”.

Chuyến biển vừa qua mang về hơn 8 tấn cá các loại, với giá trị hơn 500 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí, tàu vẫn có lãi, nhưng điều đáng chú ý hơn là cách ngư dân chủ động tìm lời giải cho bài toán khó của nghề biển hiện đại.

Nếu ông Chì lựa chọn kéo dài hành trình, thì nhiều ngư dân khác ở Quảng Ngãi lại chọn hướng đi mang tính cộng đồng hơn: liên kết tổ, đội khai thác. Đây không chỉ là sự thay đổi trong kỹ thuật sản xuất, mà còn là sự dịch chuyển trong “văn hoá nghề biển” – từ đơn lẻ sang gắn kết, từ kinh nghiệm cá nhân sang chia sẻ tập thể.

Ông Đinh Văn Danh (xã An Phú), chủ tàu cá QNg 92103TS, chia sẻ rằng chi phí mỗi chuyến biển hiện đã tăng đáng kể, khiến việc khai thác riêng lẻ trở nên rủi ro hơn. Trong hoàn cảnh đó, việc tham gia tổ đội 8 tàu không chỉ giúp giảm chi phí mà còn tạo nên một mạng lưới hỗ trợ trên biển.

Điểm đáng chú ý trong mô hình này là sự phân công vai trò giữa các tàu. Một số tàu đảm nhiệm việc thăm dò ngư trường, những tàu còn lại tập trung khai thác khi có tín hiệu thuận lợi. Thông tin được trao đổi qua bộ đàm, tạo nên một “nhịp điệu chung” giữa các con tàu giữa biển khơi rộng lớn.

Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, sự liên kết này còn đem lại cảm giác an tâm – một giá trị tinh thần quan trọng với những người mưu sinh giữa đại dương. Khi có sự cố hay thời tiết bất lợi, các tàu có thể hỗ trợ nhau, cùng chia sẻ rủi ro, điều mà trước đây mỗi con tàu phải tự xoay xở.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, giá nhiên liệu tăng giảm là yếu tố khách quan của thị trường, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động khai thác của ngư dân. Tuy nhiên, chính sự chủ động của bà con trong việc điều chỉnh phương thức sản xuất đã giúp giảm bớt tác động tiêu cực.

Ông Nguyễn Đức Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, hiện nay, nhiều địa phương đã có những cách làm rất hiệu quả như tổ chức khai thác theo tổ đội. Một số tàu được phân công ra khơi thăm dò ngư trường, khi có tín hiệu tốt sẽ gọi các tàu khác ra khai thác. Đây là mô hình liên kết rất khoa học, giúp tiết kiệm chi phí nhiên liệu và nâng cao hiệu quả sản xuất, cần được nhân rộng trong thời gian tới.