Mưa lớn đúng vụ gặt, nông dân Quảng Ngãi thấp thỏm nhìn lúa đổ

VHO - Mưa lớn kéo dài đúng thời điểm thu hoạch khiến nhiều diện tích lúa hè thu tại Quảng Ngãi bị ngã đổ. Lúa đứng trước nguy cơ giảm năng suất, nảy mầm ngay trên ruộng, trong khi nông dân phải tăng chi phí, thậm chí quay lại gặt thủ công để cứu mùa vụ.

Lúa chưa chín đã ngã rạp

Tại thôn Phú Mỹ, xã An Phú, những ngày này, nhiều cánh đồng lúa hè thu trở nên xác xơ sau các trận mưa lớn. Không ít diện tích lúa vẫn còn xanh nhưng đã ngã rạp, bông lúa nằm sát mặt ruộng, khiến việc thu hoạch bằng máy gặp nhiều khó khăn.

Gia đình bà Đỗ Thị Quyên xuống giống ĐV108 trên diện tích khoảng 1,5 sào. Theo dự kiến, khoảng 10 ngày nữa mới đến kì thu hoạch, nhưng mưa lớn đã khiến phần lớn diện tích lúa bị đổ ngã.

“Còn khoảng 10 ngày nữa mới thu hoạch, nhưng lúa đã ngã hết rồi. Lúa còn xanh nên bà con không thể cắt gặt bằng máy được”, bà Quyên cho biết.

Theo bà Quyên, khi ruộng bị lún, cây lúa nằm sát mặt đất, máy gặt rất khó tiếp cận. Để hạn chế thiệt hại, người dân phải tự dựng lúa lên, bó từng cụm, chờ lúa già thêm rồi mới tìm cách thu hoạch.

“Phải đỡ cho lúa đứng lên, nắm buộc từng đống, từng chùm thì mới có thể cắt được. Chứ lúa ngã hết thế này thì máy không vào cắt được”, bà Quyên nói.

Điều khiến người dân lo lắng nhất là lúa chưa đến thời điểm thu hoạch nhưng đã bị đổ ngã trên diện rộng. Nếu mưa tiếp tục kéo dài, những bông lúa nằm sát mặt ruộng có thể bị dập, hạt nảy mầm, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng lúa.

Không có máy, phải quay lại gặt tay

Trên một thửa ruộng khác, bà Đặng Thị Kim Cúc đang tất bật thu hoạch lúa. Gia đình bà canh tác 4 sào. Những năm trước, đến kì thu hoạch, máy gặt liên hợp xuống đồng, chỉ trong thời gian ngắn đã hoàn tất việc cắt và tuốt lúa.

Năm nay, mưa liên tục khiến nền ruộng lún sâu, máy không thể hoạt động. “Những mùa trước, nếu trời không mưa thì máy xuống cắt, gặt cho mình rồi chở về. Nhưng mùa này mưa, mấy ngày nay đi tìm máy mà máy cũng không thể xuống được, vì xuống là bị lún”, bà Cúc chia sẻ.

Không thể chờ đợi thêm, gia đình bà phải chuyển sang thu hoạch thủ công. Cách làm vốn đã ít phổ biến từ khi máy gặt đập liên hợp được sử dụng rộng rãi nay lại trở thành giải pháp bất đắc dĩ để cứu lúa.

“Chúng tôi phải cắt đem về trải dọc đường, rồi xe chạy qua chạy lại hoặc ra bờ ruộng dùng chân giẫm, giũ từng chút để hạt lúa rơi ra”, bà Cúc kể.

Việc thu hoạch thủ công không chỉ mất nhiều thời gian mà còn phát sinh thêm tiền thuê nhân công, trong khi lượng lúa thu hồi có thể không bằng gặt máy.

“Nông dân sống nhờ vào hạt lúa. Bỏ công, bỏ của xuống ruộng mà đến mùa gặt gặp mưa như thế này, không gặt thì mất trắng. Nhưng bỏ cũng không đành, dù thế nào cũng phải gặt lên, được hạt nào hay hạt đó”, bà Cúc bộc bạch.

Tại thôn Phú Mỹ, tình trạng tương tự cũng diễn ra trên diện rộng. Ông Nguyễn Hữu Kế, Trưởng thôn Phú Mỹ, cho biết, gần 3ha lúa của người dân bị ngã đổ, phần lớn diện tích vẫn còn xanh.

“Lúa còn xanh nhưng thời tiết như thế này nên bà con cũng tranh thủ gặt. Tuy nhiên, mưa khiến lúa ngã rất nhiều, có nơi ngã xoay quằng nên không thể gặt bằng máy”, ông Kế cho biết.

Lúa nảy mầm ngay trên ruộng

Tại thôn Nghĩa Hà, xã An Phú, nỗi lo của người dân đã trở thành hiện thực. Hơn 3 sào lúa của gia đình bà Đặng Thị Lành đã đến thời gian thu hoạch nhưng trong lúc chờ máy gặt, mưa kéo dài khiến toàn bộ diện tích bị ngã rạp.

“Năm nay, giá phân bón, nhân công đều cao. Gia đình tôi đã đầu tư vào 3 sào ruộng hơn 4 triệu đồng. Vậy mà giờ đã đến lúc thu hoạch thì lại đứng nhìn lúa mọc mầm ngay trên ruộng. Tôi xót lắm!”, bà Lành nói.

Thôn Nghĩa Hà gieo sạ khoảng 10ha lúa hè thu, đến nay đã thu hoạch khoảng 70%. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều diện tích cần thêm 5 - 7 ngày mới đến thời gian thu hoạch.

Ông Lê Tấn Hùng, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Nghĩa Hà, cho biết một trong những nguyên nhân khiến thời điểm thu hoạch không đồng đều là người dân sử dụng nhiều giống lúa khác nhau, thời gian sinh trưởng khác nhau. Những diện tích thu hoạch muộn vì thế có nguy cơ chịu tác động bất lợi của thời tiết cuối vụ.

Theo ông Hùng, Nghĩa Hà là khu vực chủ động được nguồn nước tưới. Do đó, ngành nông nghiệp cần nghiên cứu, xây dựng lịch thời vụ phù hợp với từng vùng sản xuất. Những khu vực chủ động nguồn nước có thể bố trí gieo sạ sớm hơn, qua đó hạn chế rủi ro khi bước vào thời điểm mưa lớn cuối vụ.

Không chỉ tại xã An Phú, nông dân ở thôn Điện An và Điện An 1, xã Tư Nghĩa cũng đang thấp thỏm chờ máy gặt.

Hiện gần 70ha lúa hè thu tại hai thôn chưa được thu hoạch. Nhiều diện tích bị ngã đổ, bông lúa nằm rạp sát mặt ruộng sau những trận mưa lớn. Một số ruộng còn ngập nước, nền đất lún khiến máy gặt chưa thể xuống đồng.

Trước tình hình đó, Hợp tác xã Nông nghiệp Điện An tập trung huy động máy gặt, ưu tiên những diện tích lúa ngã đổ nặng.

Ông Nguyễn Đức Thắng, Phó Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Điện An, cho biết đơn vị sẽ điều máy đến những ruộng cần thu hoạch gấp. Tuy nhiên, với những chân ruộng còn ngập nước, nền đất quá lún, máy chưa thể hoạt động.

Mưa lớn khiến nhu cầu thuê máy gặt tăng cao trong cùng thời điểm, kéo theo nguy cơ chi phí thu hoạch tăng. Để hạn chế tình trạng giá gặt tăng bất thường, chính quyền địa phương phối hợp với hợp tác xã làm việc với các chủ máy, thống nhất mức giá.

“Mức giá gặt lúa thông thường khoảng 220.000 đồng/sào. Đối với diện tích lúa ngã đổ, chủ ruộng và chủ máy gặt tự thỏa thuận nhưng không vượt quá 260.000 đồng/sào”, ông Trần Văn Tân, Trưởng thôn Điện An, xã Tư Nghĩa cho biết.