Kỷ luật tiến độ đầu tư công: Thông điệp điều hành mới

VHO - Từ việc không lùi thời hạn thông xe tuyến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Đồng Nai phát đi thông điệp rõ ràng: tiến độ không còn là biến số linh hoạt, mà trở thành kỷ luật phải thực thi trong điều hành đầu tư công.

Quyết định giữ nguyên thời hạn thông xe, đi kèm mệnh lệnh sẵn sàng cắt hợp đồng với nhà thầu yếu, không chỉ là cách xử lý một dự án cụ thể mà còn cho thấy sự thay đổi trong tư duy điều hành.

Tại công trường, lãnh đạo tỉnh Đồng Nai yêu cầu rà soát từng gói thầu, xác định trách nhiệm cụ thể, đồng thời nhấn mạnh việc thay thế ngay những đơn vị thi công không đáp ứng yêu cầu.

Khi mục tiêu cuối tháng 4.2026 được giữ nguyên trong bối cảnh nhiều hạng mục đã đạt trên 90% khối lượng và mặt bằng cơ bản hoàn tất, tiến độ không còn là chỉ tiêu mềm mà trở thành cam kết cứng.

Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần của Luật Đầu tư công, trong đó yêu cầu quản lý chặt chẽ tiến độ, chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia dự án.

Luật cũng đặt ra nguyên tắc xử lý trách nhiệm đối với tổ chức, cá nhân làm chậm tiến độ hoặc làm giảm hiệu quả đầu tư. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít dự án hạ tầng từng rơi vào tình trạng điều chỉnh tiến độ nhiều lần, khiến “trễ hẹn” trở thành hiện tượng quen thuộc.

Việc một địa phương kiên quyết giữ mốc tiến độ và gắn với chế tài cụ thể cho thấy sự chuyển dịch từ quản lý hành chính sang kỷ luật thực thi.

Trong lĩnh vực PPP, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư cũng quy định nguyên tắc thực hiện hợp đồng và cho phép áp dụng các biện pháp như chấm dứt hợp đồng trước thời hạn khi vi phạm nghĩa vụ.

Dù vậy, trên thực tế, việc thay thế nhà thầu thường được cân nhắc thận trọng do lo ngại phát sinh tranh chấp.

Vì thế, thông điệp “làm không tốt thì cắt” ngay tại công trường không chỉ là quyết định kỹ thuật, mà là lựa chọn về phương thức quản trị, đặt hiệu quả dự án lên trên sự an toàn trong điều hành.

Điểm đáng chú ý là áp lực tiến độ trong trường hợp này không còn đến từ giải phóng mặt bằng hay thủ tục, mà nằm ở năng lực tổ chức thi công.

Khi điều kiện đã sẵn sàng, việc giữ nguyên mốc thời gian đồng nghĩa với việc chuyển toàn bộ áp lực xuống nhà thầu và bộ máy quản lý dự án. Tiến độ vì thế trở thành tiêu chí sàng lọc năng lực thực sự.

Tuyến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu giữ vai trò then chốt trong kết nối vùng Đông Nam Bộ với hệ thống cảng biển, giảm tải cho Quốc lộ 51 và mở rộng không gian phát triển.

Trong bối cảnh đó, mỗi tháng chậm tiến độ không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là chi phí cơ hội của nền kinh tế.

Từ câu chuyện của Đồng Nai, có thể thấy một xu hướng đang hình thành: đầu tư công không chỉ cần vốn và cơ chế, mà cần cả kỷ luật thực thi.

Khi tiến độ trở thành cam kết cứng và chế tài được đặt ra rõ ràng, “trễ hẹn” sẽ không còn là điều mặc nhiên được chấp nhận.