Hơn một nửa doanh nghiệp hoạt động vẫn chưa có lãi

VHO - Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 6.2026, cả nước có gần 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Dù tỉ lệ doanh nghiệp có lãi năm 2025 tăng lên 42,6%, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, trọng tâm không chỉ là tháo gỡ khó khăn trước mắt mà phải kiến tạo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, khơi thông nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

 Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết ngày 30.6.2026, cả nước có gần 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, với tổng vốn đăng ký hơn 30,6 triệu tỉ đồng. Khu vực doanh nghiệp hiện đóng góp trên 60% GDP, tạo việc làm cho khoảng 17,6 triệu lao động và giữ vai trò chủ lực trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Trong 6 tháng đầu năm, gần 170.000 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng hơn 11,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, gần 111.700 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,5%; gần 58.150 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Bình quân mỗi tháng có gần 19.000 doanh nghiệp thành lập mới, cao hơn 1,6 lần mức bình quân giai đoạn 2021-2025.

Đáng chú ý, vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới đạt khoảng 1,35 triệu tỉ đồng, tăng 64,8%; quy mô vốn bình quân đạt 12,22 tỉ đồng/doanh nghiệp, tăng 35,7%. Bên cạnh đó, số doanh nghiệp đăng ký vốn từ 100-1.000 tỷ đồng tăng 30,6%, cùng khoảng 130 doanh nghiệp có vốn trên 1.000 tỉ đồng, cho thấy xu hướng xuất hiện ngày càng nhiều doanh nghiệp quy mô lớn ngay từ khi thành lập.

Chỉ hơn 4/10 doanh nghiệp có lãi

Bức tranh hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực nhưng chưa thật sự vững chắc.

Theo Bộ Tài chính, năm 2025, 42,6% doanh nghiệp đang hoạt động có lãi, tăng 5,5 điểm phần trăm so với năm trước; 44,4% doanh nghiệp hòa vốn, giảm 5,6 điểm phần trăm; còn khoảng 13% doanh nghiệp thua lỗ, cơ bản ổn định.

Dù vậy, phần lớn doanh nghiệp mới vẫn thuộc nhóm quy mô nhỏ. Doanh nghiệp có vốn đăng ký dưới 10 tỉ đồng chiếm 94,5% số doanh nghiệp thành lập mới, đồng thời cũng chiếm tới 90,3% số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Điều này phản ánh sức chống chịu của khu vực doanh nghiệp nhỏ vẫn còn hạn chế trước biến động chi phí, khả năng tiếp cận tín dụng, sức mua và năng lực quản trị.

Một chỉ dấu khác là tổng vốn đăng ký tăng thêm của các doanh nghiệp đang hoạt động giảm 11,1%, xuống hơn 1,7 triệu tỉ đồng, cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn thận trọng trong mở rộng đầu tư.

Hoàn thiện thể chế để doanh nghiệp bứt phá

Liên quan đến vấn đề này, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới phụ thuộc rất lớn vào sức khỏe và năng lực của cộng đồng doanh nghiệp.

Theo Thủ tướng, tinh thần xuyên suốt là chuyển mạnh từ nhận diện và tháo gỡ khó khăn sang hoàn thiện nền tảng kiến tạo phát triển; từ đối thoại sang hành động quyết liệt; từ cam kết sang kết quả cụ thể để doanh nghiệp thực sự cảm nhận được sự thay đổi.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương xử lý dứt điểm các vướng mắc thuộc thẩm quyền; rà soát toàn diện các quy định liên quan đến đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường, thuế, hải quan, kiểm tra chuyên ngành; chấm dứt tình trạng quy định chồng chéo, cách hiểu khác nhau và né tránh trách nhiệm.

Song song với cải cách thể chế, Chính phủ sẽ tiếp tục khơi thông các nguồn lực về vốn, đất đai và đầu tư, phát triển lành mạnh thị trường vốn, xử lý các dự án chậm triển khai, đẩy nhanh hoàn thuế, thanh quyết toán đầu tư công và mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh cắt giảm chi phí logistics, chi phí tuân thủ, đổi mới xúc tiến thương mại, tận dụng hiệu quả các FTA và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho doanh nghiệp.

Du lịch, văn hóa hưởng lợi từ cải cách môi trường kinh doanh

Những định hướng Chính phủ đưa ra không chỉ tác động tới lĩnh vực sản xuất mà còn mở thêm dư địa cho các ngành dịch vụ, đặc biệt là du lịch và công nghiệp văn hóa.

Việc cải cách thủ tục đầu tư, đất đai, quy hoạch, phát triển hạ tầng, giảm chi phí logistics và đẩy mạnh chuyển đổi số sẽ góp phần rút ngắn thời gian triển khai các dự án du lịch, nghỉ dưỡng, khách sạn, khu vui chơi và các thiết chế văn hóa.

Đồng thời, định hướng mở rộng thị trường quốc tế thông qua các FTA, triển khai chương trình Go Global giai đoạn 2026-2030 và xây dựng chương trình "Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam" cũng tạo điều kiện để sản phẩm văn hóa, du lịch, dịch vụ sáng tạo của Việt Nam mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo Thủ tướng, phát triển doanh nghiệp là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược quốc gia. Mọi chính sách phải hướng tới xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, bảo đảm quyền tự do kinh doanh, khuyến khích đổi mới sáng tạo và phát huy vai trò của cả ba khu vực doanh nghiệp nhà nước, tư nhân và FDI, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.