Grab bị phạt 1,36 tỉ đồng: Người dùng cần biết gì về quyền đối với dữ liệu cá nhân?

VHO - Vụ Grab bị xử phạt 1,36 tỉ đồng cho thấy người dùng các nền tảng số có nhiều quyền đối với dữ liệu cá nhân và thông tin giao dịch mà không phải ai cũng biết.

Grab bị xử phạt vì 6 hành vi vi phạm

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) cho biết đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty TNHH Grab với tổng số tiền 1,36 tỉ đồng do có 6 hành vi vi phạm quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo cơ quan quản lý, Grab không cho người tiêu dùng lựa chọn việc đồng ý hoặc không đồng ý cho phép sử dụng thông tin cá nhân để chia sẻ, tiết lộ hoặc chuyển giao cho bên thứ ba.

Doanh nghiệp cũng bị xác định có quy định những điều khoản không được phép trong điều kiện giao dịch chung áp dụng trên phạm vi toàn quốc.

Một vi phạm khác là Grab không thông báo trước hoặc công khai cho người tiêu dùng việc tài trợ dưới mọi hình thức cho người có ảnh hưởng sử dụng hình ảnh, lời khuyên hoặc khuyến nghị nhằm xúc tiến thương mại, khuyến khích khách hàng mua, sử dụng sản phẩm, dịch vụ.

Ngoài ra, doanh nghiệp không hiển thị đầy đủ, chính xác kết quả phản hồi, đánh giá theo quy định; điều kiện giao dịch chung không quy định cụ thể thời điểm áp dụng; đồng thời không công khai để nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương có thể tiếp cận các nội dung, cơ chế và chính sách áp dụng đối với nhóm khách hàng này.

Trên cơ sở đó, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia yêu cầu Grab chấm dứt các hành vi vi phạm, chủ động rà soát và hoàn thiện các chính sách nhằm bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo báo cáo của Grab, doanh nghiệp đã khắc phục các hành vi vi phạm và thực hiện nộp phạt theo quy định.

Ứng dụng gọi xe biết gì về khách hàng?

Quyết định xử phạt chỉ áp dụng đối với Grab và không đồng nghĩa các nền tảng gọi xe khác như Be, Green SM hay Tada có cùng vi phạm. Tuy nhiên, vụ việc cho thấy một vấn đề rộng hơn khi các ứng dụng gọi xe ngày càng mở rộng sang giao đồ ăn, mua sắm, thanh toán và nhiều dịch vụ số khác.

Để thực hiện một chuyến xe, ứng dụng cần thu thập các thông tin như điểm đón, điểm đến, thời gian đặt xe, loại phương tiện và phương thức thanh toán. Trong quá trình sử dụng, hệ thống còn có thể ghi nhận lộ trình di chuyển, thời gian hành trình, đánh giá của khách hàng cùng nhiều dữ liệu vận hành khác.

Qua thời gian, lượng dữ liệu này có thể phản ánh thói quen đi lại, tần suất sử dụng dịch vụ, thời điểm phát sinh nhu cầu cũng như xu hướng tiêu dùng của từng khách hàng.

Đối với doanh nghiệp nền tảng, hàng triệu giao dịch mỗi ngày không chỉ tạo doanh thu mà còn hình thành kho dữ liệu lớn phục vụ tối ưu vận hành, nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm và cá nhân hóa dịch vụ.

Người dùng có quyền gì đối với dữ liệu cá nhân?

Theo chính sách bảo mật được các nền tảng công khai, dữ liệu thu thập từ người dùng có thể bao gồm vị trí, giao dịch, hoạt động sử dụng dịch vụ, thông tin thiết bị... nhằm cung cấp, duy trì, cá nhân hóa dịch vụ, bảo đảm an toàn hệ thống hoặc phát triển sản phẩm mới. Trong một số trường hợp, dữ liệu cũng có thể được chia sẻ với tài xế, đơn vị giao hàng, đối tác thương mại hoặc nhà cung cấp dịch vụ để phục vụ các mục đích đã công bố.

Tuy nhiên, theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 và các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, người dùng không chỉ là đối tượng cung cấp thông tin mà còn có nhiều quyền đối với dữ liệu của mình.

Cụ thể, người tiêu dùng có quyền được bảo vệ thông tin cá nhân; được cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về sản phẩm, dịch vụ, điều kiện giao dịch trước khi quyết định sử dụng; được lựa chọn đồng ý hoặc từ chối việc xử lý dữ liệu trong các trường hợp pháp luật quy định; đồng thời có quyền yêu cầu chỉnh sửa, cập nhật, xóa dữ liệu hoặc rút lại sự đồng ý đối với một số hoạt động xử lý thông tin.

Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng có quyền được cung cấp thông tin minh bạch, trung thực về các hoạt động quảng cáo, tài trợ, khuyến mại hay xúc tiến thương mại để không bị nhầm lẫn giữa nội dung quảng bá và đánh giá khách quan. Đối với nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương, pháp luật còn yêu cầu doanh nghiệp công khai các cơ chế, chính sách hỗ trợ và bảo vệ phù hợp.

Các chuyên gia bảo mật cho rằng khi dữ liệu được sử dụng để phân tích hành vi, cá nhân hóa quảng cáo hoặc phát triển các sản phẩm tài chính, doanh nghiệp cần minh bạch về phạm vi, mục đích và đối tượng tiếp cận dữ liệu.

Người dùng cũng nên chỉ cấp những quyền truy cập thực sự cần thiết cho ứng dụng, thường xuyên rà soát các quyền đã cấp và đọc kỹ chính sách bảo mật, đặc biệt là các nội dung liên quan đến mục đích thu thập, thời gian lưu trữ và việc chia sẻ dữ liệu cho bên thứ ba.

Đây cũng là những quyền mà vụ Grab bị xử phạt đã một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo, nhắc nhở cả doanh nghiệp và người tiêu dùng về yêu cầu minh bạch trong thu thập, sử dụng dữ liệu trên các nền tảng số.