Giữ chân khán giả truyền hình trong “kỷ nguyên” đa nền tảng

VHO - Trong “kỷ nguyên” đa nền tảng, khi khán giả chỉ một cú chạm đã có thể bước sang vô vàn lựa chọn giải trí, truyền hình không còn đứng ở vị thế độc tôn.

Giữ chân người xem vì thế trở thành bài toán sống còn, đòi hỏi truyền hình phải tự làm mới mình mạnh mẽ, từ nội dung, công nghệ đến cách kết nối cảm xúc, để tiếp tục khẳng định vai trò không thể thay thế trong đời sống văn hóa - thông tin của xã hội hiện đại.

 Sức ép từ sự “chuyển dịch”

Có thể thấy, việc giữ chân khán giả truyền hình đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh môi trường truyền thông thay đổi nhanh chóng. Từ vị thế là một trong những phương tiện thông tin - giải trí chủ đạo, truyền hình hiện phải chịu sức cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các nền tảng số, qua đó làm thay đổi đáng kể thói quen tiếp nhận và tiêu thụ nội dung của công chúng. Khán giả ngày nay ưu tiên những hình thức tiếp cận thông tin linh hoạt, thuận tiện, mang tính cá nhân hóa cao.

Mạng xã hội và các dịch vụ xem video theo yêu cầu cho phép người dùng chủ động lựa chọn nội dung, thời điểm cũng như thiết bị xem. Trong khi đó, truyền hình truyền thống vẫn chủ yếu dựa vào lịch phát sóng cố định, khiến khả năng đáp ứng nhu cầu đa dạng của khán giả phần nào bị hạn chế. Khoảng cách giữa phương thức phát sóng và thói quen tiếp nhận mới dần trở thành rào cản trong việc duy trì lượng người xem.

Theo Phó Giám đốc Báo và Đài PT&TH Vĩnh Long Huỳnh Tấn Phát, các nền tảng mạng xã hội như YouTube, TikTok hay Facebook có khả năng lan truyền thông tin rất nhanh đến người dùng. Đồng thời, những nền tảng này không ngừng tối ưu trải nghiệm, giúp khán giả có thể tiếp cận thông tin ở bất kỳ thời điểm nào.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, sự gia tăng về số lượng chương trình cùng nhiều loại hình giải trí khác cũng khiến khán giả bị “phân tán”. Nếu không có định hướng nội dung rõ ràng và bản sắc riêng, mỗi kênh truyền hình sẽ khó tạo được sự gắn bó lâu dài với người xem. Sự cạnh tranh vì thế không chỉ diễn ra giữa truyền hình và các nền tảng số, mà còn ngay trong nội bộ hệ thống truyền hình.

Mặt khác, mối quan hệ giữa truyền hình và khán giả đôi khi vẫn chưa thực sự mang tính tương tác. Khán giả ngày nay không chỉ muốn xem mà còn mong muốn tham gia, phản hồi và đồng sáng tạo nội dung. Tuy nhiên, nhiều chương trình truyền hình còn thiếu không gian tương tác thực chất, chưa khai thác hiệu quả phản hồi từ công chúng để điều chỉnh nội dung, khiến khoảng cách giữa nhà sản xuất và người xem ngày càng nới rộng.

Khẳng định vai trò trong đời sống văn hóa - thông tin

Yêu cầu đặt ra với truyền hình hiện nay không phải là những thay đổi mang tính nhất thời, mà là một quá trình điều chỉnh toàn diện, lâu dài để thích ứng với xu hướng truyền thông mới, qua đó duy trì và khẳng định vai trò của truyền hình trong đời sống văn hóa - thông tin. Nhà báo Thu Uyên, người sáng lập chương trình Như chưa hề có cuộc chia ly, khẳng định truyền hình có những ưu thế riêng về quy trình, phương thức sản xuất và tư duy sản phẩm. Chỉ những sản phẩm được đầu tư chỉn chu, tỉ mỉ mới có thể tạo ra giá trị bền vững; chính các chương trình chất lượng cao là yếu tố giữ chân khán giả ở lại với truyền hình.

Để không bị tụt lại phía sau, truyền hình buộc phải đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung, công nghệ lẫn cách tiếp cận công chúng. Trong đó, giải pháp cốt lõi vẫn nằm ở chất lượng nội dung. Khi khán giả có nhiều lựa chọn hơn bao giờ hết, họ chỉ gắn bó với những chương trình thực sự hấp dẫn, giàu giá trị và thể hiện rõ sự khác biệt. Các đài truyền hình, đơn vị sản xuất vì vậy cần đầu tư chiều sâu cho kịch bản, hạn chế tình trạng chương trình trùng lặp, na ná nhau, thiếu sáng tạo.

Song song với nội dung, đổi mới hình thức thể hiện là yếu tố không thể thiếu. Nhịp độ chương trình cần nhanh hơn, hình ảnh sinh động hơn, cách dẫn dắt gần gũi, phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của khán giả trẻ. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ đồ họa, thực tế ảo, trường quay ảo hay mở rộng tương tác trực tiếp với người xem qua mạng xã hội vừa gia tăng sức hút vừa mang lại cảm giác mới mẻ cho các chương trình truyền hình.

Dù chịu sức ép cạnh tranh lớn từ các nền tảng số, truyền hình vẫn cần phát triển theo hướng kết hợp với chiến lược đa nền tảng. Thực tế cho thấy, truyền hình ngày nay không còn tồn tại độc lập mà phải gắn kết chặt chẽ với website, mạng xã hội, các ứng dụng OTT. Việc phát sóng song song, cắt dựng nội dung ngắn để lan tỏa trên nền tảng số giúp chương trình tiếp cận khán giả ở nhiều “điểm chạm” khác nhau, từ đó kéo người xem quay trở lại với màn ảnh nhỏ.

Đặc biệt, nghiên cứu khán giả cần được đặt ở vị trí trung tâm. Thông qua các dữ liệu đo lường, khảo sát và phản hồi, các đài truyền hình có thể hiểu rõ hơn nhu cầu, sở thích và hành vi của từng nhóm công chúng. Trên cơ sở đó, nội dung và khung giờ phát sóng được điều chỉnh linh hoạt, phù hợp hơn với thực tiễn.

Trong bối cảnh truyền thông không ngừng biến đổi, giữ chân khán giả không còn là câu chuyện riêng của một chương trình hay một kênh, mà là thước đo năng lực thích ứng của cả hệ thống truyền hình. Thách thức là rất lớn, nhưng đó cũng là cơ hội để truyền hình tái định vị, trở về với giá trị cốt lõi là nội dung nhân văn, chuẩn mực, giàu chiều sâu và có sức lan tỏa xã hội.

Khi biết lắng nghe khán giả, tận dụng lợi thế sản xuất chuyên nghiệp, đồng thời chủ động hòa mình vào dòng chảy công nghệ và đa nền tảng, truyền hình hoàn toàn có thể giữ vững vị trí trong đời sống văn hóa - thông tin. Sự thay đổi không nhằm chạy theo xu hướng nhất thời, mà để tiếp tục là điểm tựa tin cậy, là không gian kết nối cộng đồng, nơi khán giả tìm thấy cả thông tin, cảm xúc và những giá trị bền vững giữa “biển” lựa chọn của kỷ nguyên số.