Việt Nam đặt cộng đồng vào trung tâm phát triển bền vững

VHO - Tại Hội nghị quốc tế “Du lịch xanh tuần hoàn tại các nước thành viên CICA”, vừa diễn ra tại Cộng hòa Azerbaijan, Việt Nam đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển du lịch cộng đồng.

 Du lịch xanh và tuần hoàn trở thành ưu tiên toàn cầu

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai đã dẫn đầu đoàn công tác Việt Nam tham dự sự kiện do Cơ quan Du lịch Nhà nước Azerbaijan tổ chức trong khuôn khổ nhiệm kỳ Chủ tịch Hội nghị về Tương tác và Các biện pháp xây dựng lòng tin ở châu Á (CICA). Tại Diễn đàn, Việt Nam chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển du lịch cộng đồng, khẳng định quan điểm lấy cộng đồng làm trung tâm, lấy văn hóa làm nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành Du lịch.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Chủ tịch Cơ quan Du lịch Quốc gia Azerbaijan Fuad Naghiyev cho rằng du lịch xanh và phát triển bền vững đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các quốc gia trong bối cảnh biến đổi khí hậu và những thách thức môi trường ngày càng gia tăng. Theo ông Fuad Naghiyev, thành công của du lịch không thể chỉ được đo bằng lượng khách hay doanh thu, mà cần được đánh giá thông qua những giá trị mang lại cho cộng đồng địa phương và mức độ đóng góp vào việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Việc Azerbaijan đăng cai Hội nghị COP29 năm 2024 và lần đầu tiên đưa sáng kiến “Ngày Du lịch” vào chương trình nghị sự của Hội nghị, đã cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của ngành Du lịch trong các nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu.

Chia sẻ tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai nhấn mạnh, một trong những câu hỏi quan trọng của ngành Du lịch hiện nay là làm thế nào để các điểm đến có thể phát triển hài hòa giữa bảo tồn văn hóa, nâng cao đời sống cộng đồng và mang lại trải nghiệm có giá trị cho du khách.

Theo bà Nguyễn Thị Hoa Mai, tại Việt Nam du lịch được nhìn nhận không chỉ là hoạt động kinh tế mà còn là công cụ góp phần bảo tồn di sản văn hóa, cải thiện sinh kế người dân và tăng cường sự thấu hiểu giữa các cộng đồng. Du lịch cộng đồng vì thế luôn được xác định là một trong những định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch bền vững của Việt Nam. Quan điểm này đã được thể chế hóa trong Luật Du lịch, Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 cùng nhiều chương trình mục tiêu quốc gia liên quan đến xây dựng nông thôn mới và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Phó Cục trưởng Nguyễn Thị Hoa Mai cho rằng, người dân địa phương cần trở thành chủ thể của quá trình phát triển du lịch thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng. Trên cơ sở đó, Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ cộng đồng, từ đầu tư hạ tầng, đào tạo kỹ năng nghề, khuyến khích khởi nghiệp đến mở rộng sự tham gia của người dân trong quản lý điểm đến.

Thúc đẩy hợp tác vì mục tiêu phát triển bền vững

Để minh họa cho cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm, đại diện Việt Nam đã giới thiệu tới hội nghị ba mô hình du lịch cộng đồng tiêu biểu. Làng nhà sàn sinh thái Thái Hải (Thái Nguyên) được xem là hình mẫu về bảo tồn di sản sống. Mô hình “3 cùng” gồm cùng ăn chung một nồi, cùng tiêu chung một túi và cùng sinh sống trong không gian cộng đồng đã góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của người Tày, đồng thời tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Làng văn hóa du lịch cộng đồng Lô Lô Chải (Tuyên Quang) cho thấy du lịch có thể trở thành động lực khơi dậy niềm tự hào dân tộc và củng cố bản sắc văn hóa. Việc trao quyền cho cộng đồng đã giúp các giá trị kiến trúc, nghệ thuật truyền thống của người Lô Lô được bảo tồn và phát huy hiệu quả. Trong khi đó, mô hình du lịch thích ứng thời tiết tại Tân Hóa (Quảng Trị) là minh chứng cho khả năng kết hợp giữa phát triển du lịch và nâng cao năng lực chống chịu trước biến đổi khí hậu. Hệ thống nhà phao ứng phó lũ cùng các sản phẩm trải nghiệm tại khu vực hang động Tú Làn, đã tạo nên hướng đi mới cho địa phương vốn thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai.

Từ những mô hình thực tiễn này, Phó Cục trưởng Nguyễn Thị Hoa Mai nhấn mạnh rằng, du lịch không nên biến cộng đồng thành đối tượng để khai thác, mà cần tạo điều kiện để người dân tự kể câu chuyện về quê hương, gìn giữ di sản và tham gia quyết định tương lai của chính mình. “Khi người dân địa phương được hưởng lợi từ du lịch, họ sẽ có thêm động lực để bảo vệ các giá trị văn hóa và thiên nhiên. Khi cộng đồng tự hào về di sản của mình, du khách sẽ có được những trải nghiệm chân thực và sâu sắc hơn. Và khi du khách tôn trọng văn hóa và môi trường địa phương, các điểm đến sẽ phát triển bền vững hơn”, bà Nguyễn Thị Hoa Mai chia sẻ.

Bên cạnh phần trình bày của Việt Nam, hội nghị cũng ghi nhận nhiều kinh nghiệm đáng chú ý từ các quốc gia thành viên CICA. Thứ trưởng Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập Yomna Elbaha giới thiệu dự án tái thiết đô thị tại thành phố lịch sử Esna, giúp gia tăng lượng khách thông qua việc khai thác giá trị văn hóa bản địa và trao cơ hội cho phụ nữ tham gia điều hành các hoạt động kinh doanh du lịch. Đại diện Bộ Du lịch Campuchia đề xuất tăng cường kết nối giữa các quốc gia thành viên, đẩy mạnh chuyển đổi số và đầu tư vào hạ tầng xanh nhằm biến các giá trị di sản thành nguồn lực phát triển cho cộng đồng địa phương.

Những chia sẻ tại Hội nghị cho thấy xu hướng phát triển du lịch của thế giới đang ngày càng hướng tới việc cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, bảo tồn tài nguyên và nâng cao chất lượng sống của cộng đồng. Với kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển du lịch cộng đồng, Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là một điểm sáng của khu vực trong hành trình hướng tới một ngành Du lịch phát triển bền vững và giàu bản sắc.