Trải nghiệm một Hội An xanh ở làng chài Tân Thành

VHO - Từ một vùng quê bình dị ven biển An Bàng, làng chài Tân Thành, phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng đang dần trở thành một trong những mô hình du lịch cộng đồng tiêu biểu, nơi cộng đồng địa phương giữ vai trò trung tâm trong việc kiến tạo và hưởng lợi từ phát triển du lịch.

Điểm làm nên bản sắc riêng của làng chài Tân Thành chính là nhịp sống bình dị, giá trị văn hóa bản địa được cộng đồng cư dân cùng những doanh nghiệp, cá nhân từ nơi khác đến sinh sống gìn giữ và làm mới bằng tư duy phát triển du lịch có trách nhiệm, tạo dựng một không gian du lịch xanh, sáng tạo và bền vững.

Dấu ấn lễ hội làng chài

Lễ hội Block Fest 2026 diễn ra đầy màu sắc vào hồi đầu tháng 8 đã một lần nữa khẳng định sức hút riêng của một điểm đến giàu bản sắc sáng tạo tại làng chài Tân Thành.

Xen kẽ với các hoạt động âm nhạc, biểu diễn hiện đại của các nghệ sĩ ở Hội An và quốc tế là những trải nghiệm đầy thú vị với văn hóa bản địa, trình diễn nghề truyền thống, giao lưu gặp gỡ đồng bào Cơ Tu, Ca Dong, múa và diễu hành cồng chiêng - Tung tung Da dá, biểu diễn hô hát bài chòi, trình diễn áo dài, múa Chăm, các trò chơi dân gian, workshop tái chế vải vụn Soi Handmade,…

Rất đông du khách, cộng đồng người nước ngoài sống tại Hội An, Đà Nẵng cùng người dân địa phương đã đến tham gia, trải nghiệm một di sản Hội An khác đầy sắc màu, sôi động theo đúng tinh thần “Điểm hẹn văn hóa, kết nối cộng đồng”, nơi văn hóa bản địa gặp gỡ cộng đồng quốc tế, cùng kể lại những câu chuyện văn hóa địa phương, kết nối những cuộc gặp gỡ mới giữa du khách và người dân bản địa.

Dấu ấn chợ phiên xanh

Chợ phiên xanh cuối tuần với các gian hàng sản phẩm thủ công, sáng tạo, sản phẩm OCOP của Hội An và từ các vùng núi Đà Nẵng như Nam Trà My, Nam Giang, Lộc Yên, Đại Bình và góc đổi đồ “Cũ người mới ta”,…là dấu ấn đặc biệt của làng chài Tân Thành.

Ra đời vào tháng 9.2020, chợ phiên xuất phát từ sáng kiến của người dân và doanh nghiệp địa phương với mong muốn tạo thêm một không gian sinh hoạt cộng đồng và điểm đến mới cho du khách. Phiên chợ dần phát triển thành một sản phẩm du lịch đặc sắc, thu hút đông đảo cư dân, du khách trong nước, quốc tế cùng cộng đồng người nước ngoài đang sinh sống tại Hội An và Đà Nẵng.

Khác với những khu chợ truyền thống, chợ phiên Tân Thành hướng đến tiêu chí “xanh - sạch - bản sắc - thân thiện với môi trường” với các gian hàng giới thiệu nông sản hữu cơ, thực phẩm sạch, sản phẩm OCOP, đồ thủ công mỹ nghệ, sản phẩm tái chế, đồ handmade,…

Đặc biệt là gian hàng trao đổi đồ cũ theo tinh thần kinh tế tuần hoàn “cũ người mới ta”, nhiều món đồ tưởng chừng đã hết giá trị lại được trao cho “cuộc sống thứ hai” thông qua hoạt động mua bán, trao đổi và tái sử dụng.

Với phương châm “bán chứ không buôn”, chợ phiên Tân Thành là nơi người bán thanh lý những thứ mình không cần đến và người mua tìm được những món đồ ưng ý, còn tốt hoặc chưa sử dụng với giá thanh lý, góp phần lan tỏa lối sống tiết kiệm tài nguyên, giảm phát sinh rác thải và xây dựng thói quen tiêu dùng bền vững trong cộng đồng.

Trong nhiều kỳ chợ phiên, các làng du lịch cộng đồng của đồng bào Cơ Tu, Tà Ôi, Bru - Vân Kiều và nhiều địa phương miền núi khu vực Quảng Nam (cũ), Thừa Thiên - Huế (cũ), Quảng Trị,… mang đến những sản phẩm nông nghiệp, dược liệu, nghề thủ công truyền thống cùng các chương trình trình diễn văn hóa bản địa.

Chính sự giao thoa giữa văn hóa miền biển và văn hóa miền núi đã tạo nên một không gian trải nghiệm đa sắc màu, góp phần quảng bá sản phẩm địa phương và tăng cường liên kết giữa các cộng đồng làm du lịch.

Làng xanh bắt đầu từ cộng đồng

Điều làm nên giá trị khác biệt của Tân Thành là mọi hoạt động phát triển đều xuất phát từ cộng đồng dân cư và kết nối các giá trị văn hóa vùng miền.

Đặc biệt có sự đóng góp rất lớn của chính cộng đồng cư dân từ Hà Nội và một số địa phương khác, cùng cộng đồng người nước ngoài đang sinh sống và làm việc tại Tân Thành, Hội An vào các hoạt động văn hóa, biểu diễn nghệ thuật, các hoạt động gây quỹ từ thiện, giao lưu tiếng Anh giữa trẻ em với người nước ngoài được tổ chức các phiên chợ xanh, các kỳ lễ hội tạo nên không khí đầy màu sắc, ngẫu hứng, sôi động cho làng chài.

Ở Tân Thành, các doanh nghiệp, cộng đồng ở làng chài không chỉ chú trọng phát triển các dịch vụ lưu trú, ẩm thực đơn thuần phục vụ mục đích kinh doanh mà còn tâm huyết mở rộng nhiều hoạt động giáo dục về du lịch xanh, hướng dẫn phân loại rác, tìm hiểu văn hóa làng chài, trải nghiệm nghề biển, khám phá sản phẩm OCOP, học hát bài chòi, hò khoan Quảng Nam và tham gia các triển lãm nghệ thuật môi trường.

Tại đây còn có Trạm phục hồi tài nguyên, định kỳ sẽ có đơn vị đến thu gom và chuyển về tái chế, biến chất thải rắn thành các sản phẩm gia dụng. Đây không chỉ là mô hình xử lý rác mà còn là không gian giáo dục cộng đồng về kinh tế tuần hoàn và giảm thiểu rác thải nhựa.

Làng chài cũng tổ chức những festival nghệ thuật sắp đặt từ lưới cá cũ, chai nhựa, thủy tinh hay lốp xe cũ, qua đó góp phần truyền tải thông điệp mạnh mẽ về bảo vệ môi trường biển. Bên cạnh đó, còn có nhà cộng đồng để giới thiệu sản phẩm của các tiểu thương, là nơi tiếp nhận sách, quần áo, đồ dùng cũ để sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn, góp phần lan tỏa tinh thần nhân văn và gắn kết cộng đồng.

Những nỗ lực phát triển du lịch xanh và lấy cộng đồng làm trung tâm đã giúp Tân Thành ghi dấu ấn không chỉ trong nước mà còn ở khu vực Đông Nam Á.

Tháng 10.2021, Hợp tác xã Du lịch Làng chài Tân Thành chính thức được thành lập. Đầu năm 2022, dịch vụ du lịch cộng đồng của làng chài được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao – một dấu mốc đặc biệt khi lần đầu tiên một sản phẩm dịch vụ du lịch tại Quảng Nam (cũ) đạt chứng nhận OCOP.

Năm 2023, cộng đồng du lịch làng chài Tân Thành được trao Giải thưởng Du lịch cộng đồng ASEAN tại Diễn đàn Du lịch ASEAN (ATF 2023). Đây là sự ghi nhận cho mô hình phát triển du lịch hài hòa giữa bảo tồn môi trường, gìn giữ văn hóa và nâng cao sinh kế của người dân địa phương.

Nhiều du khách đến với chợ phiên, đến làng chài không chỉ để tham gia các hoạt động nghệ thuật đường phố sôi động mà còn để tìm mua những mặt hàng hữu cơ, sản phẩm thủ công độc đáo ủng hộ bà con, tham gia những hoạt động trao đổi đồ cũ, sẻ chia cho những người cần.

Tân Thành đang kể câu chuyện về một cộng đồng biết gìn giữ tài nguyên, trân trọng bản sắc và biến những giá trị bình dị thành sản phẩm du lịch giàu sức sống. Sự chia sẻ cộng đồng đã tạo nên giá trị xã hội, giá trị du lịch của sản phẩm du lịch cộng đồng làng chài Tân Thành.

Đó cũng là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển du lịch xanh, có trách nhiệm và bền vững mà Đà Nẵng đang hướng tới trong giai đoạn mới.