Tìm “viên ngọc” của du lịch nông thôn Việt Nam

VHO - Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) vừa mở đăng ký giải thưởng “Làng Du lịch tốt nhất” năm 2026. Đây là cơ hội để các làng quê Việt Nam bước ra sân khấu quốc tế và là dịp để nhìn lại cách chúng ta đang biến di sản nông thôn thành động lực phát triển.

UN Tourism mở đăng ký giải thưởng “Làng Du lịch tốt nhất” 2026

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam vừa có công văn gửi các Sở Du lịch, Sở VHTTDL các địa phương về việc mời đăng ký tham gia giải thưởng “Làng Du lịch tốt nhất” năm 2026 do Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) tổ chức.

Đây là giải thưởng nhằm tôn vinh những ngôi làng nông thôn tiêu biểu, nơi du lịch được phát triển trên nền tảng bảo tồn cảnh quan, gìn giữ tri thức bản địa, đa dạng sinh học và những giá trị văn hóa truyền thống gắn với đời sống cộng đồng.

Những ngôi làng được lựa chọn cần thể hiện rõ sự nổi bật về tài nguyên thiên nhiên và văn hóa, đồng thời có các sáng kiến đổi mới trong phát triển du lịch phù hợp với các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc.

Theo quy định năm 2026, mỗi quốc gia thành viên của UN Tourism được đề cử tối đa 8 làng tham gia xét chọn. Hồ sơ ứng cử phải được chuẩn bị bằng tiếng Anh theo biểu mẫu của UN Tourism và gửi về Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam trước ngày 25.5.2026 để tổng hợp và lựa chọn các ứng viên tiêu biểu nhất.

Các hồ sơ sẽ được Hội đồng tư vấn độc lập đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí toàn diện như: tài nguyên văn hóa và thiên nhiên; bảo tồn giá trị văn hóa; phát triển kinh tế - xã hội - môi trường bền vững; liên kết chuỗi giá trị du lịch; quản trị điểm đến; cơ sở hạ tầng và khả năng kết nối; sức khỏe, an toàn và an ninh.

Khi những làng nhỏ kể câu chuyện lớn

Trên bản đồ du lịch thế giới, những ngôi làng từng được vinh danh trong mạng lưới Best Tourism Villages là điểm đến hấp dẫn. Chúng còn là những “phòng trưng bày sống khổng lồ” về văn hóa, nơi du khách có thể cảm nhận cách một cộng đồng gìn giữ bản sắc trong khi vẫn mở cửa với thế giới.

Tính đến nay, chương trình đã ghi nhận 236 ngôi làng trên toàn cầu. Trong đó Việt Nam có 5 làng được vinh danh, một con số chưa lớn nhưng cho thấy tiềm năng đáng kể của du lịch nông thôn Việt Nam.

Những cái tên như Thái Hải (Thái Nguyên) hay Tân Hóa (Quảng Trị), thôn Lô Lô Chải (Tuyên Quang) và Làng Du lịch Quỳnh Sơn (Lạng Sơn), Trà Quế (Đà Nẵng) đã trở thành những ví dụ tiêu biểu cho cách một làng quê có thể chuyển mình nhờ du lịch.

Tại làng nhà sàn sinh thái Thái Hải, du khách vừa tham quan vừa sống cùng cộng đồng Tày trong những nếp nhà sàn cổ, thưởng thức ẩm thực bản địa, nghe kể chuyện về rừng và dòng suối.

Còn Tân Hóa, ngôi làng từng được biết đến như “rốn lũ” của Quảng Trị, đã biến thách thức thiên tai thành câu chuyện du lịch độc đáo với mô hình du lịch thích ứng lũ và khám phá hang động.

Những mô hình ấy cho thấy một nguyên lý quan trọng: du lịch nông thôn chỉ bền vững khi cộng đồng là trung tâm.

Bài toán phát triển: từ tiềm năng đến chiến lược

Theo các chuyên gia du lịch, Việt Nam có hàng nghìn làng quê hội tụ những yếu tố mà du lịch thế giới đang tìm kiếm: cảnh quan nguyên sơ, văn hóa bản địa đa dạng, nghề thủ công truyền thống, ẩm thực độc đáo và lối sống cộng đồng đặc trưng.

Tuy nhiên, không phải làng nào cũng có thể trở thành điểm đến du lịch.

Thế nhưng, điều quan trọng không phải là biến mọi làng quê thành điểm du lịch, mà là tìm ra những cộng đồng có khả năng kể câu chuyện riêng của mình. Khi câu chuyện ấy đủ chân thực và được tổ chức tốt, du lịch sẽ trở thành động lực giúp bảo tồn văn hóa và cải thiện sinh kế cho người dân.

Thực tế cho thấy, nhiều mô hình du lịch nông thôn thành công trên thế giới đều dựa trên ba trụ cột: bảo tồn cảnh quan và văn hóa, trao quyền cho cộng đồng địa phương và xây dựng chuỗi giá trị kinh tế bền vững.

Chính vì vậy, giải thưởng “Làng Du lịch tốt nhất” không chỉ là một danh hiệu. Đó còn là cách UN Tourism tạo ra một mạng lưới các cộng đồng nông thôn toàn cầu, nơi các làng có thể chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi mô hình phát triển và kết nối với thị trường du lịch quốc tế.

Trong bối cảnh du lịch thế giới đang chuyển dịch mạnh sang các trải nghiệm xanh, bản địa và có trách nhiệm, những ngôi làng Việt Nam, với hệ sinh thái văn hóa phong phú và đời sống cộng đồng đặc sắc, đang đứng trước cơ hội hiếm có.

Nhưng cơ hội ấy chỉ thực sự mở ra khi mỗi địa phương nhìn du lịch nông thôn không phải là một sản phẩm ngắn hạn, mà là một chiến lược phát triển dài hơi, nơi văn hóa và con người trở thành trung tâm của mọi câu chuyện.

Khi và chỉ khi làm được điều đó, những ngôi làng Việt Nam mới có thể trở thành những “viên ngọc” mới trên bản đồ du lịch thế giới.