Kỳ 1 - Kỳ vọng từ những đột phá

VHO - LTS: Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, được kỳ vọng mở ra một giai đoạn phát triển mới cho ngành Du lịch, với tư duy và cách tiếp cận mới, tầm nhìn dài hạn cùng những mục tiêu cụ thể.

Loạt bài: “Nghị quyết số 26 - Tầm nhìn mới cho du lịch Việt Nam”, nhằm phân tích những yêu cầu đặt ra trong việc tạo đột phá về thể chế, chính sách; chuyển đổi mô hình tăng trưởng và nâng tầm giá trị du lịch; sự vào cuộc của doanh nghiệp; vai trò tổ chức và kiến tạo của các địa phương; những giải pháp để đưa tinh thần của Nghị quyết số 26 vào cuộc sống, hướng tới mục tiêu đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết số 26 đã xác lập một mục tiêu phát triển cao hơn cho ngành Du lịch. Nhưng điều được kỳ vọng lớn hơn là khả năng tháo gỡ những “điểm nghẽn” kéo dài nhiều năm, tạo dựng một không gian chính sách mới, đủ rộng và đủ mạnh để du lịch thực sự bứt phá.

 Yêu cầu tạo không gian  phát triển mới

Sau gần một thập niên kể từ khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TW năm 2017, du lịch Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ, từng bước khẳng định vị trí trong nền kinh tế. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy một nghịch lý: Dù tiềm năng rất lớn, sức hấp dẫn của điểm đến ngày càng được khẳng định, nhưng nhiều rào cản về thể chế, cơ chế phối hợp, đầu tư, đất đai, hạ tầng, thủ tục và nguồn lực vẫn chưa được tháo gỡ tương xứng với yêu cầu phát triển của một ngành kinh tế mũi nhọn. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Nghị quyết số 26 được kỳ vọng sẽ mở ra một bước đột phá mới về tư duy và chính sách.

Nghị quyết xác định phát triển du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn là một trong những nhiệm vụ quan trọng của đất nước. Du lịch không chỉ được nhìn nhận như một ngành dịch vụ mà được đặt trong tổng thể phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, đối ngoại và hội nhập quốc tế. Quan điểm xuyên suốt của Nghị quyết là phát triển du lịch nhanh và bền vững trên nền tảng văn hóa, con người, tài nguyên thiên nhiên và những lợi thế đặc sắc của từng địa phương, từng vùng.

Đồng thời, phát triển du lịch phải tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế. Điểm đáng chờ đợi không phải ở chỗ Nghị quyết đặt ra các chỉ tiêu tăng trưởng cao, mà là yêu cầu hoàn thiện thể chế, chính sách, tạo đột phá chiến lược và huy động nguồn lực cho phát triển.

Đây có thể xem là vấn đề then chốt, vì trong nhiều năm qua câu chuyện phát triển du lịch thường được nhắc đến bằng những mục tiêu lớn: Tăng khách quốc tế, tăng doanh thu du lịch, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, xây dựng thương hiệu quốc gia. Song để những mục tiêu ấy trở thành hiện thực, ngành Du lịch cần một môi trường phát triển thông thoáng hơn và một cơ chế vận hành đồng bộ hơn giữa Trung ương với địa phương, giữa quản lý nhà nước với doanh nghiệp, giữa du lịch với các ngành kinh tế khác.

Nghị quyết số 26 đặt yêu cầu phải rà soát, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật liên quan đến phát triển du lịch; tiếp tục đổi mới tư duy quản lý, phát triển các mô hình kinh doanh mới, du lịch thông minh, du lịch xanh và các mô hình kinh tế ban đêm. Thông điệp này cho thấy chính sách cho du lịch không thể chỉ nằm trong phạm vi của riêng Luật Du lịch.

Tháo “nút thắt” liên ngành

Một trong những kỳ vọng lớn nhất từ Nghị quyết số 26 là khả năng tạo ra sự chuyển động mạnh mẽ trong phối hợp chính sách liên ngành. Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hoá cao. Một sản phẩm du lịch có thể liên quan đến giao thông, hàng không, đất đai, đầu tư, xây dựng, thương mại, nông nghiệp, văn hóa, thể thao, môi trường, xuất nhập cảnh, tài chính và nhiều lĩnh vực khác. Vì thế, chỉ cần một “mắt xích” chưa thông, cả chuỗi giá trị có thể bị ảnh hưởng.

Nghị quyết số 26 yêu cầu hoàn thiện thể chế và chính sách phát triển các khu, điểm du lịch theo hướng tạo lập những không gian phát triển mới; có cơ chế, chính sách phù hợp để đầu tư, bảo tồn và khai thác hiệu quả các giá trị di sản, danh lam thắng cảnh, tài nguyên du lịch. Theo ông Nguyễn Ngọc Tấn, Chủ tịch CLB Du lịch Doanh nhân trẻ Việt Nam: “Nghị quyết cũng đặt vấn đề chính sách ưu đãi, thu hút các nhà đầu tư chiến lược, các doanh nghiệp có năng lực, đồng thời khuyến khích phát triển những tổ hợp văn hóa - thể thao - du lịch - giải trí - mua sắm và các mô hình sản phẩm mới”.

Đây là những nội dung có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhiều địa phương đang đứng trước bài toán phát triển các khu du lịch quy mô lớn, khai thác tài nguyên ven biển, hải đảo, rừng, di sản hay các không gian văn hóa đặc sắc. Thực tế cho thấy, không ít dự án du lịch mất nhiều năm chỉ để giải quyết những vấn đề liên quan đến quy hoạch, đất đai, thủ tục đầu tư và cơ chế phối hợp giữa các ngành. Có những địa phương sở hữu tài nguyên đặc biệt, nhưng không dễ chuyển hóa thành sản phẩm và giá trị kinh tế.

Nghị quyết số 26 sẽ tạo ra một định hướng chính trị quan trọng để các cơ quan quản lý tiếp tục rà soát những quy định đang tạo ra rào cản, từ đó xây dựng các cơ chế phù hợp hơn với đặc thù của ngành Du lịch. Kỳ vọng không chỉ là có thêm chính sách, mà quan trọng hơn là các chính sách phải đi vào cuộc sống, cùng một hướng.

“Với một ngành có tính hội nhập cao như du lịch, chính sách xuất nhập cảnh luôn là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh. Nghị quyết yêu cầu tiếp tục nghiên cứu chính sách thuận lợi về nhập cảnh, xuất cảnh cho khách du lịch; mở rộng miễn thị thực, đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi cho khách quốc tế tham quan, du lịch tại Việt Nam. Đây là nội dung được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm”, ông Nguyễn Ngọc Tấn cho biết.

Trong cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa các điểm đến, quyết định của du khách nhiều khi bắt đầu ngay từ việc họ có dễ dàng tiếp cận một quốc gia hay không. Một điểm đến hấp dẫn nhưng thủ tục phức tạp, thời gian chuẩn bị dài và chi phí tiếp cận cao sẽ khó cạnh tranh với những thị trường có chính sách mở cửa linh hoạt hơn.

Nghị quyết cũng đề cập yêu cầu mở các đường bay mới, phát triển điểm đến mới và nâng cao khả năng kết nối. Chính sách thị thực, hàng không và xúc tiến vì thế cần được xem như ba bộ phận của cùng một chiến lược thu hút khách quốc tế. Nếu được triển khai đồng bộ, đây có thể là một trong những động lực quan trọng để Việt Nam tiếp tục mở rộng thị trường, tăng thời gian lưu trú và nâng cao mức chi tiêu của khách.

Tạo sức bật mới cho doanh nghiệp

Nghị quyết xác định doanh nghiệp là lực lượng quan trọng trong phát triển du lịch, đồng thời đặt yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, khuyến khích hình thành các doanh nghiệp mạnh, có thương hiệu và năng lực cạnh tranh quốc tế. Đặc biệt, Nghị quyết đề cập việc có chính sách hỗ trợ đầu tư, đất đai, tài chính, thuế, phí; mở rộng các kênh vốn và chính sách tín dụng phù hợp đối với những lĩnh vực ưu tiên trong du lịch. Đây là tín hiệu có ý nghĩa lớn mà cộng đồng doanh nghiệp rất mong chờ.

Du lịch là lĩnh vực đòi hỏi vốn đầu tư dài hạn, trong khi khả năng thu hồi vốn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như hạ tầng, mùa vụ, thị trường, khả năng kết nối và sức mua. Nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, có ý tưởng tốt và sản phẩm hấp dẫn nhưng gặp khó trong tiếp cận nguồn lực.

Ông Trương Đức Hải, Chủ tịch Hội Lữ hành G7 cho rằng: “Một môi trường chính sách thuận lợi hơn có thể tạo điều kiện cho nhiều chủ thể cùng tham gia vào chuỗi giá trị du lịch. Doanh nghiệp lớn đầu tư các tổ hợp, dự án chiến lược; doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển sản phẩm, dịch vụ chuyên biệt; cộng đồng địa phương tham gia sâu hơn vào hoạt động kinh tế du lịch. Từ đó, du lịch không chỉ tạo ra những dự án lớn mà còn có thể hình thành một hệ sinh thái kinh tế rộng hơn”.

Nghị quyết mới mở ra một kỳ vọng mới. Phần việc quan trọng tiếp theo là biến kỳ vọng ấy thành những thay đổi rõ ràng trong từng chính sách, từng dự án, từng điểm đến và trong chính trải nghiệm của mỗi du khách.

(Còn tiếp)