Giá xăng dầu “nhảy múa”, doanh nghiệp du lịch đứng ngồi không yên

VHO - Hàng loạt hãng hàng không quốc tế đồng loạt tăng phụ phí nhiên liệu trong tháng 3. Khi giá xăng dầu toàn cầu biến động mạnh, ngành Du lịch bước vào mùa cao điểm hè với một bài toán quen thuộc đó là chi phí vận chuyển tăng nhanh hơn tốc độ phục hồi của thị trường.

 Áp lực chi phí lan nhanh

Từ ngày 11.3, nhiều doanh nghiệp lữ hành tại Việt Nam đã nhận được thông báo điều chỉnh thuế và phụ phí nhiên liệu từ các hãng hàng không quốc tế. Hãng All Nippon Airways (ANA) của Nhật Bản cho biết mức phụ phí nhiên liệu trên các chuyến bay Việt Nam - Nhật Bản sẽ tăng từ 41 USD lên 48 USD mỗi chiều đối với vé xuất sau ngày 1.4. Tổng thuế và phí cho hành trình khứ hồi vì vậy tăng lên khoảng 161 USD, tương đương 4 triệu đồng.

Không dừng ở đó, một hãng hàng không Việt Nam cũng gửi dự báo điều chỉnh thuế phí trên nhiều đường bay quốc tế. Một số chặng Đông Nam Á tăng 5-8 USD mỗi chiều, còn các tuyến dài có thể tăng hơn 40 USD mỗi chiều. Những điều chỉnh này diễn ra trong bối cảnh giá nhiên liệu hàng không tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu. Với ngành hàng không, nhiên liệu chiếm tới 30-40% chi phí vận hành. Khi giá dầu tăng, việc giữ giá vé gần như không còn.

Các hãng bay quốc tế cũng bắt đầu phản ứng dây chuyền. Cathay Pacific thông báo điều chỉnh phụ phí từ 18.3. Air India, Hong Kong Airlines, FlySafair hay liên minh Air France-KLM đều phát tín hiệu tăng phụ phí hoặc điều chỉnh giá vé trong thời gian tới. Ngay tại Mỹ, CEO của United Airlines, ông Scott Kirby cũng cảnh báo giá vé có thể tăng nhanh khi chi phí nhiên liệu leo thang. Theo các chuyên gia, câu hỏi hiện nay không còn là liệu giá vé máy bay có tăng hay không, mà là tăng vào thời điểm nào, kéo dài bao lâu và biên độ ra sao.

Đối với các doanh nghiệp du lịch, hàng không luôn là chi phí chi phối giá tour. Chỉ cần phụ phí nhiên liệu tăng vài chục USD, toàn bộ cấu trúc giá của tour quốc tế phải tính toán lại. Một số doanh nghiệp đã bắt đầu điều chỉnh. Một đơn vị lữ hành thông báo tăng giá tour do chi phí dịch vụ tăng theo biến động địa chính trị tại Trung Đông. Tour Thổ Nhĩ Kỳ tăng khoảng 1 triệu đồng mỗi khách, tour Mỹ tăng khoảng 4 triệu đồng.

Ông Nguyễn Ngọc Tấn, Tổng giám đốc Saco Travel (TP. HCM), dự báo giá tour hè năm nay có thể tăng khoảng 10 - 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Ở góc độ thị trường, đây là một tín hiệu đáng chú ý. Sau giai đoạn phục hồi mạnh năm 2024- 2025, ngành Du lịch Việt Nam đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới. Tuy nhiên, chu kỳ này lại trùng với giai đoạn biến động địa chính trị và giá năng lượng toàn cầu. Khi chi phí đầu vào tăng, biên lợi nhuận vốn đã mỏng của ngành lữ hành càng bị thu hẹp.

Nếu hàng không chịu tác động trực tiếp từ nhiên liệu máy bay, vận tải đường bộ cũng không nằm ngoài vòng xoáy chi phí. Ông Nguyễn Quang Hưng, Giám đốc Công ty TNHH DVTM Du lịch và Xây dựng Thiên Hương (Đà Nẵng) cho biết: “Nhiều nhà xe không chịu nổi mức tăng rất mạnh của giá xăng dầu trong nước và thế giới. Hiện mức điều chỉnh giá phổ biến các nhà xe đang áp dụng khoảng 10-15% đối với hành trình ngắn, còn các tuyến đường dài như Tây Bắc, Tây Nguyên hay miền Trung có thể tăng 15-20% do tiêu thụ nhiên liệu lớn”.

“Khi giá dầu trong nước tăng lên hơn 30.000 đồng/lít, Chi hội vận chuyển Đà Nẵng đã họp và thống nhất mức tăng không quá 20%. Giá xe có thể điều chỉnh theo mức tăng giảm của giá xăng dầu trong nước và tuỳ vào đối tác của từng đơn vị”, ông Hưng cho biết thêm. Một vấn đề khác khiến doanh nghiệp lữ hành lo ngại là việc khó ký hợp đồng vận chuyển dài hạn. Nhiều nhà xe không muốn chốt giá cố định khi giá nhiên liệu vẫn biến động mạnh. Điều này khiến các công ty du lịch gặp khó trong việc xây dựng giá tour cho mùa hè, giai đoạn bán hàng cao điểm.

Hiệu ứng dây chuyền

Kinh nghiệm các đợt tăng giá nhiên liệu năm 2018 và 2022 cho thấy tác động không dừng ở vận tải. Khi chi phí logistics tăng, giá thực phẩm, đồ uống, khăn lạnh hay vật tư phục vụ du lịch đều có xu hướng tăng theo. Khách sạn thường không điều chỉnh giá ngay lập tức, nhưng áp lực chi phí điện, nhân sự và vận hành sẽ dẫn tới việc tăng nhẹ giá phòng hoặc cắt giảm các chương trình khuyến mại. Các suất ăn trong tour trọn gói cũng thường được điều chỉnh sau một thời gian ngắn. Vì vậy, mỗi đợt tăng giá nhiên liệu thường kéo theo một chuỗi điều chỉnh trong toàn bộ hệ sinh thái du lịch.

Một chi tiết đáng chú ý nằm ở phản ứng của khách du lịch. Ông Bùi Thanh Tú, Giám đốc Marketing BestPrice (Hà Nội) cho rằng, việc giá xăng tăng có thể khiến mỗi khách phải chi thêm khoảng 50.000 đồng cho một tour nội địa đi bằng ô tô. Con số này thoạt nhìn không lớn. Tuy vậy, khi nhân với quy mô đoàn vài trăm người trong các chương trình team building của doanh nghiệp, tổng chi phí tăng lên đáng kể. Và trong tâm lý tiêu dùng, khách hàng thường nhìn vào tổng chi phí chứ không phải phần tăng thêm bình quân mỗi người.

Một số doanh nghiệp vận tải đã cố gắng trì hoãn việc tăng giá, nhưng khi giá dầu lên tới 31.000 đồng/lít thì đơn vị vận chuyển buộc phải tăng giá. Ông Lê Hiếu, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần vận tải Khánh Linh Trans (Hà Nội) cho biết: “Việc điều chỉnh giá dịch vụ vận chuyển ở Hà Nội thời điểm này là khó tránh khỏi vì giá xăng dầu lên quá cao so với cùng kỳ năm trước”.

Dữ liệu thị trường cho thấy giá xăng dầu trong nước hiện chưa vượt đỉnh của tháng 6.2022, song mức tăng hơn 40 - 60% trong vòng 10 ngày đã đủ tạo áp lực lớn lên chi phí vận tải. Trong khi đó, tình hình địa chính trị tại Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Điều đáng chú ý là giá nhiên liệu có thể giảm nhẹ trong ngắn hạn, nhưng giá cước vận tải thường không giảm ngay lập tức. Các doanh nghiệp cần thời gian để cân đối chi phí và bù đắp phần tăng trước đó.

Vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng mùa du lịch hè năm nay sẽ chứng kiến một mặt bằng giá mới. Đối với du khách, giải pháp khả thi nhất là đặt dịch vụ sớm để khóa giá trước khi các hãng bay và doanh nghiệp du lịch điều chỉnh thêm. Còn với doanh nghiệp, giai đoạn này đòi hỏi khả năng quản trị chi phí và dự báo thị trường chính xác hơn bao giờ hết.