Bài 1- Nương tựa vào tự nhiên, văn hóa để làm du lịch bền vững

VHO - Việc khai thác các giá trị tự nhiên và văn hóa bản địa để tạo sản phẩm du lịch đặc trưng là hướng đi sáng tạo, từng được Quảng Nam (nay là TP Đà Nẵng) tiên phong nhằm phát triển du lịch bền vững. Trong bối cảnh mới, đây là gợi mở để du lịch Đà Nẵng tiếp tục phát huy giá trị bản địa, hướng tới du lịch xanh và thị trường quốc tế.

Ứng dụng văn hóa - giá trị di sản từ thực tế

Trước thời điểm sáp nhập, Đà Nẵng, Quảng Nam đã là những vùng đất định vị thương hiệu trên bản đồ du lịch Việt Nam, đều dồi dào nguồn lực, tiềm năng cho phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch xanh… Các địa phương cũng đã bắt tay liên kết, hợp tác để quảng bá du lịch, hợp tác phát triển chuỗi sản phẩm, liên kết điểm đến...

Bên cạnh những sản phẩm du lịch văn hóa đã có thương hiệu trước đây như: Đêm phố cổ Hội An, khám phá đền tháp Mỹ Sơn, Khu du lịch dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm, du lịch Quảng Nam (cũ) cũng đã có nhiều mô hình du lịch cộng đồng, du lịch xanh được biết đến.

Làng văn hóa - du lịch cộng đồng Pơ Ning tại xã Lăng, huyện Tây Giang (nay là xã Tây Giang, TP Đà Nẵng) là một điển hình trong việc phát huy sự sáng tạo giá trị văn hóa truyền thống, giá trị cộng đồng cũng như tài nguyên thiên nhiên bản địa để tạo ra sản phẩm du lịch văn hóa, du lịch sinh thái ở khu vực miền núi Quảng Nam (cũ).

Ở Tây Giang có những khu rừng nguyên sinh, rừng đặc dụng, rừng di sản quý hiếm với nhiều cây hàng ngàn năm tuổi được công nhận là cây di sản Việt Nam.

Các khu rừng được cộng đồng làng - chủ thể văn hóa, chủ thể rừng gìn giữ, bảo vệ bằng văn hóa “giữ rừng” rất nhân văn của người Cơ Tu. Giữ rừng như giữ chính mái Gươl, như giữ chính mạch sống, tương lai, cội nguồn của dân tộc mình mãi tươi xanh theo thời gian, thể hiện rõ nhất chính là ở lễ hội “Khai năm tạ ơn núi rừng, sông suối, vạn vật”.

Làng Pơ Ning hiện vẫn còn bảo tồn, lưu giữ nguyên vẹn các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu - đã được công nhận là Di sản phi vật thể của quốc gia - như nghệ thuật dệt thổ cẩm, nghệ thuật nói lý - hát lý, các điệu múa Tung tung da dá, kho tàng tri thức bản địa dân gian, các lễ hội, dân vũ, nhạc cụ, làng nghề truyền thống,..

Làng Pơ Ning cũng đã thành lập các tổ thổ cẩm, đan lát, chạm khắc gỗ, nói lý - hát lý, hát dân ca… thường được chọn đi tham gia các hội thi, liên hoan văn hóa cũng như biểu diễn phục vụ du khách đến thăm làng, góp phần quảng bá hình ảnh và con người Tây Giang đến với bạn bè trong nước và quốc tế.

Bên cạnh đó, người dân địa phương cũng đã phục dựng thành công nguyên bản Gươl của làng, các ngôi nhà sàn truyền thống với 2 nhà dài, 6 nhà sàn làm nơi lưu trú cho khách du lịch…

Sưu tầm, phục dựng các làng nghề thủ công truyền thống, các trò chơi dân gian và ẩm thực truyền thống mang hương vị núi rừng sạch, tốt cho sức khỏe, thân thiện với môi trường, chứa đựng các yếu tố văn hóa.

Đặc biệt nghi thức Lễ nhập làng mang đậm tính đoàn kết cộng đồng, đoàn kết giữa các dân tộc được phục dựng và tổ chức mỗi khi có khách đến thăm làng. Nghi thức được tái hiện với màn trình diễn trích đoạn nghi thức tặng củi, cúng tạ ơn rừng, tạ ơn nguồn nước chung của làng, cảnh đi xúc cá, văn hóa “nuôi khách chung’’, văn hóa “chia phần” đầy tính nhân văn, nặng tình nghĩa xóm làng yên ấm, luôn yêu thương nhau trong cộng đồng làng...

Ở một điểm đến khác, huyện Nam Trà My cũ (nay gồm 5 xã Nam Trà My, Trà Vân, Trà Tập, Trà Leng, Trà Linh - thuộc TP Đà Nẵng ngày nay), việc tập trung phát huy giá trị văn hóa đặc trưng của lễ hội sâm Ngọc Linh huyền thoại làm điểm nhấn thúc đẩy du lịch đại ngàn Nam Trà My phát triển đã từng bước đưa du lịch thành ngành kinh tế đóng góp lớn vào ngân sách, nâng cao đời sống người dân tại địa phương, mở ra hy vọng về việc ứng dụng văn hóa - lễ hội đặc trưng cho phát triển du lịch miền núi.

Từ năm 2017, huyện Nam Trà My (cũ) đã đưa văn hóa cúng thần sâm Ngọc Linh của đồng bào Xê Đăng ở quy mô cấp độ làng trở thành lễ hội sâm quy mô lớn cấp huyện, diễn ra định kỳ tháng 8 hàng năm, cùng với việc tổ chức phiên chợ sâm Ngọc Linh định kỳ hàng tháng.

Từ điểm nhấn lễ hội sâm Ngọc Linh, nhiều người, nhất là lớp trẻ ở nhiều vùng miền trên cả nước đã biết đến những cảnh đẹp tự nhiên của vùng đất sâm Ngọc Linh, đại ngàn Nam Trà My và đã tự tổ chức các chuyến du lịch phượt đến các điểm đến đẹp hấp dẫn của Nam Trà My như: Đỉnh núi Ngọc Linh cao 2.598m, rừng thông cổ hàng nghìn năm tuổi, rừng cây đỗ quyên, Công viên dây leo cổ đại, thăm vườn sâm giống Tắk Ngo, thăm các tỉ phú tại vùng sâm, thăm Bảo tàng sâm Ngọc Linh…

Sau sáp nhập, đầu tháng 8.2025, Lễ hội sâm Ngọc Linh vẫn tiếp tục được tổ chức với đầy đủ các nghi thức, hoạt động truyền thống tại xã Nam Trà My, TP Đà Nẵng.

Mở rộng, nâng tầm không gian du lịch

Việc hợp nhất Quảng Nam và Đà Nẵng là cơ hội tuyệt vời để mở rộng không gian du lịch thành phố mới, phát huy tính sáng tạo, giá trị bản địa trong hoạt động du lịch thông qua bức tranh đa sắc màu giá trị của văn hóa, với những phương diện tiếp cận khác nhau, như văn hóa tâm linh, văn hóa truyền thống miền biển, văn hóa đặc trưng của vùng núi.

Đặc biệt, du lịch sinh thái đang là một trụ cột của du lịch Đà Nẵng, trong khi đó Quảng Nam cũ có hệ sinh thái đa dạng, độc đáo, trải dài từ rừng đến biển, có thế mạnh về du lịch văn hóa.

Sau sáp nhập, hiện trên địa bàn TP Đà Nẵng có 6 di tích quốc gia đặc biệt, bao gồm: Đô thị cổ Hội An; Khu đền tháp Mỹ Sơn; Phật viện Đồng Dương; Thành Điện Hải; Danh thắng Ngũ Hành Sơn; Đường Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh với các di tích thành phần gồm Khâm Đức, Bến Giằng, Đèo Bù Lạch.

Du lịch xanh Đà Nẵng - từ nền tảng đến tương lai

VHO - Hội nghị “Du lịch xanh Đà Nẵng 2025 - từ nền tảng đến tương lai” diễn ra chiều 23.12 là dấu mốc quan trọng, khẳng định quyết tâm đưa du lịch xanh trở thành bản sắc và chuẩn mực cạnh tranh cốt lõi của điểm đến.

Bên cạnh 2 di sản văn hóa thế giới Khu đền tháp Mỹ Sơn và Đô thị cổ Hội An, trên địa bàn Đà Nẵng còn có 1 di sản phi vật thể được UNESCO ghi danh vào danh sách di sản văn hóa của nhân loại (Nghệ thuật Bài Chòi ở Trung Bộ) và 1 di sản tư liệu được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương (ma nhai tại danh thắng Ngũ Hành Sơn); bên cạnh đó còn có 28 di sản phi vật thể quốc gia; 84 di tích quốc gia và 474 di tích cấp tỉnh. 

Ông Phan Xuân Thanh, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Nam chia sẻ: Với nguồn văn hóa, tài nguyên bản địa phong phú, việc hợp nhất Quảng Nam và TP Đà Nẵng là cơ hội tuyệt vời để mở rộng không gian văn hóa - du lịch thành phố mới trọn vẹn và giàu bản sắc, góp phần đưa Đà Nẵng mới trở thành trung tâm du lịch quốc gia mang tầm khu vực và quốc tế.

Đồng quan điểm này, nhiều doanh nghiệp du lịch cũng nhận định, nếu tiếp cận và khai thác bài bản, du lịch sinh thái sẽ là lĩnh vực mang lại giá trị gia tăng cao, sản phẩm phù hợp với thị trường khách cao cấp đối với du lịch Đà Nẵng.

Với 3 trụ cột di sản - văn hóa - thiên nhiên, sự cộng hưởng các tiềm năng, kết nối, mở rộng không gian sau sáp nhập Quảng Nam và Đà Nẵng sẽ là tiền đề vững chắc để du lịch phát triển sau sáp nhập.

( Còn tiếp)