Viêm não Nhật Bản: Nguy kịch vì “quên” tiêm phòng mũi nhắc lại

VHO - Thời gian gần đây nhiều cơ sở y tế đã tiếp nhận các ca viêm não Nhật Bản diễn biến nặng với tổn thương não nghiêm trọng, để lại di chứng kéo dài dù người bệnh được điều trị tích cực.

Thông tin từ CDC Hà Nội, trên địa bàn vừa ghi nhận bệnh nhi 13 tuổi ở xã Hưng Đạo, Hà Nội mắc viêm não Nhật Bản trong tình trạng nặng, tiên lượng dè dặt. Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhi được phát hiện mắc bệnh khoảng một tuần trước và hiện vẫn đang được điều trị tích cực. Đáng chú ý, dù đã hoàn thành 3 mũi vắcxin cơ bản, trẻ chưa được tiêm mũi nhắc lại theo khuyến cáo.

Ngoài ra, một  bé trai 14 tuổi ở Nghệ An rơi vào tình trạng nguy kịch, phải thở máy và điều trị hồi sức tích cực do mắc viêm não Nhật Bản. Điều đáng chú ý, trẻ đã tiêm các mũi vắcxin cơ bản nhưng chưa tiêm nhắc lại, khiến khả năng bảo vệ suy giảm…

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM, vừa qua các bác sỹ cũng ghi nhận ba bệnh nhân nam từ 20 đến 33 tuổi mắc viêm não Nhật Bản với những biến chứng nặng nề như liệt tứ chi khó hồi phục, teo cơ, suy kiệt cơ thể và yếu nửa người.

Trước đó, các bác sĩ Trung tâm Hồi sức tích cực – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng tiếp nhận và điều trị nhiều trường hợp viêm não Nhật Bản nặng. Như nam sinh N.H.L (17 tuổi, trú tại Hà Nội), vốn khỏe mạnh, đột ngột sốt cao liên tục 39–40°C, đau đầu, lơ mơ, giảm ý thức. Trong hơn 30 ngày điều trị tại nhiều cơ sở y tế, tình trạng không cải thiện, ý thức ngày càng giảm, kèm suy hô hấp tăng dần.

Khi chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân được đánh giá toàn diện, gồm thăm khám lâm sàng, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Kết quả cho thấy bệnh nhân dương tính với viêm não Nhật Bản.

Ths.Bs Hà Việt Huy, Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết: “Việc chẩn đoán viêm não Nhật Bản không dễ, đặc biệt nếu làm muộn. Xét nghiệm huyết thanh chỉ cho kết quả dương tính với tỉ lệ thấp nếu thực hiện trễ, trong khi ở giai đoạn cấp tính, độ đặc hiệu cao hơn nhiều”.

Viêm não Nhật Bản do virus Japanese Encephalitis Virus (JEV) là bệnh lý gây tổn thương trực tiếp mô não – khác với viêm màng não vốn chỉ ảnh hưởng lớp màng bao quanh não – nên mức độ nghiêm trọng cao hơn nhiều. Di chứng để lại thường nặng nề và khó phục hồi, nhất là ở trẻ em và thanh thiếu niên.

“Viêm não Nhật Bản thường xảy ra vào mùa hè, thời điểm muỗi truyền bệnh hoạt động mạnh sau khi hút máu chim di cư mang virus. Đây là giai đoạn nguy cơ cao mà các gia đình cần đặc biệt cảnh giác.

Tiêm vắc xin phòng viêm não Nhật Bản là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và bắt buộc đối với trẻ em. Không nên chờ đến khi có triệu chứng mới điều trị, bởi khi bệnh đã khởi phát, nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh nặng là rất cao. Trẻ em, đặc biệt là trẻ sống ở khu vực miền Bắc cần được tiêm đúng lịch và đầy đủ”, bác sĩ Huy khuyến cáo. 

Theo chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia, trẻ cần tiêm 3 mũi cơ bản gồm mũi đầu tiên lúc 1 tuổi, mũi thứ hai sau 1-2 tuần và mũi thứ ba sau mũi thứ hai một năm.

Sau đó cần tiêm nhắc lại mỗi 3-4 năm cho đến khi đủ 15 tuổi để duy trì miễn dịch bảo vệ. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh thường nhớ lịch tiêm cơ bản nhưng lại quên các mũi nhắc lại. Đây là khoảng trống miễn dịch khiến trẻ vẫn có nguy cơ mắc bệnh dù đã từng được tiêm chủng trước đó.

Theo bác sĩ Nguyễn Tuấn Hải, hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, trong bối cảnh liên tiếp ghi nhận những ca bệnh nặng với tổn thương não không thể phục hồi, vắcxin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm não Nhật Bản. Việc tiêm chủng đầy đủ giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus, từ đó ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm đáng kể khả năng diễn tiến nặng và tử vong.

“Bất kỳ ai chưa có miễn dịch với virus viêm não Nhật Bản đều có nguy cơ mắc bệnh. Do đó, không chỉ trẻ em mà người lớn chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ liều cũng cần hoàn thiện lịch tiêm phòng. Thông điệp quan trọng nhất vẫn là không bỏ sót bất kỳ mũi vắcxin nào, đặc biệt là các mũi tiêm nhắc lại. Đây chính là "lá chắn" hiệu quả nhất giúp bảo vệ trẻ em và người lớn trước căn bệnh có thể để lại di chứng suốt đời hoặc cướp đi tính mạng chỉ sau vài ngày khởi phát”, bác sĩ Hải nói.

Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần chủ động phòng chống muỗi đốt bằng cách ngủ màn, vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và bảo vệ trẻ em trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm.