Thiếu giáo viên, thiếu phòng học: Hai “điểm nghẽn” của giáo dục Thanh Hóa

VHO - Hàng loạt vấn đề nóng của ngành giáo dục Thanh Hóa được làm rõ tại phiên chất vấn HĐND tỉnh sáng 17.7, từ thiếu giáo viên, thiếu phòng học đến quy hoạch trường lớp và sĩ số vượt quy định. Giám đốc Sở GD&ĐT thẳng thắn chỉ ra hai "điểm nghẽn" lớn nhất của ngành.

Sáng 17.7, tại Kỳ họp thứ tư, HĐND tỉnh Thanh Hóa khóa XIX, Giám đốc Sở GD&ĐT Đỗ Đức Quế đã đăng đàn trả lời chất vấn về những bất cập trong quy hoạch mạng lưới trường lớp, tình trạng quá tải sĩ số, thiếu cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên trên địa bàn tỉnh.

Đây là một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm khi có tới 13 đại biểu HĐND tỉnh trực tiếp chất vấn người đứng đầu ngành giáo dục.

Theo báo cáo của Giám đốc Sở GD&ĐT, toàn tỉnh hiện có 2.037 cơ sở giáo dục, mạng lưới trường lớp cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của người dân và góp phần duy trì vững chắc kết quả phổ cập giáo dục. Tuy nhiên, hệ thống trường học giữa các địa phương vẫn chưa phát triển đồng đều.

Hiện toàn tỉnh còn 149 trường có quy mô nhỏ hơn mức tối thiểu theo quy định cùng 614 điểm trường lẻ, chủ yếu ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Trong khi đó, tại các đô thị, khu vực bãi ngang ven biển và nơi tập trung nhiều khu công nghiệp lại xảy ra tình trạng thiếu trường, thiếu lớp, không đáp ứng kịp tốc độ gia tăng học sinh.

Đáng chú ý, chỉ sau 5 năm, quy mô học sinh của Thanh Hóa đã tăng thêm 85.577 em so với năm học 2020-2021. Áp lực không diễn ra trên diện rộng nhưng tập trung rất lớn ở các đô thị và vùng ven biển.

Hai "điểm nghẽn" lớn nhất của giáo dục

Tại phiên chất vấn, các đại biểu tập trung vào nhiều vấn đề nổi cộm như việc không đạt mục tiêu giảm số trường theo Quyết định 2820 của UBND tỉnh; lộ trình xóa các điểm trường lẻ; giải pháp phát triển trường nội trú, bán trú miền núi; tình trạng sĩ số học sinh/lớp vượt quy định ở vùng bãi ngang ven biển; nhiều trường không còn đủ tiêu chí công nhận lại chuẩn quốc gia; chậm mua sắm thiết bị phục vụ Chương trình giáo dục phổ thông 2018...

Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở GD&ĐT Đỗ Đức Quế cho rằng, nguyên nhân của những bất cập hiện nay xuất phát từ tốc độ đô thị hóa, di dân cơ học và số lượng học sinh tăng nhanh trong khi công tác dự báo chưa sát thực tế.

Bên cạnh đó, việc phối hợp quy hoạch quỹ đất dành cho giáo dục tại một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài.

Ông cũng chỉ ra một nguyên nhân khác là hệ thống văn bản pháp luật về đầu tư, đấu thầu thường xuyên thay đổi, khiến nhiều địa phương còn lúng túng, e ngại trong việc triển khai mua sắm trang thiết bị cho trường học.

Người đứng đầu ngành giáo dục Thanh Hóa thẳng thắn nhận trách nhiệm khi công tác tham mưu, dự báo và đề xuất giải pháp phát triển mạng lưới trường lớp có thời điểm chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, đặc biệt tại những địa bàn có tốc độ tăng học sinh cao.

Đồng thời, việc đôn đốc các địa phương trong quy hoạch, sắp xếp trường lớp cũng có lúc chưa kịp thời.

Theo ông Quế, trách nhiệm không chỉ thuộc ngành giáo dục mà còn thuộc UBND các xã, phường trong việc bố trí quỹ đất, huy động nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, tổ chức tuyển sinh và sắp xếp hệ thống trường học phù hợp với điều kiện thực tế.

Đáng chú ý, khi được hỏi về "điểm nghẽn" lớn nhất của giáo dục Thanh Hóa hiện nay, Giám đốc Sở GD&ĐT khẳng định có hai vấn đề cốt lõi là cơ sở vật chất và con người, trong đó nguồn nhân lực chính là "điểm nghẽn của điểm nghẽn".

Theo thống kê, đến hết năm học 2025-2026, toàn tỉnh có 59.580 cán bộ, giáo viên, nhân viên, vẫn thiếu 2.722 người so với biên chế được giao và thiếu tới 14.644 người so với định mức tối đa của Bộ GD&ĐT.

Đây được xem là nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng quá tải sĩ số tại nhiều trường học khi số lượng học sinh tăng nhanh.

Bên cạnh đó, toàn tỉnh hiện còn thiếu 5.375 phòng học so với nhu cầu thực tế, không chỉ ở vùng bãi ngang ven biển mà trên nhiều địa bàn khác.

Hoàn thành sắp xếp trường lớp trước năm học 2026-2027

Kết luận phiên chất vấn, Chủ tịch HĐND tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Hồng Phong đánh giá Giám đốc Sở GD&ĐT đã báo cáo tương đối đầy đủ về thực trạng, nguyên nhân, trách nhiệm cũng như các giải pháp khắc phục đối với những vấn đề đại biểu quan tâm.

Tuy nhiên, Chủ tịch HĐND tỉnh cũng chỉ rõ nhiều tồn tại cần sớm được giải quyết như quy hoạch mạng lưới trường học chưa theo kịp tốc độ phát triển đô thị, khu công nghiệp và việc điều chỉnh địa giới hành chính sau sáp nhập; cơ sở vật chất giáo dục ở vùng bãi ngang, ven biển xuống cấp nghiêm trọng; phương pháp giáo dục còn nặng về truyền đạt kiến thức, nhẹ về rèn luyện kỹ năng, vẫn còn tình trạng "dạy để thi, học để thi".

Nhấn mạnh quan điểm "đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai", Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo các ngành, địa phương khẩn trương rà soát, điều chỉnh quy hoạch mạng lưới trường lớp giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và điều kiện thực tế từng địa bàn.

Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục phải chuyển từ mục tiêu giảm đầu mối đơn thuần sang tái cấu trúc mạng lưới theo quy mô dân số, phân bố dân cư và không gian phát triển; bảo đảm quyền học tập của học sinh, không sắp xếp cơ học và cơ bản hoàn thành trước năm học 2026-2027.

Chủ tịch HĐND tỉnh cũng yêu cầu các địa phương quy hoạch đủ quỹ đất cho giáo dục, đẩy mạnh xã hội hóa, hoàn thành việc mua sắm thiết bị dạy học tối thiểu cho Chương trình giáo dục phổ thông 2018 trong năm học 2026-2027.

Đồng thời, Sở GD&ĐT phối hợp với Sở Nội vụ tuyển dụng đủ giáo viên theo chỉ tiêu, điều động và biệt phái giáo viên hợp lý, bảo đảm từ năm học 2026-2027 không còn tình trạng môn học không có giáo viên giảng dạy; từng bước đầu tư đồng bộ phòng học bộ môn, phòng thực hành, không gian trải nghiệm và khuyến khích phát triển hệ thống trường tư thục nhằm giảm áp lực cho giáo dục công lập.