“Thảm họa” bôi thuốc trị bệnh nấm da không rõ nguồn gốc

VHO - Mới đây, Bệnh viện Da liễu Trung ương tiếp nhận một nữ bệnh nhân, 50 tuổi đến khám do xuất hiện nhiều dát đỏ bong vảy toàn thân và ngứa rất nhiều.

Theo lời nữ bệnh nhân, tình trạng bệnh đã diễn biến 2 năm nay, khởi phát xuất hiện dát đỏ  bề mặt bong vảy mỏng. Bệnh nhân đã đi khám nhiều nơi, sử dụng rất nhiều loại thuốc bôi mua qua mạng hoặc mua ở hiệu thuốc mà không có đơn thuốc. Ngoài ra, còn tắm lá, uống thuốc nam, thuốc bắc hằng ngày. Tổn thương không đỡ mà còn lan rộng ra toàn thân.

Qua thăm khám, bác sĩ phát hiện tổn thương cơ bản của bệnh nhân là các dát đỏ hình đa cung, ranh giới rõ với da lành, trung tâm tổn thương lành, bề mặt bong vảy mỏng dính lan tỏa đầu, mặt, tay chân thân mình.

Xét nghiệm soi tươi tìm nấm ở vùng tay chân, thân mình phát hiện có hình ảnh nấm sợi. Vì vậy, bệnh nhân được chẩn đoán: nấm da toàn thân. Bệnh nhân được điều trị thuốc uống itraconazole và bôi thuốc kháng nấm tại chỗ.

ThS.BS. Dương Phúc Hiếu, Khoa Điều trị bệnh da phụ nữ và trẻ em, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết bệnh da do nấm sợi (dermatophytes) là tình trạng nhiễm nấm nông ngoài da, bao gồm nấm thân, nấm mặt, nấm bẹn, nấm bàn tay và nấm bàn chân. Việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào các triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm soi tươi tìm nấm.

Tùy theo mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thuốc bôi, thuốc uống đơn thuần hoặc kết hợp cả hai. Bệnh thường đáp ứng điều trị khá tốt sau 1–2 tuần. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc không đúng cách có thể khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn và kéo dài thời gian điều trị.

Sau 3 ngày điều trị, tình trạng của bệnh nhân đã cải thiện tốt: tổn thương da đã thâm lại, đỡ đỏ, không còn bong vảy da. Bệnh nhân tiếp tục điều trị theo phác đồ tại Bệnh viện.

Theo BSCKII. Nguyễn Thị Thanh Thùy, Trưởng Khoa Khoa Điều trị bệnh da phụ nữ và trẻ em, hiện nay, cùng với sự phát triển của các sàn thương mại điện tử, người dân rất dễ dàng tiếp cận với nhiều loại thuốc bôi với những lời quảng cáo có cánh như: “Khỏi nấm sau 3 ngày”, “Dứt điểm chàm, tổ đỉa chỉ sau một lần bôi”, “Kem gia truyền 3 đời”... Chính vì thế Bệnh viện Da liễu Trung ương tiếp nhận rất nhiều bệnh nhân đến phòng khám trong tình trạng da trợt loét, sẩn đỏ và ngứa nhiều không thể kiểm soát.

Câu chuyện luôn bắt đầu bằng: "Tôi thấy ngứa, ra hiệu thuốc mua một tuýp kem về bôi theo giới thiệu của người bán, thấy đỡ nhanh lắm nên cứ thế bôi liên tục...".

Hầu hết các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc hoặc thuốc tự pha trộn (kem trộn) thường chứa corticoid hàm lượng cao. Giai đoạn đầu da hết ngứa rất nhanh, mẩn đỏ biến mất khiến người bệnh lầm tưởng đã khỏi. Tuy nhiên trên thực tế, corticoid chỉ làm ức chế miễn dịch tại chỗ, khiến nấm không bị tiêu diệt mà còn "nuôi" nấm phát triển âm thầm.

Khi bôi liên tục các loại thuốc trên mà không theo chỉ định, không rõ nguồn gốc, thành phần lên vùng da bị nấm, người bệnh sẽ đối mặt với các biến chứng nặng nề: Nhiễm nấm sau bôi steroid (Tinea Incognito), nấm mất đi hình dạng điển hình, lan ra toàn thân, ăn sâu vào nang lông khiến việc điều trị sau này cực kỳ khó khăn.

Bên cạnh đó là teo da, rạn da: da trở nên mỏng dính như tờ giấy, lộ rõ các mạch máu và xuất hiện các vết rạn không thể phục hồi; bội nhiễm vi khuẩn: hệ miễn dịch của da bị suy yếu, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây mủ, viêm loét, thậm chí nhiễm trùng máu. Bệnh nhân còn bị lệ thuộc thuốc, nếu ngưng bôi là nấm da bùng phát dữ dội, ngứa.

Bác sĩ khuyến cáo, làn da là lá chắn đầu tiên bảo vệ cơ thể, đừng đặt cược sức khỏe của mình vào những tuýp thuốc không tên tuổi. Để “cứu” làn da khi người dân lỡ dùng sai thuốc cần dừng bôi ngay lập tức, chụp ảnh lại nhãn thuốc (điều này giúp bác sĩ xác định hoạt chất bạn đã dùng để có hướng xử lý chính xác); đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, điều trị.