Sự thật đáng lo từ “đảo rác” khổng lồ ở Thái Bình Dương

VHO - Đảo rác khổng lồ ở Thái Bình Dương là nguồn rác thải lớn phát tán vi nhựa và nano nhựa trong không khí, gây ảnh hưởng đến chất lượng không khí và góp phần vào hiện tượng biến đổi khí hậu.

"Đảo rác khổng lồ"

Ngoài khơi Thái Bình Dương, giữa Hawaii và California, một "đảo rác" khổng lồ xuất hiện có diện tích lớn hơn gấp đôi bang Texas.

Theo một nghiên cứu mới, khi các mảnh nhựa va chạm vào nhau, chúng bị phân rã thành những hạt nhỏ đến mức có thể bị gió cuốn bay lên không trung. Khi đã ở trong khí quyển, những mảnh nhựa này sẽ tác động đến khí hậu và có thể ảnh hưởng đến cuộc sống của con người.

Một nhóm các nhà khoa học từ Trung Quốc và Mỹ đã nghiên cứu thành phần và hành vi của các loại nhựa này, và phát hiện đây là nguyên nhân góp phần vào hiện tượng nóng lên toàn cầu, theo nghiên cứu được công bố hôm 5.5 trên tạp chí Nature.

"Hầu hết các nghiên cứu về vi nhựa trước đây tập trung vào những nguy cơ đối với sức khỏe và môi trường, nhưng báo cáo này tiết lộ mối liên hệ lâu nay bị bỏ qua giữa ô nhiễm nhựa và biến đổi khí hậu”, ông Hongbo Fu, một tác giả của nghiên cứu và là nhà khoa học khí quyển tại Đại học Fudan ở Thượng Hải (Trung Quốc) cho biết.

Các nhà khoa học đang tập trung nghiên cứu vi nhựa là những hạt nhỏ nhất, nhỏ hơn nhiều lần so với độ dày của một sợi tóc người. Họ phân tích màu sắc, kích thước và thành phần hóa học để hiểu rõ hơn cách chúng tương tác với ánh sáng Mặt Trời.

Các nhà khoa học hiện đang xác định liệu các hạt này có tán xạ ánh sáng Mặt Trời trở lại không gian không, tức là tạo ra hiệu ứng làm mát cho hành tinh, hay chỉ hấp thụ ánh sáng. Điều này sẽ gây ra tác động làm ấm Trái Đất.

Hiện tượng ấm lên toàn cầu

Các nghiên cứu trước đây cho rằng tác động của các hạt vi nhựa vào hiện tượng ấm lên toàn cầu là không đáng kể, nhưng những phân tích đó thường giả định các hạt nhựa là trong suốt. Tuy nhiên, phát hiện thực tế lần này là một “cầu vồng” màu sắc.

Nghiên cứu cho thấy các loại nhựa có màu, đặc biệt là đỏ, vàng, xanh dương và đen, hấp thụ ánh sáng nhiều hơn khoảng 75 lần so với nhựa nguyên chất, không có màu. Chúng “hoạt động giống như áo thun đen và hấp thụ nhiệt”, theo ông Hongbo Fu.

Kích thước cũng là một yếu tố, dù ở mức độ thấp hơn. Báo cáo cho thấy hạt càng nhỏ thì càng có khả năng hấp thụ nhiều ánh sáng Mặt Trời hơn.

“Nano nhựa tuy rất nhỏ nhưng lại có tác động mạnh. Chúng tồn tại lâu hơn trong không khí. Với cùng một khối lượng, chúng hấp thụ nhiều ánh sáng Mặt Trời hơn so với vi nhựa”, nhà nghiên cứu Hongbo Fu cho biết.

Các nhà khoa học cũng phát hiện tác động làm ấm của nhựa có thể thay đổi theo thời gian. Khi chiếu bằng đèn tia cực tím, các hạt màu trắng có xu hướng ngả vàng, đồng nghĩa với việc hấp thụ nhiều ánh sáng hơn. Trong khi đó, các hạt màu đỏ đôi khi bị phai màu và tán xạ ánh sáng nhiều hơn.

Ông Drew Shindell, tác giả nghiên cứu và là giáo sư khoa học Trái Đất tại Đại học Duke (Mỹ) ghi nhận hầu hết các hạt có màu sẫm, hoặc là ngay từ đầu đã như vậy, hoặc trở nên sẫm màu hơn khi trôi nổi trong khí quyển.

"Bước tiến lớn của nghiên cứu này là chúng ta có thể xác định tác động tổng thể là gần như tất cả các hạt này gây ra hiệu ứng làm ấm nhiều hơn là làm mát", ông Drew Shindell nhấn mạnh.

Hiệu ứng làm ấm này có thể nhỏ ở quy mô toàn cầu, nhưng không hề không đáng kể. Vi nhựa và nano nhựa tạo ra khoảng 16% tác động làm ấm so với muội than - một chất ô nhiễm trong không khí có khả năng gây nóng lên rất mạnh.

Ở những khu vực đại dương - nơi rác nhựa bị mắc kẹt trong các dòng hải lưu xoáy, chẳng hạn như Đảo rác Thái Bình Dương, tác động làm ấm đặc biệt rõ rệt và thậm chí có thể vượt qua cả muội than, theo nghiên cứu.